Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.45.1
अनुरक्ता महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम्।
अनुजग्मुः प्रयान्तं तं वनवासाय मानवाः ॥ २.४५.१ ॥
Los hombres, devotos del magnánimo Rāma, de valor veraz, lo siguieron cuando partía al destierro en el bosque.
2.45.2
निवर्तितेऽतीव बलात् सुहृद्धर्मेण राजनि।
नैव ते संन्यवर्तन्त रामस्यानुगता रथम् ॥ २.४५.२ ॥
Aunque el rey fue obligado a regresar por el deber de la amistad, ellos no volvieron en absoluto; seguían el carro de Rāma.
2.45.3
अयोध्यानिलयानां हि पुरुषाणां महायशाः।
बभूव गुणसम्पन्नः पूर्णचन्द्र इव प्रियः ॥ २.४५.३ ॥
Para los hombres que habitaban en Ayodhyā, el de gran renombre Rāma estaba dotado de virtudes y era querido para ellos como la luna llena.
2.45.4
स याच्यमानः काकुत्स्थस्ताभिः प्रकृतिभिस्तदा।
कुर्वाणः पितरं सत्यं वनमेवान्वपद्यत ॥ २.४५.४ ॥
Aunque aquellos súbditos le suplicaban, Rāma, de la estirpe de Kakutstha, cumpliendo la verdad de su padre, se dirigió al bosque.
2.45.5
अवेक्षमाणः सस्नेहं चक्षुषा प्रपिबन्निव।
उवाच रामः सस्नेहं ताः प्रजाः स्वाः प्रजा इव ॥ २.४५.५ ॥
Mirándolos con afecto, como si los bebiera con los ojos, Rāma les habló cariñosamente a aquellos súbditos, como a sus propios hijos.
2.45.6
या प्रीतिर्बहुमानश्च मय्ययोध्यानिवासिनाम्।
मत्प्रियार्थं विशेषेण भरते सा विधीयताम् ॥ २.४५.६ ॥
Que el afecto y el gran aprecio que los habitantes de Ayodhyā me tienen se muestren especialmente hacia Bharata, por lo que me es querido.
2.45.7
स हि कल्याणचारित्रः कैकेय्यानन्दवर्धनः।
करिष्यति यथावद् वः प्रियाणि च हितानि च ॥ २.४५.७ ॥
Él es de conducta auspiciosa, aumentador de la alegría de Kaikeyī. Hará debidamente lo que es querido y beneficioso para vosotros.
2.45.8
ज्ञानवृद्धो वयोबालो मृदुर्वीर्यगुणान्वितः।
अनुरूपः स वो भर्ता भविष्यति भयापहः ॥ २.४५.८ ॥
Es mayor en sabiduría, joven en años, gentil y dotado de valor y virtudes. Será un señor apropiado para vosotros, removedor del temor.
2.45.9
स हि राजगुणैर्युक्तो युवराजः समीक्षितः।
अपि चापि मया शिष्टैः कार्यं वो भर्तृशासनम् ॥ २.४५.९ ॥
Él está dotado de cualidades reales y ha sido elegido príncipe heredero. Incluso los sabios como yo decimos que debéis cumplir la orden de vuestro señor.
2.45.10
न संतप्येद् यथा चासौ वनवासं गते मयि।
महाराजस्तथा कार्यो मम प्रियचिकीर्षया ॥ २.४५.१० ॥
Cuando yo haya partido al exilio en el bosque, debéis obrar de modo que él, el gran rey, no se aflija; por el deseo de complacerme, debéis atender al gran rey de esa misma manera.
2.45.11
यथा यथा दाशरथिर्धर्ममेवाश्रितो भवेत्।
तथा तथा प्रकृतयो रामं पतिमकामयन् ॥ २.४५.११ ॥
Cuanto más Rāma, hijo de Daśaratha, se atenía solo al dharma, tanto más los súbditos deseaban a Rāma como su señor.
