വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.44.1
विलपन्तीं तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम्।
इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यमब्रवीत् ॥ २.४४.१ ॥
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ ഉത്തമസ്ത്രീയായ കൗസല്യയോട്, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിതയായ സുമിത്ര ഈ ധർമ്മയുക്തമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.44.2
तवार्ये सद्गुणैर्युक्तः स पुत्रः पुरुषोत्तमः।
किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा ॥ २.४४.२ ॥
ആര്യേ, നിന്റെ പുത്രൻ സദ്ഗുണങ്ങളാൽ യുക്തനായ പുരുഷോത്തമനാണ്. ഇങ്ങനെ ദീനമായി വിലപിച്ചും കരഞ്ഞും എന്തിന്?
2.44.3
यस्तवार्ये गतः पुत्रस्त्यक्त्वा राज्यं महाबलः।
साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनम् ॥ २.४४.३ ॥
ആര്യേ, നിന്റെ മഹാബലനായ പുത്രൻ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ചു പോയി. സത്യവാദിയായ മഹാത്മാവായ പിതാവിനെ അവൻ നന്നായി സേവിക്കുന്നു.
2.44.4
शिष्टैराचरिते सम्यक्शश्वत् प्रेत्य फलोदये।
रामो धर्मे स्थितः श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन ॥ २.४४.४ ॥
ശിഷ്ടന്മാർ എപ്പോഴും നന്നായി ആചരിക്കുന്നതും മരണാനന്തരം ഫലം നൽകുന്നതുമായ ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിതനായ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമനെക്കുറിച്ച് ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
2.44.5
वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणोऽस्मिन् सदानघः।
दयावान् सर्वभूतेषु लाभस्तस्य महात्मनः ॥ २.४४.५ ॥
നിർമ്മലനായ ലക്ഷ്മണൻ എപ്പോഴും ഇവനോട് ഉത്തമമായ വൃത്തിയിൽ പെരുമാറുന്നു. അവൻ സർവ്വഭൂതങ്ങളിലും ദയയുള്ളവനാണ്; ആ മഹാത്മാവിന് ഇതുതന്നെയാണ് ലാഭം.
2.44.6
अरण्यवासे यद् दुःखं जानन्त्येव सुखोचिता।
अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम् ॥ २.४४.६ ॥
വനവാസത്തിലെ ദുഃഖം സുഖത്തിൽ ശീലിച്ചവളായിട്ടും അവൾ അറിയുന്നുണ്ട്. എന്നിട്ടും വൈദേഹി നിന്റെ ധർമ്മാത്മാവായ പുത്രനെ അനുഗമിക്കുന്നു.
2.44.7
कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रमयति प्रभुः।
धर्मः सत्यव्रतपरः किं न प्राप्तस्तवात्मजः ॥ २.४४.७ ॥
ലോകത്തിൽ കീർത്തിയുടെ കൊടി പാറിക്കുന്ന ആ പ്രഭു, സത്യവ്രതനിഷ്ഠനായ നിന്റെ പുത്രൻ ധർമ്മത്തെ എന്തുകൊണ്ട് പ്രാപിച്ചില്ല?
2.44.8
व्यक्तं रामस्य विज्ञाय शौचं माहात्म्यमुत्तमम्।
न गात्रमंशुभिः सूर्यः संतापयितुमर्हति ॥ २.४४.८ ॥
രാമന്റെ ശുദ്ധിയും ഉത്തമമായ മഹിമയും വ്യക്തമായി അറിഞ്ഞതിനാൽ, സൂര്യൻ തന്റെ രശ്മികളാൽ അവന്റെ ശരീരത്തെ ചുട്ടുപൊള്ളിക്കാൻ കഴിയില്ല.
2.44.9
शिवः सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिःसृतः।
राघवं युक्तशीतोष्णः सेविष्यति सुखोऽनिलः ॥ २.४४.९ ॥
എല്ലാ കാലങ്ങളിലും കാടുകളിൽ നിന്ന് വീശുന്ന മംഗളകരവും ഇതമായ ശീതോഷ്ണവുമുള്ള കാറ്റ് രാഘവനെ സേവിക്കും.
2.44.10
शयानमनघं रात्रौ पितेवाभिपरिष्वजन्।
घर्मघ्नः संस्पृशन् शीतश्चन्द्रमा ह्लादयिष्यति ॥ २.४४.१० ॥
രാത്രി ഉറങ്ങുന്ന കളങ്കമില്ലാത്ത രാമനെ പിതാവിനെപ്പോലെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ചൂടകറ്റുന്ന ശീതളനായ ചന്ദ്രൻ സ്പർശിച്ച് ആനന്ദിപ്പിക്കും.
2.44.11
ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे।
दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे ॥ २.४४.११ ॥
ആർക്കു ബ്രഹ്മാവ് ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ നൽകിയോ, യുദ്ധത്തിൽ തിമിധ്വജപുത്രനായ ദാനവേന്ദ്രൻ വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ടുവോ.
