ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.44.1
विलपन्तीं तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम्।
इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यमब्रवीत् ॥ २.४४.१ ॥
ଏହିପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା ସେହି ଉତ୍ତମା ନାରୀ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତା ସୁମିତ୍ରା ଏହି ଧର୍ମସଙ୍ଗତ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.44.2
तवार्ये सद्गुणैर्युक्तः स पुत्रः पुरुषोत्तमः।
किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा ॥ २.४४.२ ॥
ହେ ଆର୍ଯ୍ୟେ, ତୁମ ପୁତ୍ର ସଦ୍ଗୁଣ ଯୁକ୍ତ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ଏପରି ଦୀନଭାବେ ବିଳାପ ଓ ରୋଦନ କାହିଁକି କରୁଛ?
2.44.3
यस्तवार्ये गतः पुत्रस्त्यक्त्वा राज्यं महाबलः।
साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनम् ॥ २.४४.३ ॥
ହେ ଆର୍ଯ୍ୟେ, ତୁମ ମହାବଳୀ ପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି। ସତ୍ୟବାଦୀ ମହାତ୍ମା ପିତାଙ୍କୁ ସେ ଭଲ ଭାବେ ସେବା କରିଛନ୍ତି।
2.44.4
शिष्टैराचरिते सम्यक्शश्वत् प्रेत्य फलोदये।
रामो धर्मे स्थितः श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन ॥ २.४४.४ ॥
ଶିଷ୍ଟମାନେ ସଦା ଭଲ ଭାବେ ଆଚରଣ କରୁଥିବା, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ କଦାପି ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
2.44.5
वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणोऽस्मिन् सदानघः।
दयावान् सर्वभूतेषु लाभस्तस्य महात्मनः ॥ २.४४.५ ॥
ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସଦା ଏହାଙ୍କ ପ୍ରତି ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ କରନ୍ତି। ସେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ; ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଏହା ହିଁ ଲାଭ।
2.44.6
अरण्यवासे यद् दुःखं जानन्त्येव सुखोचिता।
अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम् ॥ २.४४.६ ॥
ଅରଣ୍ୟବାସର ଦୁଃଖ ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣନ୍ତି ହିଁ। ତଥାପି ବୈଦେହୀ ତୁମ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗମନ କରୁଛନ୍ତି।
2.44.7
कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रमयति प्रभुः।
धर्मः सत्यव्रतपरः किं न प्राप्तस्तवात्मजः ॥ २.४४.७ ॥
ଜଗତରେ କୀର୍ତ୍ତିର ପତାକା ଉଡ଼ାଉଥିବା ସେହି ପ୍ରଭୁ, ସତ୍ୟବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧର୍ମକୁ କାହିଁକି ପାଇଲେ ନାହିଁ?
2.44.8
व्यक्तं रामस्य विज्ञाय शौचं माहात्म्यमुत्तमम्।
न गात्रमंशुभिः सूर्यः संतापयितुमर्हति ॥ २.४४.८ ॥
ରାମଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧତା ଓ ଉତ୍ତମ ମହିମାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜାଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ କିରଣରେ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଉତ୍ତପ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ।
2.44.9
शिवः सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिःसृतः।
राघवं युक्तशीतोष्णः सेविष्यति सुखोऽनिलः ॥ २.४४.९ ॥
ସବୁ ଋତୁରେ ବନରୁ ବହୁଥିବା ଶୁଭ, ଯଥୋଚିତ ଶୀତୋଷ୍ଣ ସୁଖକର ପବନ ରାଘବଙ୍କୁ ସେବା କରିବ।
2.44.10
शयानमनघं रात्रौ पितेवाभिपरिष्वजन्।
घर्मघ्नः संस्पृशन् शीतश्चन्द्रमा ह्लादयिष्यति ॥ २.४४.१० ॥
ରାତିରେ ଶୋଇଥିବା ନିଷ୍କଳଙ୍କ ରାମଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ପରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଉତ୍ତାପ ହରଣକାରୀ ଶୀତଳ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ପର୍ଶ କରି ଆନନ୍ଦିତ କରିବେ।
2.44.11
ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे।
दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे ॥ २.४४.११ ॥
ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ, ରଣରେ ତିମିଧ୍ୱଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦାନବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିହତ ଦେଖି।
2.44.12
स शूरः पुरुषव्याघ्रः स्वबाहुबलमाश्रितः।
असंत्रस्तो ह्यरण्येऽसौ वेश्मनीव निवत्स्यते ॥ २.४४.१२ ॥
ସେ ଶୂର ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ନିଜ ବାହୁବଳ ଆଶ୍ରୟ କରି, ନିର୍ଭୟରେ, ବନରେ ମଧ୍ୟ ଘରେ ଥିବା ପରି ରହିବେ।
2.44.13
यस्येषुपथमासाद्य विनाशं यान्ति शत्रवः।
कथं न पृथिवी तस्य शासने स्थातुमर्हति ॥ २.४४.१३ ॥
ଯାହାର ବାଣର ପଥରେ ଆସି ଶତ୍ରୁମାନେ ବିନାଶ ପାଆନ୍ତି, ତାହାର ଶାସନରେ ପୃଥିବୀ କିପରି ସ୍ଥିର ନ ରହିବ?
