വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.45.1
अनुरक्ता महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम्।
अनुजग्मुः प्रयान्तं तं वनवासाय मानवाः ॥ २.४५.१ ॥
മഹാത്മാവും സത്യപരാക്രമിയുമായ രാമനോട് അനുരാഗമുള്ള ജനങ്ങൾ വനവാസത്തിനായി പുറപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടർന്നു.
2.45.2
निवर्तितेऽतीव बलात् सुहृद्धर्मेण राजनि।
नैव ते संन्यवर्तन्त रामस्यानुगता रथम् ॥ २.४५.२ ॥
രാജാവ് ബലപൂർവം തിരിച്ചയക്കപ്പെട്ടിട്ടും, സൗഹൃദധർമത്താൽ അവർ രാമന്റെ രഥത്തെ പിന്തുടർന്നു; തിരിച്ചുപോയില്ല.
2.45.3
अयोध्यानिलयानां हि पुरुषाणां महायशाः।
बभूव गुणसम्पन्नः पूर्णचन्द्र इव प्रियः ॥ २.४५.३ ॥
അയോധ്യാനിവാസികളായ മനുഷ്യർക്ക് മഹായശസ്വിയായ രാമൻ ഗുണസമ്പന്നനും പൗർണമിച്ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രിയനും ആയിരുന്നു.
2.45.4
स याच्यमानः काकुत्स्थस्ताभिः प्रकृतिभिस्तदा।
कुर्वाणः पितरं सत्यं वनमेवान्वपद्यत ॥ २.४५.४ ॥
അപ്പോൾ ആ പ്രജകൾ അപേക്ഷിച്ചിട്ടും, കാകുത്സ്ഥനായ രാമൻ പിതാവിന്റെ സത്യം പാലിച്ചുകൊണ്ട് വനത്തിലേക്കുതന്നെ പുറപ്പെട്ടു.
2.45.5
अवेक्षमाणः सस्नेहं चक्षुषा प्रपिबन्निव।
उवाच रामः सस्नेहं ताः प्रजाः स्वाः प्रजा इव ॥ २.४५.५ ॥
സ്നേഹത്തോടെ നോക്കി, കണ്ണുകൊണ്ടു പാനം ചെയ്യുന്നതുപോലെ, സ്വന്തം മക്കളോടെന്നപോലെ രാമൻ ആ പ്രജകളോട് സ്നേഹപൂർവം പറഞ്ഞു.
2.45.6
या प्रीतिर्बहुमानश्च मय्ययोध्यानिवासिनाम्।
मत्प्रियार्थं विशेषेण भरते सा विधीयताम् ॥ २.४५.६ ॥
അയോധ്യാനിവാസികൾക്ക് എന്നോടുള്ള സ്നേഹവും ബഹുമാനവും, എന്റെ പ്രിയത്തിനായി, വിശേഷിച്ച് ഭരതനോട് കാണിക്കണം.
2.45.7
स हि कल्याणचारित्रः कैकेय्यानन्दवर्धनः।
करिष्यति यथावद् वः प्रियाणि च हितानि च ॥ २.४५.७ ॥
അവൻ നല്ല നടപ്പുള്ളവനാണ്; കൈകേയിയുടെ ആനന്ദം വർധിപ്പിക്കുന്നവനാണ്. അവൻ നിങ്ങൾക്ക് യഥോചിതമായി പ്രിയവും ഹിതവുമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യും.
2.45.8
ज्ञानवृद्धो वयोबालो मृदुर्वीर्यगुणान्वितः।
अनुरूपः स वो भर्ता भविष्यति भयापहः ॥ २.४५.८ ॥
അവൻ ജ്ഞാനത്തിൽ മുതിർന്നവനും പ്രായത്തിൽ ഇളയവനും മൃദുസ്വഭാവമുള്ളവനും വീര്യവും ഗുണങ്ങളുമുള്ളവനുമാണ്. അവൻ നിങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച നാഥനായി ഭയം നീക്കുന്നവനാകും.
2.45.9
स हि राजगुणैर्युक्तो युवराजः समीक्षितः।
अपि चापि मया शिष्टैः कार्यं वो भर्तृशासनम् ॥ २.४५.९ ॥
അവൻ രാജോചിതമായ ഗുണങ്ങളുള്ളവനും യുവരാജാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവനുമാണ്. എന്നെപ്പോലുള്ള പണ്ഡിതരും നിങ്ങൾ നാഥന്റെ കല്പന അനുസരിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു.
2.45.10
न संतप्येद् यथा चासौ वनवासं गते मयि।
महाराजस्तथा कार्यो मम प्रियचिकीर्षया ॥ २.४५.१० ॥
ഞാൻ വനവാസത്തിന് പോയ ശേഷവും അവൻ (മഹാരാജാവ്) ദുഃഖിക്കാത്തവിധം, എനിക്ക് പ്രിയം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ മഹാരാജാവിനെയും അങ്ങനെതന്നെ പരിപാലിക്കുക.