2.44.12
स शूरः पुरुषव्याघ्रः स्वबाहुबलमाश्रितः।
असंत्रस्तो ह्यरण्येऽसौ वेश्मनीव निवत्स्यते ॥ २.४४.१२ ॥
ആ ശൂരനായ പുരുഷവ്യാഘ്രൻ തന്റെ ഭുജബലത്തെ ആശ്രയിച്ച്, ഭയമില്ലാതെ, കാട്ടിലും വീട്ടിലെന്നപോലെ വസിക്കും.
2.44.13
यस्येषुपथमासाद्य विनाशं यान्ति शत्रवः।
कथं न पृथिवी तस्य शासने स्थातुमर्हति ॥ २.४४.१३ ॥
ആരുടെ അമ്പിന്റെ പരിധിയിൽ എത്തി ശത്രുക്കൾ നശിക്കുന്നുവോ, അവന്റെ ഭരണത്തിൽ ഭൂമി എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാതിരിക്കും?
2.44.14
या श्रीः शौर्यं च रामस्य या च कल्याणसत्त्वता।
निवृत्तारण्यवासः स्वं क्षिप्रं राज्यमवाप्स्यति ॥ २.४४.१४ ॥
രാമന്റെ ശ്രീയും ശൗര്യവും മംഗളകരമായ സത്ത്വവും വനവാസം കഴിഞ്ഞ് അവനെ വേഗം സ്വന്തം രാജ്യം നേടിക്കൊടുക്കും.
2.44.15
सूर्यस्यापि भवेत् सूर्यो ह्यग्नेरग्नः प्रभोः प्रभुः।
श्रियाः श्रीश्च भवेदग्र्या कीर्त्याः कीर्तिः क्षमाक्षमा ॥ २.४४.१५ ॥
അവൻ സൂര്യന് സൂര്യനും, അഗ്നിക്ക് അഗ്നിയും, പ്രഭുക്കൾക്ക് പ്രഭുവും; ശ്രീക്ക് ശ്രേഷ്ഠമായ ശ്രീയും, കീർത്തിക്ക് കീർത്തിയും, ക്ഷമയ്ക്ക് ക്ഷമയും ആകും.
2.44.16
दैवतं देवतानां च भूतानां भूतसत्तमः।
तस्य के ह्यगुणा देवि वने वाप्यथवा पुरे ॥ २.४४.१६ ॥
അവൻ ദേവന്മാർക്കും ദേവനാണ്, ജീവികളിൽ ഉത്തമനാണ്; ദേവീ, കാട്ടിലോ നഗരത്തിലോ അവനിൽ എന്ത് ദോഷമുണ്ട്?
2.44.17
पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुषर्षभः।
क्षिप्रं तिसृभिरेताभिः सह रामोऽभिषेक्ष्यते ॥ २.४४.१७ ॥
ഭൂമി, വൈദേഹി, ശ്രീ എന്നീ മൂവരോടുമൊപ്പം പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ വേഗം അഭിഷിക്തനാകും.
2.44.18
दुःखजं विसृजत्यश्रु निष्क्रामन्तमुदीक्ष्य यम्।
अयोध्यायां जनः सर्वः शोकवेगसमाहतः ॥ २.४४.१८ ॥
അവൻ പുറപ്പെടുന്നത് കണ്ട് അയോധ്യയിലെ ജനങ്ങളെല്ലാം ശോകവേഗത്താൽ ഹതരായി ദുഃഖത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ കണ്ണീർ ചൊരിയുന്നു.
2.44.19
कुशचीरधरं वीरं गच्छन्तमपराजितम्।
सीतेवानुगता लक्ष्मीस्तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ २.४४.१९ ॥
കുശപ്പുല്ലും വല്ക്കലവും ധരിച്ച് പോകുന്ന വീരനും അപരാജിതനുമായ അവനെ സീതയെപ്പോലെ ലക്ഷ്മീദേവി അനുഗമിക്കുന്നു; അവനു എന്താണ് ദുർലഭം?
2.44.20
धनुर्ग्रहवरो यस्य बाणखड्गास्त्रभृत् स्वयम्।
लक्ष्मणो व्रजति ह्यग्रे तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ २.४४.२० ॥
വില്ലാളികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ, അമ്പും വാളും അസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച ലക്ഷ്മണൻ തന്നെ അവന്റെ മുന്നിൽ പോകുന്നു; അവനു എന്താണ് ദുർലഭം?
2.44.21
निवृत्तवनवासं तं द्रष्टासि पुनरागतम्।
जहि शोकं च मोहं च देवि सत्यं ब्रवीमि ते ॥ २.४४.२१ ॥
വനവാസം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിവന്ന അവനെ നീ വീണ്ടും കാണും. ദേവീ, ദുഃഖവും മോഹവും ഉപേക്ഷിക്കൂ; ഞാൻ നിന്നോട് സത്യമാണ് പറയുന്നത്.