2.44.14
या श्रीः शौर्यं च रामस्य या च कल्याणसत्त्वता।
निवृत्तारण्यवासः स्वं क्षिप्रं राज्यमवाप्स्यति ॥ २.४४.१४ ॥
ରାମଙ୍କର ଯେଉଁ ଶ୍ରୀ, ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ସତ୍ତ୍ୱ, ସେମାନେ ବନବାସ ସାରି ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କୁ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଦେବେ।
2.44.15
सूर्यस्यापि भवेत् सूर्यो ह्यग्नेरग्नः प्रभोः प्रभुः।
श्रियाः श्रीश्च भवेदग्र्या कीर्त्याः कीर्तिः क्षमाक्षमा ॥ २.४४.१५ ॥
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅଗ୍ନି, ପ୍ରଭୁମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ହେବେ; ଶ୍ରୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତିଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି, କ୍ଷମାର କ୍ଷମା ହେବେ।
2.44.16
दैवतं देवतानां च भूतानां भूतसत्तमः।
तस्य के ह्यगुणा देवि वने वाप्यथवा पुरे ॥ २.४४.१६ ॥
ସେ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ହେ ଦେବୀ, ବନରେ ହେଉ କି ନଗରରେ, ତାଙ୍କଠାରେ କି ଦୋଷ ଅଛି?
2.44.17
पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुषर्षभः।
क्षिप्रं तिसृभिरेताभिः सह रामोऽभिषेक्ष्यते ॥ २.४४.१७ ॥
ପୃଥିବୀ, ବୈଦେହୀ ଓ ଶ୍ରୀ — ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କ ସହିତ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଶୀଘ୍ର ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବେ।
2.44.18
दुःखजं विसृजत्यश्रु निष्क्रामन्तमुदीक्ष्य यम्।
अयोध्यायां जनः सर्वः शोकवेगसमाहतः ॥ २.४४.१८ ॥
ତାଙ୍କୁ ଚାଲିଯିବାର ଦେଖି ଅଯୋଧ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶୋକର ବେଗରେ ଆହତ ହୋଇ ଦୁଃଖଜାତ ଲୋତକ ଢାଳୁଛନ୍ତି।
2.44.19
कुशचीरधरं वीरं गच्छन्तमपराजितम्।
सीतेवानुगता लक्ष्मीस्तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ २.४४.१९ ॥
କୁଶ ଓ ବଲ୍କଳ ପିନ୍ଧି ଯାଉଥିବା ସେହି ବୀର, ଅପରାଜିତଙ୍କ ପଛେ ସୀତା ପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ କ'ଣ ଦୁର୍ଲଭ?
2.44.20
धनुर्ग्रहवरो यस्य बाणखड्गास्त्रभृत् स्वयम्।
लक्ष्मणो व्रजति ह्यग्रे तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ २.४४.२० ॥
ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାଣ-ଖଡ୍ଗ-ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜେ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଯାଉଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ କ'ଣ ଦୁର୍ଲଭ?
