ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.44.1
विलपन्तीं तथा तां तु कौसल्यां प्रमदोत्तमाम्।
इदं धर्मे स्थिता धर्म्यं सुमित्रा वाक्यमब्रवीत् ॥ २.४४.१ ॥
ಹೀಗೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಉತ್ತಮ ಮಹಿಳೆ ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಸುಮಿತ್ರೆ ಈ ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
2.44.2
तवार्ये सद्गुणैर्युक्तः स पुत्रः पुरुषोत्तमः।
किं ते विलपितेनैवं कृपणं रुदितेन वा ॥ २.४४.२ ॥
ಆರ್ಯೇ, ನಿನ್ನ ಮಗ ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ. ಹೀಗೆ ದೀನವಾಗಿ ಶೋಕಿಸಿ ಅಳುವುದೇಕೆ?
2.44.3
यस्तवार्ये गतः पुत्रस्त्यक्त्वा राज्यं महाबलः।
साधु कुर्वन् महात्मानं पितरं सत्यवादिनम् ॥ २.४४.३ ॥
ಆರ್ಯೇ, ನಿನ್ನ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಮಗ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಸತ್ಯವಾದಿಯಾದ ಮಹಾತ್ಮ ತಂದೆಗೆ ಅವನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.
2.44.4
शिष्टैराचरिते सम्यक्शश्वत् प्रेत्य फलोदये।
रामो धर्मे स्थितः श्रेष्ठो न स शोच्यः कदाचन ॥ २.४४.४ ॥
ಶಿಷ್ಟರು ಸದಾ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ, ಮರಣದ ನಂತರ ಫಲ ನೀಡುವ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಮನಿಗಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಶೋಕಿಸಬಾರದು.
2.44.5
वर्तते चोत्तमां वृत्तिं लक्ष्मणोऽस्मिन् सदानघः।
दयावान् सर्वभूतेषु लाभस्तस्य महात्मनः ॥ २.४४.५ ॥
ನಿರ್ದೋಷಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸದಾ ಇವನೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆಯುಳ್ಳವನು; ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಇದೇ ಲಾಭ.
2.44.6
अरण्यवासे यद् दुःखं जानन्त्येव सुखोचिता।
अनुगच्छति वैदेही धर्मात्मानं तवात्मजम् ॥ २.४४.६ ॥
ಅರಣ್ಯವಾಸದ ದುಃಖವನ್ನು ಸುಖಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡವಳಾದರೂ ಅವಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಆದರೂ ವೈದೇಹಿ ನಿನ್ನ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
2.44.7
कीर्तिभूतां पताकां यो लोके भ्रमयति प्रभुः।
धर्मः सत्यव्रतपरः किं न प्राप्तस्तवात्मजः ॥ २.४४.७ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯ ಪತಾಕೆಯನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಆ ಪ್ರಭು, ಸತ್ಯವ್ರತದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾದ ನಿನ್ನ ಮಗನಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಏಕೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ?
2.44.8
व्यक्तं रामस्य विज्ञाय शौचं माहात्म्यमुत्तमम्।
न गात्रमंशुभिः सूर्यः संतापयितुमर्हति ॥ २.४४.८ ॥
ರಾಮನ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯನ್ನೂ ಉತ್ತಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿತು, ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಸುಡಲಾರನು.
2.44.9
शिवः सर्वेषु कालेषु काननेभ्यो विनिःसृतः।
राघवं युक्तशीतोष्णः सेविष्यति सुखोऽनिलः ॥ २.४४.९ ॥
ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಬೀಸುವ ಮಂಗಳಕರ, ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದ ಸುಖವಾಯು ರಾಘವನನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು.
2.44.10
शयानमनघं रात्रौ पितेवाभिपरिष्वजन्।
घर्मघ्नः संस्पृशन् शीतश्चन्द्रमा ह्लादयिष्यति ॥ २.४४.१० ॥
ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿರುವ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ರಾಮನನ್ನು ತಂದೆಯಂತೆ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಬಿಸಿಲನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ತಂಪಾದ ಚಂದ್ರನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುವನು.
2.44.11
ददौ चास्त्राणि दिव्यानि यस्मै ब्रह्मा महौजसे।
दानवेन्द्रं हतं दृष्ट्वा तिमिध्वजसुतं रणे ॥ २.४४.११ ॥
ಯಾರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ದಿವ್ಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನೋ, ರಣದಲ್ಲಿ ತಿಮಿಧ್ವಜನ ಮಗ ದಾನವೇಂದ್ರನು ಹತನಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ.