2.45.11
यथा यथा दाशरथिर्धर्ममेवाश्रितो भवेत्।
तथा तथा प्रकृतयो रामं पतिमकामयन् ॥ २.४५.११ ॥
ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ എത്രത്തോളം ധർമ്മത്തെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചുവോ, അത്രത്തോളം പ്രജകൾ രാമനെ തങ്ങളുടെ നാഥനായി ആഗ്രഹിച്ചു.
2.45.12
बाष्पेण पिहितं दीनं रामः सौमित्रिणा सह।
चकर्षेव गुणैर्बद्धं जनं पुरनिवासिनम् ॥ २.४५.१२ ॥
കണ്ണീരാൽ മൂടപ്പെട്ട ദീനനായ രാമൻ, സൗമിത്രിയോടൊപ്പം, തന്റെ ഗുണങ്ങളാൽ ബന്ധിതരായ പുരവാസികളെ വലിച്ചടുപ്പിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.
2.45.13
ते द्विजास्त्रिविधं वृद्धा ज्ञानेन वयसौजसा।
वयःप्रकम्पशिरसो दूरादूचुरिदं वचः ॥ २.४५.१३ ॥
ജ്ഞാനം, വയസ്സ്, ഓജസ്സ് എന്നിവയാൽ വൃദ്ധരായ ആ ദ്വിജന്മാർ, വയസ്സിനാൽ തല വിറച്ചുകൊണ്ട് ദൂരത്തുനിന്ന് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.45.14
वहन्तो जवना रामं भो भो जात्यास्तुरंगमाः।
निवर्तध्वं न गन्तव्यं हिता भवत भर्तरि ॥ २.४५.१४ ॥
രാമനെ വഹിക്കുന്ന വേഗമുള്ള ഉത്തമജാതി കുതിരകളേ! തിരിച്ചുപോകൂ, മുന്നോട്ടു പോകരുത്; നിങ്ങളുടെ യജമാനന് ഹിതരായിരിക്കൂ.
2.45.15
कर्णवन्ति हि भूतानि विशेषेण तुरङ्गमाः।
यूयं तस्मान्निवर्तध्वं याचनां प्रतिवेदिताः ॥ २.४५.१५ ॥
കുതിരകളേ, കാതുള്ള ജീവികളെല്ലാം കേൾക്കുന്നു, വിശേഷിച്ച് നിങ്ങൾ; അതിനാൽ തിരിച്ചുപോകൂ, ഞങ്ങളുടെ അപേക്ഷ നിങ്ങളെ അറിയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
2.45.16
धर्मतः स विशुद्धात्मा वीरः शुभदृढव्रतः।
उपवाह्यस्तु वो भर्ता नापवाह्यः पुराद् वनम् ॥ २.४५.१६ ॥
ധർമ്മപ്രകാരം അവൻ വിശുദ്ധാത്മാവായ വീരനും ശുഭദൃഢവ്രതനുമാണ്; നിങ്ങളുടെ യജമാനൻ വഹിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്, നഗരത്തിൽനിന്ന് വനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെടേണ്ടവനല്ല.
2.45.17
एवमार्तप्रलापांस्तान् वृद्धान् प्रलपतो द्विजान्।
अवेक्ष्य सहसा रामो रथादवततार ह ॥ २.४५.१७ ॥
ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തോടെ വിലപിക്കുന്ന ആ വൃദ്ധ ദ്വിജന്മാരെ കണ്ട് രാമൻ പെട്ടെന്ന് രഥത്തിൽനിന്ന് ഇറങ്ങി.
2.45.18
पद्भ्यामेव जगामाथ ससीतः सहलक्ष्मणः।
संनिकृष्टपदन्यासो रामो वनपरायणः ॥ २.४५.१८ ॥
പിന്നെ രാമൻ സീതയോടും ലക്ഷ്മണനോടും കൂടെ കാൽനടയായി പോയി, അടുത്തടുത്ത് കാൽ വെച്ച്, വനത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച്.