2.45.12
बाष्पेण पिहितं दीनं रामः सौमित्रिणा सह।
चकर्षेव गुणैर्बद्धं जनं पुरनिवासिनम् ॥ २.४५.१२ ॥
Rāma, cubierto de lágrimas y afligido, junto con Saumitri, parecía atraer hacia sí a los habitantes de la ciudad, atados por sus virtudes.
2.45.13
ते द्विजास्त्रिविधं वृद्धा ज्ञानेन वयसौजसा।
वयःप्रकम्पशिरसो दूरादूचुरिदं वचः ॥ २.४५.१३ ॥
Aquellos dvijas ancianos, mayores en sabiduría, años y vigor, con la cabeza temblorosa por la edad, pronunciaron estas palabras desde lejos.
2.45.14
वहन्तो जवना रामं भो भो जात्यास्तुरंगमाः।
निवर्तध्वं न गन्तव्यं हिता भवत भर्तरि ॥ २.४५.१४ ॥
¡Oh caballos veloces y de noble linaje que lleváis a Rāma! Volved atrás, no sigáis; sed bienhechores de vuestro señor.
2.45.15
कर्णवन्ति हि भूतानि विशेषेण तुरङ्गमाः।
यूयं तस्मान्निवर्तध्वं याचनां प्रतिवेदिताः ॥ २.४५.१५ ॥
Caballos, todos los seres con oídos oyen, y vosotros especialmente; por tanto volved, pues nuestra súplica os ha sido comunicada.
2.45.16
धर्मतः स विशुद्धात्मा वीरः शुभदृढव्रतः।
उपवाह्यस्तु वो भर्ता नापवाह्यः पुराद् वनम् ॥ २.४५.१६ ॥
Según el dharma, él es un héroe de alma pura, de votos auspiciosos y firmes; vuestro señor es digno de ser transportado, no de ser expulsado de la ciudad al bosque.
2.45.17
एवमार्तप्रलापांस्तान् वृद्धान् प्रलपतो द्विजान्।
अवेक्ष्य सहसा रामो रथादवततार ह ॥ २.४५.१७ ॥
Al ver a aquellos ancianos brahmanes lamentándose con angustia, Rāma descendió de pronto del carro.
2.45.18
पद्भ्यामेव जगामाथ ससीतः सहलक्ष्मणः।
संनिकृष्टपदन्यासो रामो वनपरायणः ॥ २.४५.१८ ॥
Entonces Rāma avanzó a pie, con Sītā y Lakṣmaṇa, poniendo los pasos muy juntos, absorto en el bosque.
2.45.19
द्विजातीन् हि पदातींस्तान् रामश्चारित्रवत्सलः।
न शशाक घृणाचक्षुः परिमोक्तुं रथेन सः ॥ २.४५.१९ ॥
Rāma, afecto a la conducta virtuosa, con ojos compasivos, no pudo abandonar en su carro a aquellos brāhmaṇas que caminaban a pie.
2.45.20
गच्छन्तमेव तं दृष्ट्वा रामं सम्भ्रान्तमानसाः।
ऊचुः परमसंतप्ता रामं वाक्यमिदं द्विजाः ॥ २.४५.२० ॥
Al ver que Rāma se marchaba, los brāhmaṇas, con la mente turbada y profundamente afligidos, le dirigieron estas palabras.
2.45.21
ब्राह्मण्यं कृत्स्नमेतत् त्वां ब्रह्मण्यमनुगच्छति।
द्विजस्कन्धाधिरूढास्त्वामग्नयोऽप्यनुयान्त्वमी ॥ २.४५.२१ ॥
Todo este poder brahmánico te sigue, a ti que eres devoto de los brāhmaṇas; que también te sigan estos fuegos sagrados, sobre los hombros de los brāhmaṇas.
2.45.22
वाजपेयसमुत्थानि च्छत्राण्येतानि पश्य नः।
पृष्ठतोऽनुप्रयातानि मेघानिव जलात्यये ॥ २.४५.२२ ॥
Mira estos parasoles nuestros, nacidos del sacrificio vājapeya, que te siguen por detrás como nubes al final de la estación de lluvias.