2.44.22
शिरसा चरणावेतौ वन्दमानमनिन्दिते।
पुनर्द्रक्ष्यसि कल्याणि पुत्रं चन्द्रमिवोदितम् ॥ २.४४.२२ ॥
കുറ്റമറ്റവളേ, തലകൊണ്ട് ഈ രണ്ടു പാദങ്ങളെയും വന്ദിക്കുന്ന മകനെ, കല്യാണീ, ഉദിച്ച ചന്ദ്രനെപ്പോലെ നീ വീണ്ടും കാണും.
2.44.23
पुनः प्रविष्टं दृष्ट्वा तमभिषिक्तं महाश्रियम्।
समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्यां शीघ्रमानन्दजं जलम् ॥ २.४४.२३ ॥
അവൻ വീണ്ടും പ്രവേശിച്ച്, മഹാശോഭയോടെ അഭിഷിക്തനായത് കണ്ട്, വേഗം ആനന്ദജലം നിന്റെ കണ്ണുകളിൽനിന്ന് ഒഴുക്കും.
2.44.24
मा शोको देवि दुःखं वा न रामे दृष्यतेऽशिवम्।
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पुत्रं त्वं ससीतं सहलक्ष्मणम् ॥ २.४४.२४ ॥
ദേവീ, ദുഃഖിക്കരുത്; രാമനിൽ ഒരു അശുഭവും ദുഃഖവും കാണുന്നില്ല. വേഗം നീ മകനെ സീതയോടും ലക്ഷ്മണനോടും കൂടി കാണും.
2.44.25
त्वयाऽशेषो जनश्चायं समाश्वास्यो यतोऽनघे।
कमिदानीमिदं देवि करोषि हृदि विक्लवम् ॥ २.४४.२५ ॥
കളങ്കമില്ലാത്തവളേ, നിന്നാൽ ഈ ജനമെല്ലാം ആശ്വസിപ്പിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്. ദേവീ, ഇപ്പോൾ എന്തിനാണ് നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഈ വ്യാകുലത വരുത്തുന്നത്?
2.44.26
नार्हा त्वं शोचितुं देवि यस्यास्ते राघवः सुतः।
नहि रामात् परो लोके विद्यते सत्पथे स्थितः ॥ २.४४.२६ ॥
ദേവീ, രാഘവൻ (രാമൻ) നിന്റെ പുത്രനായ നീ ശോകിക്കുന്നത് യോഗ്യമല്ല. സത്പഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന രാമനേക്കാൾ ഉന്നതനായി ലോകത്തിൽ ആരുമില്ല.
2.44.27
अभिवादयमानं तं दृष्ट्वा ससुहृदं सुतम्।
मुदाश्रु मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघरेखेव वार्षिकी ॥ २.४४.२७ ॥
സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം വണങ്ങുന്ന നിന്റെ പുത്രനെ കണ്ട്, വർഷകാല മേഘരേഖ പോലെ നീ വേഗം ആനന്ദാശ്രു പൊഴിക്കും.
2.44.28
पुत्रस्ते वरदः क्षिप्रमयोध्यां पुनरागतः।
कराभ्यां मृदुपीनाभ्यां चरणौ पीडयिष्यति ॥ २.४४.२८ ॥
നിന്റെ വരദായകനായ പുത്രൻ വേഗം അയോധ്യയിലേക്ക് വീണ്ടും വന്നിരിക്കുന്നു; മൃദുവും പുഷ്ടവുമായ കൈകളാൽ അവൻ നിന്റെ പാദങ്ങൾ അമർത്തും.
2.44.29
अभिवाद्य नमस्यन्तं शूरं ससुहृदं सुतम्।
मुदास्रैः प्रोक्षसे पुत्रं मेघराजिरिवाचलम् ॥ २.४४.२९ ॥
വണങ്ങി നമസ്കരിക്കുന്ന, ശൂരനായ, സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പമുള്ള പുത്രനെ നീ ആനന്ദാശ്രുക്കളാൽ നനയ്ക്കും; മേഘനിര പർവതത്തെ നനയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
2.44.30
आश्वासयन्ती विविधैश्च वाक्यै-
र्वाक्योपचारे कुशलानवद्या।
रामस्य तां मातरमेवमुक्त्वा
देवी सुमित्रा विरराम रामा ॥ २.४४.३० ॥
പലവിധ വാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, വാക്ചാതുരിയിൽ നിപുണയും കളങ്കമില്ലാത്തവളുമായ സുമിത്ര ദേവി രാമന്റെ ആ മാതാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മൗനം പൂണ്ടു.
2.44.31
निशम्य तल्लक्ष्मणमातृवाक्यं
रामस्य मातुर्नरदेवपत्न्याः।
सद्यः शरीरे विननाश शोकः
शरद्गतो मेघ इवाल्पतोयः ॥ २.४४.३१ ॥
ലക്ഷ്മണന്റെ മാതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, രാജപത്നിയും രാമന്റെ മാതാവുമായവളുടെ ശോകം ഉടൻ ശരീരത്തിൽനിന്ന് മാഞ്ഞുപോയി; ശരത്കാലത്തിൽ അല്പജലമുള്ള മേഘം മറയുന്നതുപോലെ.