รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.44.1
विलपन्तीं तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम्।
इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यमब्रवीत् ॥ २.४४.१ ॥
เมื่อพระนางเกาศัลยาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สตรีกำลังคร่ำครวญเช่นนั้น นางสุมิตราผู้ตั้งมั่นในธรรมจึงกล่าวถ้อยคำอันชอบธรรมนี้
2.44.2
तवार्ये सद्गुणैर्युक्तः स पुत्रः पुरुषोत्तमः।
किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा ॥ २.४४.२ ॥
ข้าแต่พระนางผู้สูงศักดิ์ บุตรของพระนางเป็นบุรุษสูงสุดผู้ประกอบด้วยคุณความดี ไฉนพระนางจึงคร่ำครวญและร่ำไห้อย่างน่าสงสารเช่นนี้
2.44.3
यस्तवार्ये गतः पुत्रस्त्यक्त्वा राज्यं महाबलः।
साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनम् ॥ २.४४.३ ॥
ข้าแต่พระนางผู้สูงศักดิ์ บุตรผู้มีกำลังมากของพระนางได้จากไปแล้ว หลังจากสละราชสมบัติ ทั้งยังปรนนิบัติพระบิดาผู้มีจิตใจสูงส่งและยึดมั่นในความสัตย์โดยชอบธรรม
2.44.4
शिष्टैराचरिते सम्यक्शश्वत् प्रेत्य फलोदये।
रामो धर्मे स्थितः श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन ॥ २.४४.४ ॥
พระรามผู้ประเสริฐที่ตั้งมั่นในธรรม ซึ่งผู้มีคุณธรรมปฏิบัติโดยถูกต้องเสมอมา และธรรมนั้นย่อมให้ผลหลังความตาย ไม่ควรเศร้าโศกเพราะท่านเลยสักครั้ง
2.44.5
वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणोऽस्मिन् सदानघः।
दयावान् सर्वभूतेषु लाभस्तस्य महात्मनः ॥ २.४४.५ ॥
พระลักษมณ์ผู้ไร้มลทินปฏิบัติต่อท่านด้วยความประพฤติอันประเสริฐยิ่งเสมอมา ท่านมีความเมตตาต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง นี่คือลาภของมหาตมาผู้นั้น
2.44.6
अरण्यवासे यद् दुःखं जानन्त्येव सुखोचिता।
अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम् ॥ २.४४.६ ॥
แม้เคยชินกับความสุขสบาย นางไวเทหีก็ย่อมรู้ทุกข์ของการอยู่ในป่าดีอยู่แล้ว แต่นางก็ยังติดตามบุตรผู้มีธรรมของพระนาง
2.44.7
कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रमयति प्रभुः।
धर्मः सत्यव्रतपरः किं न प्राप्तस्तवात्मजः ॥ २.४४.७ ॥
เหตุใดบุตรของพระนางซึ่งยึดมั่นในวรตแห่งความสัตย์และเป็นตัวแทนของธรรม จึงยังไม่บรรลุถึงผู้เป็นใหญ่ที่ทำให้ธงแห่งเกียรติยศโบกสะบัดไปทั่วโลก
2.44.8
व्यक्तं रामस्य विज्ञाय शौचं माहात्म्यमुत्तमम्।
न गात्रमंशुभिः सूर्यः संतापयितुमर्हति ॥ २.४४.८ ॥
เมื่อรู้ชัดถึงความบริสุทธิ์และความยิ่งใหญ่อันสูงสุดของพระราม พระอาทิตย์ก็ไม่อาจแผดเผาพระกายของท่านด้วยรังสีของตนได้
2.44.9
शिवः सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिःसृतः।
राघवं युक्तशीतोष्णः सेविष्यति सुखोऽनिलः ॥ २.४४.९ ॥
ในทุกฤดูกาล ลมอ่อนที่พัดมาจากป่าอันเย็นสบาย มีความเย็นและความอุ่นพอดี จะคอยปรนนิบัติพระราฆพ
2.44.10
शयानमनघं रात्रौ पितेवाभिपरिष्वजन्।
घर्मघ्नः संस्पृशन् शीतश्चन्द्रमा ह्लादयिष्यति ॥ २.४४.१० ॥
พระจันทร์เย็นผู้ขับไล่ความร้อน จะโอบกอดพระรามผู้ไร้ตำหนิขณะบรรทมในยามค่ำคืนเหมือนบิดาโอบกอดบุตร และจะสัมผัสท่านด้วยความเย็นจนทำให้ท่านชื่นบาน