2.44.12
स शूरः पुरुषव्याघ्रः स्वबाहुबलमाश्रितः।
असंत्रस्तो ह्यरण्येऽसौ वेश्मनीव निवत्स्यते ॥ २.४४.१२ ॥
ಆ ಶೂರ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನು, ತನ್ನ ತೋಳ್ಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವಾಸಿಸುವನು.
2.44.13
यस्येषुपथमासाद्य विनाशं यान्ति शत्रवः।
कथं न पृथिवी तस्य शासने स्थातुमर्हति ॥ २.४४.१३ ॥
ಯಾರ ಬಾಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದು ಶತ್ರುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೋ, ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಹೇಗೆ ನೆಲೆಸದಿರುವುದು?
2.44.14
या श्रीः शौर्यं च रामस्य या च कल्याणसत्त्वता।
निवृत्तारण्यवासः स्वं क्षिप्रं राज्यमवाप्स्यति ॥ २.४४.१४ ॥
ರಾಮನ ಶ್ರೀ, ಶೌರ್ಯ, ಕಲ್ಯಾಣ ಸತ್ತ್ವ — ಅರಣ್ಯವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಅವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.
2.44.15
सूर्यस्यापि भवेत् सूर्यो ह्यग्नेरग्नः प्रभोः प्रभुः।
श्रियाः श्रीश्च भवेदग्र्या कीर्त्याः कीर्तिः क्षमाक्षमा ॥ २.४४.१५ ॥
ಅವನು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಸೂರ್ಯನು, ಅಗ್ನಿಗೆ ಅಗ್ನಿ, ಪ್ರಭುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಭು; ಶ್ರೀಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ರೀ, ಕೀರ್ತಿಗೆ ಕೀರ್ತಿ, ಕ್ಷಮೆಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಗುವನು.
2.44.16
दैवतं देवतानां च भूतानां भूतसत्तमः।
तस्य के ह्यगुणा देवि वने वाप्यथवा पुरे ॥ २.४४.१६ ॥
ಅವನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದೇವತೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ದೇವಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ನಗರದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೋಷವಿದೆ?
2.44.17
पृथिव्या सह वैदेह्या श्रिया च पुरुषर्षभः।
क्षिप्रं तिसृभिरेताभिः सह रामोऽभिषेक्ष्यते ॥ २.४४.१७ ॥
ಭೂಮಿ, ವೈದೇಹಿ, ಶ್ರೀ — ಈ ಮೂವರೊಂದಿಗೆ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಮನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾಗುವನು.
2.44.18
दुःखजं विसृजत्यश्रु निष्क्रामन्तमुदीक्ष्य यम्।
अयोध्यायां जनः सर्वः शोकवेगसमाहतः ॥ २.४४.१८ ॥
ಅವನು ಹೊರಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಶೋಕದ ವೇಗದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ದುಃಖದಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
2.44.19
कुशचीरधरं वीरं गच्छन्तमपराजितम्।
सीतेवानुगता लक्ष्मीस्तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ २.४४.१९ ॥
ಕುಶ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ನಾರುಡುಗೆ ಧರಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ವೀರ, ಅಪರಾಜಿತನಾದ ಅವನನ್ನು ಸೀತೆಯಂತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ; ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದು ದುರ್ಲಭ?
2.44.20
धनुर्ग्रहवरो यस्य बाणखड्गास्त्रभृत् स्वयम्।
लक्ष्मणो व्रजति ह्यग्रे तस्य किं नाम दुर्लभम् ॥ २.४४.२० ॥
ಬಿಲ್ಲುಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಬಾಣ-ಖಡ್ಗ-ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತಾನೇ ಅವನ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದು ದುರ್ಲಭ?
2.44.21
निवृत्तवनवासं तं द्रष्टासि पुनरागतम्।
जहि शोकं च मोहं च देवि सत्यं ब्रवीमि ते ॥ २.४४.२१ ॥
ವನವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಮರಳಿ ಬಂದ ಅವನನ್ನು ನೀನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುವೆ. ದೇವಿ, ಶೋಕವನ್ನೂ ಮೋಹವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸು; ನಿನಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
2.44.22
शिरसा चरणावेतौ वन्दमानमनिन्दिते।
पुनर्द्रक्ष्यसि कल्याणि पुत्रं चन्द्रमिवोदितम् ॥ २.४४.२२ ॥
ಓ ನಿರ್ದೋಷಳೇ, ತಲೆಯಿಂದ ಈ ಎರಡು ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಗನನ್ನು, ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಉದಯಿಸಿದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ನೀನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುವೆ.