2.44.21
निवृत्तवनवासं तं द्रष्टासि पुनरागतम्।
जहि शोकं च मोहं च देवि सत्यं ब्रवीमि ते ॥ २.४४.२१ ॥
ବନବାସ ସମାପ୍ତ କରି ଫେରିଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ପୁଣି ଦେଖିବ। ହେ ଦେବୀ, ଶୋକ ଓ ମୋହ ତ୍ୟାଗ କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
2.44.22
शिरसा चरणावेतौ वन्दमानमनिन्दिते।
पुनर्द्रक्ष्यसि कल्याणि पुत्रं चन्द्रमिवोदितम् ॥ २.४४.२२ ॥
ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା, ମସ୍ତକରେ ଏହି ଦୁଇ ଚରଣକୁ ବନ୍ଦନା କରୁଥିବା ପୁତ୍ରକୁ, ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ତୁମେ ପୁଣି ଦେଖିବ।
2.44.23
पुनः प्रविष्टं दृष्ट्वा तमभिषिक्तं महाश्रियम्।
समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्यां शीघ्रमानन्दजं जलम् ॥ २.४४.२३ ॥
ସେ ପୁଣି ପ୍ରବେଶ କରି ମହାଶୋଭାରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଶୀଘ୍ର ଆନନ୍ଦଜାତ ଲୁହ ତୁମେ ନୟନରୁ ଢାଳିବ।
2.44.24
मा शोको देवि दुःखं वा न रामे दृष्यतेऽशिवम्।
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पुत्रं त्वं ससीतं सहलक्ष्मणम् ॥ २.४४.२४ ॥
ହେ ଦେବୀ, ଶୋକ କର ନାହିଁ; ରାମଙ୍କଠାରେ କୌଣସି ଅଶୁଭ ବା ଦୁଃଖ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ପୁତ୍ରକୁ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦେଖିବ।
2.44.25
त्वयाऽशेषो जनश्चायं समाश्वास्यो यतोऽनघे।
कमिदानीमिदं देवि करोषि हृदि विक्लवम् ॥ २.४४.२५ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପା, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇବା ଉଚିତ। ହେ ଦେବୀ, ଏବେ କାହିଁକି ତୁମେ ତୁମ ହୃଦୟରେ ଏହି ବ୍ୟାକୁଳତା ଧାରଣ କରୁଛ?
2.44.26
नार्हा त्वं शोचितुं देवि यस्यास्ते राघवः सुतः।
नहि रामात् परो लोके विद्यते सत्पथे स्थितः ॥ २.४४.२६ ॥
ହେ ଦେବୀ, ରାଘବ (ରାମ) ଯାହାର ପୁତ୍ର, ତୁମର ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସତ୍ପଥରେ ସ୍ଥିତ ରାମଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏ ଲୋକରେ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
2.44.27
अभिवादयमानं तं दृष्ट्वा ससुहृदं सुतम्।
मुदाश्रु मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघरेखेव वार्षिकी ॥ २.४४.२७ ॥
ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି, ବର୍ଷା ଋତୁର ମେଘରେଖା ପରି ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁ ବହାଇବ।
2.44.28
पुत्रस्ते वरदः क्षिप्रमयोध्यां पुनरागतः।
कराभ्यां मृदुपीनाभ्यां चरणौ पीडयिष्यति ॥ २.४४.२८ ॥
ତୁମର ବରଦାତା ପୁତ୍ର ଶୀଘ୍ର ପୁନଃ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଛି; ସେ ନିଜ କୋମଳ ଓ ପୁଷ୍ଟ ହାତରେ ତୁମର ଚରଣ ମର୍ଦନ କରିବ।
2.44.29
अभिवाद्य नमस्यन्तं शूरं ससुहृदं सुतम्।
मुदास्रैः प्रोक्षसे पुत्रं मेघराजिरिवाचलम् ॥ २.४४.२९ ॥
ପ୍ରଣାମ ଓ ନମସ୍କାର କରୁଥିବା, ଶୂରବୀର, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ତୁମେ ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁରେ ଭିଜାଇବ; ମେଘରାଜି ପର୍ବତକୁ ଭିଜାଏ ପରି।
2.44.30
आश्वासयन्ती विविधैश्च वाक्यै-
र्वाक्योपचारे कुशलानवद्या।
रामस्य तां मातरमेवमुक्त्वा
देवी सुमित्रा विरराम रामा ॥ २.४४.३० ॥
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବାକ୍ୟରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଥିବା, ବାକ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗରେ ନିପୁଣା ଓ ନିଷ୍ପାପା ଦେବୀ ସୁମିତ୍ରା ରାମଙ୍କ ସେହି ମାତାଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି ନୀରବ ହେଲେ।
2.44.31
निशम्य तल्लक्ष्मणमातृवाक्यं
रामस्य मातुर्नरदेवपत्न्याः।
सद्यः शरीरे विननाश शोकः
शरद्गतो मेघ इवाल्पतोयः ॥ २.४४.३१ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ରାଜପତ୍ନୀ ଓ ରାମଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ଶୋକ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶରୀରରୁ ଲୋପ ପାଇଗଲା; ଶରତ୍ କାଳରେ ଅଳ୍ପ ଜଳଯୁକ୍ତ ମେଘ ଯେପରି ମିଳାଇ ଯାଏ ସେପରି।