2.44.11
ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे।
दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे ॥ २.४४.११ ॥
แก่ผู้มีพลังอันยิ่งใหญ่ที่พระพรหมประทานอาวุธทิพย์ให้ ซึ่งได้เห็นเจ้าแห่งทานพผู้เป็นโอรสของทิมิธวัชถูกสังหารในการรบ
2.44.12
स शूरः पुरुषव्याघ्रः स्वबाहुबलमाश्रितः।
असंत्रस्तो ह्यरण्येऽसौ वेश्मनीव निवत्स्यते ॥ २.४४.१२ ॥
วีรบุรุษผู้นั้น ผู้ประเสริฐในหมู่บุรุษ พึ่งพากำลังแขนของตนเอง ไม่หวาดกลัวเลย จะพำนักอยู่ในป่าราวกับอยู่ในบ้านเรือน
2.44.13
यस्येषुपथमासाद्य विनाशं यान्ति शत्रवः।
कथं न पृथिवी तस्य शासने स्थातुमर्हति ॥ २.४४.१३ ॥
ศัตรูที่เข้าสู่ระยะลูกศรของท่านย่อมพินาศ ไฉนแผ่นดินจะไม่ยืนมั่นภายใต้การปกครองของท่านเล่า
2.44.14
या श्रीः शौर्यं च रामस्य या च कल्याणसत्त्वता।
निवृत्तारण्यवासः स्वं क्षिप्रं राज्यमवाप्स्यति ॥ २.४४.१४ ॥
ความรุ่งเรือง ความกล้าหาญ และความดีงามอันเป็นมงคลของพระราม เมื่อการลี้ภัยในป่าสิ้นสุดลง สิ่งเหล่านี้จะนำให้ท่านได้ราชสมบัติของตนกลับคืนโดยเร็ว
2.44.15
सूर्यस्यापि भवेत् सूर्यो ह्यग्नेरग्नः प्रभोः प्रभुः।
श्रियाः श्रीश्च भवेदग्र्या कीर्त्याः कीर्तिः क्षमाक्षमा ॥ २.४४.१५ ॥
ท่านจะเป็นพระอาทิตย์ของพระอาทิตย์ ไฟของไฟ เจ้าแห่งเจ้า ความรุ่งเรืองสูงสุดของความรุ่งเรือง เกียรติของเกียรติ และความอดทนของความอดทน
2.44.16
दैवतं देवतानां च भूतानां भूतसत्तमः।
तस्य के ह्यगुणा देवि वने वाप्यथवा पुरे ॥ २.४४.१६ ॥
ท่านเป็นเทพเจ้าแห่งเทพทั้งหลาย และเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สรรพสัตว์ ข้าแต่เทวี ท่านจะมีโทษอันใดได้เล่า ไม่ว่าจะในป่าหรือในเมือง
2.44.17
पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुषर्षभः।
क्षिप्रं तिसृभिरेताभिः सह रामोऽभिषेक्ष्यते ॥ २.४४.१७ ॥
พระรามผู้ประเสริฐในหมู่บุรุษ จะได้รับการอภิเษกในไม่ช้า พร้อมด้วยแผ่นดิน พร้อมด้วยนางไวเทหี และพร้อมด้วยพระศรี ทั้งสามสิ่งนี้
2.44.18
दुःखजं विसृजत्यश्रु निष्क्रामन्तमुदीक्ष्य यम्।
अयोध्यायां जनः सर्वः शोकवेगसमाहतः ॥ २.४४.१८ ॥
ประชาชนทั้งหมดในอโยธยา เมื่อเห็นท่านออกเดินทาง ถูกแรงแห่งความโศกโถมทับ ต่างหลั่งน้ำตาอันเกิดจากความทุกข์
2.44.19
कुशचीरधरं वीरं गच्छन्तमपराजितम्।
सीतेवानुगता लक्ष्मीस्तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ २.४४.१९ ॥
วีรบุรุษผู้ไม่เคยพ่ายแพ้กำลังเดินทาง สวมผ้าหญ้ากุศะและผ้าเปลือกไม้ ศรีลักษมีติดตามท่านเหมือนนางสีดา สำหรับท่านแล้วจะมีสิ่งใดยากที่จะได้มา
2.44.20
धनुर्ग्रहवरो यस्य बाणखड्गास्त्रभृत् स्वयम्।
लक्ष्मणो व्रजति ह्यग्रे तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ २.४४.२० ॥
พระลักษมณ์ผู้ประเสริฐในหมู่นักถือธนู ถือลูกศร ดาบ และอาวุธต่าง ๆ ด้วยตนเอง กำลังเดินนำหน้าท่านไป สำหรับท่านแล้วจะมีสิ่งใดยากที่จะได้มา
2.44.21
निवृत्तवनवासं तं द्रष्टासि पुनरागतम्।
जहि शोकं च मोहं च देवि सत्यं ब्रवीमि ते ॥ २.४४.२१ ॥