2.44.23
पुनः प्रविष्टं दृष्ट्वा तमभिषिक्तं महाश्रियम्।
समुत्स्रक्ष्यसि नेत्राभ्यां शीघ्रमानन्दजं जलम् ॥ २.४४.२३ ॥
ಅವನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮಹಾ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾದುದನ್ನು ಕಂಡು, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಆನಂದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಸುರಿಸುವೆ.
2.44.24
मा शोको देवि दुःखं वा न रामे दृष्यतेऽशिवम्।
क्षिप्रं द्रक्ष्यसि पुत्रं त्वं ससीतं सहलक्ष्मणम् ॥ २.४४.२४ ॥
ದೇವಿ, ಶೋಕಿಸಬೇಡ; ರಾಮನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಶುಭವೂ ದುಃಖವೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನೀನು ಮಗನನ್ನು ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ನೋಡುವೆ.
2.44.25
त्वयाऽशेषो जनश्चायं समाश्वास्यो यतोऽनघे।
कमिदानीमिदं देवि करोषि हृदि विक्लवम् ॥ २.४४.२५ ॥
ಓ ನಿರ್ದೋಷಳೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ದೇವಿ, ಈಗ ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಕಲತೆಯನ್ನು ಏಕೆ ತಾಳುತ್ತಿರುವೆ?
2.44.26
नार्हा त्वं शोचितुं देवि यस्यास्ते राघवः सुतः।
नहि रामात् परो लोके विद्यते सत्पथे स्थितः ॥ २.४४.२६ ॥
ದೇವಿ, ರಾಘವ (ರಾಮ) ನಿನ್ನ ಮಗನಾಗಿರುವ ನೀನು ಶೋಕಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಸತ್ಪಥದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ರಾಮನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
2.44.27
अभिवादयमानं तं दृष्ट्वा ससुहृदं सुतम्।
मुदाश्रु मोक्ष्यसे क्षिप्रं मेघरेखेव वार्षिकी ॥ २.४४.२७ ॥
ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಳೆಗಾಲದ ಮೇಘರೇಖೆಯಂತೆ ನೀನು ಬೇಗನೆ ಆನಂದಾಶ್ರು ಸುರಿಸುವೆ.
2.44.28
पुत्रस्ते वरदः क्षिप्रमयोध्यां पुनरागतः।
कराभ्यां मृदुपीनाभ्यां चरणौ पीडयिष्यति ॥ २.४४.२८ ॥
ನಿನ್ನ ವರದಾಯಕ ಮಗ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ತನ್ನ ಮೃದು ಮತ್ತು ದೃಢ ಕೈಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಒತ್ತುವನು.
2.44.29
अभिवाद्य नमस्यन्तं शूरं ससुहृदं सुतम्।
मुदास्रैः प्रोक्षसे पुत्रं मेघराजिरिवाचलम् ॥ २.४४.२९ ॥
ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಂದಿಸುತ್ತಿರುವ, ಶೂರನಾದ, ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗಿರುವ ನಿನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೀನು ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತೋಯಿಸುವೆ; ಮೇಘಸಾಲು ಪರ್ವತವನ್ನು ತೋಯಿಸುವಂತೆ.
2.44.30
आश्वासयन्ती विविधैश्च वाक्यै-
र्वाक्योपचारे कुशलानवद्या।
रामस्य तां मातरमेवमुक्त्वा
देवी सुमित्रा विरराम रामा ॥ २.४४.३० ॥
ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಮಾತಿನ ಚತುರತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಶಲಳಾದ ನಿರ್ದೋಷೆ ದೇವಿ ಸುಮಿತ್ರೆ, ರಾಮನ ಆ ತಾಯಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮೌನವಾದಳು.
2.44.31
निशम्य तल्लक्ष्मणमातृवाक्यं
रामस्य मातुर्नरदेवपत्न्याः।
सद्यः शरीरे विननाश शोकः
शरद्गतो मेघ इवाल्पतोयः ॥ २.४४.३१ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ತಾಯಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ, ರಾಜನ ಪತ್ನಿ ರಾಮನ ತಾಯಿಯ ಶೋಕ ದೇಹದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಮಾಯವಾಯಿತು; ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ನೀರಿರುವ ಮೇಘ ಕರಗಿದಂತೆ.