2.45.23
अनवाप्तातपत्रस्य रश्मिसंतापितस्य ते।
एभिश्छायां करिष्यामः स्वैश्छत्रैर्वाजपेयकैः ॥ २.४५.२३ ॥
Para ti, que no tienes parasol y estás abrasado por los rayos del sol, haremos sombra con estos nuestros parasoles del sacrificio vājapeya.
2.45.24
या हि नः सततं बुद्धिर्वेदमन्त्रानुसारिणी।
त्वत्कृते सा कृता वत्स वनवासानुसारिणी ॥ २.४५.२४ ॥
Querido hijo, nuestra mente, que siempre ha seguido los mantras de los Vedas, por ti ha sido hecha seguir el destierro en el bosque.
2.45.25
हृदयेष्ववतिष्ठन्ते वेदा ये नः परं धनम्।
वत्स्यन्त्यपि गृहेष्वेव दाराश्चारित्ररक्षिताः ॥ २.४५.२५ ॥
Los Vedas que moran en nuestros corazones son nuestra riqueza suprema; y las esposas, protegidas por su buena conducta, vivirán en nuestras casas.
2.45.26
पुनर्न निश्चयः कार्यस्त्वद्गतौ सुकृता मतिः।
त्वयि धर्मव्यपेक्षे तु किं स्याद् धर्मपथे स्थितम् ॥ २.४५.२६ ॥
No se debe tomar otra decisión sobre tu partida; tu intención bien formada se dirige al dharma. ¿Qué daño podría sufrir quien permanece en el sendero del dharma?
2.45.27
याचितो नो निवर्तस्व हंसशुक्लशिरोरुहैः।
शिरोभिर्निभृताचार महीपतनपांसुलैः ॥ २.४५.२७ ॥
Te suplicamos: vuelve, con cabezas de cabellos blancos como cisnes, oh tú de conducta contenida, con cabezas cubiertas de polvo por haber caído a tierra.
2.45.28
बहूनां वितता यज्ञा द्विजानां य इहागताः।
तेषां समाप्तिरायत्ता तव वत्स निवर्तने ॥ २.४५.२८ ॥
Muchos sacrificios extensos de los dvijas han llegado aquí; querido hijo, su culminación depende de tu regreso.
2.45.29
भक्तिमन्तीह भूतानि जङ्गमाजङ्गमानि च।
याचमानेषु तेषु त्वं भक्तिं भक्तेषु दर्शय ॥ २.४५.२९ ॥
Aquí todos los seres, móviles e inmóviles, son devotos; cuando te supliquen, muestra tu devoción hacia los devotos.
2.45.30
अनुगन्तुमशक्तास्त्वां मूलैरुद्धतवेगिनः।
उन्नता वायुवेगेन विक्रोशन्तीव पादपाः ॥ २.४५.३० ॥
Incapaces de seguirte, agitándose con violencia como para ser arrancados de raíz, los árboles alzados por la fuerza del viento parecen gritar.
2.45.31
निश्चेष्टाहारसंचारा वृक्षैकस्थाननिश्चिताः।
पक्षिणोऽपि प्रयाचन्ते सर्वभूतानुकम्पिनम् ॥ २.४५.३१ ॥
Inmóviles, habiendo renunciado al alimento y al movimiento, fijos cada uno en un solo árbol, también los pájaros suplican a aquel que es compasivo con todos los seres.
2.45.32
एवं विक्रोशतां तेषां द्विजातीनां निवर्तने।
ददृशे तमसा तत्र वारयन्तीव राघवम् ॥ २.४५.३२ ॥
Mientras aquellas aves clamaban, al volver atrás, allí la oscuridad se mostró como si detuviera a Rāghava.
2.45.33
ततः सुमन्त्रोऽपि रथाद् विमुच्य
श्रान्तान् हयान् सम्परिवर्त्य शीघ्रम्।
पीतोदकांस्तोयपरिप्लुताङ्गा-
नचारयद् वै तमसाविदूरे ॥ २.४५.३३ ॥
Entonces Sumantra también desenganchó del carro a los caballos cansados, los volvió rápidamente, les dio agua de beber, bañó sus cuerpos con agua y los dejó pastar no lejos de la oscuridad.