ท่านจะได้เห็นเขาอีกครั้ง กลับมาจากการลี้ภัยในป่า ข้าแต่เทวี จงละความโศกและความหลงเสีย เราบอกความจริงแก่ท่าน
2.44.22
शिरसा चरणावेतौ वन्दमानमनिन्दिते।
पुनर्द्रक्ष्यसि कल्याणि पुत्रं चन्द्रमिवोदितम् ॥ २.४४.२२ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้ตำหนิ ท่านจะได้เห็นบุตรของท่านอีกครั้ง ก้มศีรษะกราบที่บาทคู่นี้ ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ดุจพระจันทร์ที่เพิ่งขึ้น
2.44.23
पुनः प्रविष्टं दृष्ट्वा तमभिषिक्तं महाश्रियम्।
समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्यां शीघ्रमानन्दजं जलम् ॥ २.४४.२३ ॥
เมื่อเห็นเขาเข้ามาอีกครั้ง ได้รับการอภิเษกด้วยสิริอันยิ่งใหญ่ ท่านจะรีบหลั่งน้ำตาแห่งความยินดีจากดวงตาโดยพลัน
2.44.24
मा शोको देवि दुःखं वा न रामे दृष्यतेऽशिवम्।
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पुत्रं त्वं ससीतं सहलक्ष्मणम् ॥ २.४४.२४ ॥
อย่าโศกเศร้าเลย ข้าแต่เทวี ไม่เห็นความโศกหรือความทุกข์อันเป็นอัปมงคลในพระราม เร็วๆ นี้ท่านจะได้เห็นบุตรของท่านพร้อมด้วยสีดาและพระลักษมณ์
2.44.25
त्वयाऽशेषो जनश्चायं समाश्वास्यो यतोऽनघे।
कमिदानीमिदं देवि करोषि हृदि विक्लवम् ॥ २.४४.२५ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้ตำหนิ ท่านควรปลอบโยนประชาชนทั้งหมดนี้ ข้าแต่เทวี เหตุใดบัดนี้ท่านจึงยังก่อความระทมในใจเช่นนี้
2.44.26
नार्हा त्वं शोचितुं देवि यस्यास्ते राघवः सुतः।
नहि रामात् परो लोके विद्यते सत्पथे स्थितः ॥ २.४४.२६ ॥
ข้าแต่เทวี ท่านผู้มีราฆวะ คือพระรามเป็นบุตร ไม่สมควรจะโศกเศร้า ในโลกนี้ไม่มีผู้ใดยิ่งกว่าพระราม ผู้ดำรงอยู่บนหนทางอันชอบธรรม
2.44.27
अभिवादयमानं तं दृष्ट्वा ससुहृदं सुतम्।
मुदाश्रु मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघरेखेव वार्षिकी ॥ २.४४.२७ ॥
เมื่อเห็นบุตรของท่านพร้อมด้วยสหาย กราบไหว้อยู่ ท่านจะรีบหลั่งน้ำตาแห่งความยินดี ดุจแถวเมฆฝนในฤดูฝน
2.44.28
पुत्रस्ते वरदः क्षिप्रमयोध्यां पुनरागतः।
कराभ्यां मृदुपीनाभ्यां चरणौ पीडयिष्यति ॥ २.४४.२८ ॥
บุตรของท่านผู้ประทานพร ได้กลับมายังอโยธยาอีกครั้งโดยเร็ว ด้วยฝ่ามือที่อ่อนนุ่มและแข็งแรง เขาจะนวดฟั้นบาทของท่าน
2.44.29
अभिवाद्य नमस्यन्तं शूरं ससुहृदं सुतम्।
मुदास्रैः प्रोक्षसे पुत्रं मेघराजिरिवाचलम् ॥ २.४४.२९ ॥
ท่านจะกราบทักทายบุตรผู้กล้าหาญพร้อมด้วยสหาย ผู้ก้มกราบด้วยความเคารพ และท่านจะชโลมเขาด้วยน้ำตาแห่งความยินดี ดุจแถวเมฆชโลมภูเขา
2.44.30
आश्वासयन्ती विविधैश्च वाक्यै-
र्वाक्योपचारे कुशलानवद्या।
रामस्य तां मातरमेवमुक्त्वा
देवी सुमित्रा विरराम रामा ॥ २.४४.३० ॥
ปลอบโยนนางด้วยถ้อยคำหลากหลาย ผู้ชำนาญและไร้ตำหนิในการใช้ถ้อยคำ ครั้นกล่าวแก่มารดาของพระรามดังนี้แล้ว พระนางสุมิตราผู้เป็นเทวีก็นิ่งเงียบไป
2.44.31
निशम्य तल्लक्ष्मणमातृवाक्यं
रामस्य मातुर्नरदेवपत्न्याः।
सद्यः शरीरे विननाश शोकः
शरद्गतो मेघ इवाल्पतोयः ॥ २.४४.३१ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของมารดาพระลักษมณ์ ความโศกของมารดาพระราม ผู้เป็นชายาของพระราชา หายไปจากร่างในทันที ดุจเมฆที่มีน้ำน้อยในฤดูใบไม้ร่วง