2.45.19
द्विजातीन् हि पदातींस्तान् रामश्चारित्रवत्सलः।
न शशाक घृणाचक्षुः परिमोक्तुं रथेन सः ॥ २.४५.१९ ॥
സദാചാരത്തിൽ പ്രിയമുള്ള രാമൻ, കാൽനടയായി പോകുന്ന ആ ബ്രാഹ്മണരെ കരുണയോടെ നോക്കി, രഥത്തിൽ കയറി അവരെ ഉപേക്ഷിച്ചു പോകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
2.45.20
गच्छन्तमेव तं दृष्ट्वा रामं सम्भ्रान्तमानसाः।
ऊचुः परमसंतप्ता रामं वाक्यमिदं द्विजाः ॥ २.४५.२० ॥
രാമൻ പോകുന്നത് കണ്ട ആ ബ്രാഹ്മണർ, മനസ്സ് വ്യാകുലപ്പെട്ടവരായി, അതിയായ സങ്കടത്തോടെ രാമനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
2.45.21
ब्राह्मण्यं कृत्स्नमेतत् त्वां ब्रह्मण्यमनुगच्छति।
द्विजस्कन्धाधिरूढास्त्वामग्नयोऽप्यनुयान्त्वमी ॥ २.४५.२१ ॥
ബ്രാഹ്മണഭക്തനായ നിന്നെ ഈ സമ്പൂർണ്ണ ബ്രഹ്മതേജസ്സും പിന്തുടരുന്നു; ബ്രാഹ്മണരുടെ തോളിലേറിയ ഈ അഗ്നികളും നിന്നെ പിന്തുടരട്ടെ.
2.45.22
वाजपेयसमुत्थानि च्छत्राण्येतानि पश्य नः।
पृष्ठतोऽनुप्रयातानि मेघानिव जलात्यये ॥ २.४५.२२ ॥
വാജപേയ യജ്ഞത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ ഞങ്ങളുടെ ഈ കുടകൾ നോക്കൂ; മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞ മേഘങ്ങൾ പോലെ അവ നിന്റെ പിന്നാലെ വരുന്നു.
2.45.23
अनवाप्तातपत्रस्य रश्मिसंतापितस्य ते।
एभिश्छायां करिष्यामः स्वैश्छत्रैर्वाजपेयकैः ॥ २.४५.२३ ॥
കുടയില്ലാതെ സൂര്യരശ്മികളാൽ ചൂടേറ്റ നിനക്ക്, വാജപേയ യജ്ഞത്തിൽ നിന്നുള്ള ഞങ്ങളുടെ കുടകൾ കൊണ്ട് ഞങ്ങൾ തണൽ നൽകും.
2.45.24
या हि नः सततं बुद्धिर्वेदमन्त्रानुसारिणी।
त्वत्कृते सा कृता वत्स वनवासानुसारिणी ॥ २.४५.२४ ॥
പ്രിയ കുഞ്ഞേ! ഞങ്ങളുടെ ബുദ്ധി എപ്പോഴും വേദമന്ത്രങ്ങളെ പിന്തുടർന്നിരുന്നു; ഇപ്പോൾ നിനക്കു വേണ്ടി അത് വനവാസത്തെ പിന്തുടരുന്നതായി മാറി.
2.45.25
हृदयेष्ववतिष्ठन्ते वेदा ये नः परं धनम्।
वत्स्यन्त्यपि गृहेष्वेव दाराश्चारित्ररक्षिताः ॥ २.४५.२५ ॥
ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന വേദങ്ങളാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമധനം; സദാചാരത്താൽ സംരക്ഷിതരായ ഭാര്യമാരും വീടുകളിൽ തന്നെ വസിക്കും.
2.45.26
पुनर्न निश्चयः कार्यस्त्वद्गतौ सुकृता मतिः।
त्वयि धर्मव्यपेक्षे तु किं स्याद् धर्मपथे स्थितम् ॥ २.४५.२६ ॥
നീ പോകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഇനി മറ്റൊരു തീരുമാനം വേണ്ട; നിന്റെ നല്ല ബുദ്ധി ധർമ്മത്തിലേക്കാണ്. ധർമ്മപഥത്തിൽ നിൽക്കുന്നവന് എന്ത് ദോഷം സംഭവിക്കും?
2.45.27
याचितो नो निवर्तस्व हंसशुक्लशिरोरुहैः।
शिरोभिर्निभृताचार महीपतनपांसुलैः ॥ २.४५.२७ ॥
ഞങ്ങൾ യാചിക്കുന്നു, തിരിച്ചു വരിക — അരയന്നം പോലെ വെളുത്ത മുടിയുള്ള തലകളാൽ, സംയമനമുള്ള ആചാരമുള്ളവനേ, നിലത്തു വീണതിനാൽ പൊടി പുരണ്ട തലകളാൽ (ഞങ്ങൾ നിന്നോട് യാചിക്കുന്നു).
2.45.28
बहूनां वितता यज्ञा द्विजानां य इहागताः।
तेषां समाप्तिरायत्ता तव वत्स निवर्तने ॥ २.४५.२८ ॥
ഇവിടെ എത്തിയ ദ്വിജന്മാരുടെ പല വിസ്തൃത യജ്ഞങ്ങളുണ്ട്; പ്രിയ കുഞ്ഞേ, അവയുടെ പൂർത്തീകരണം നിന്റെ മടങ്ങിവരവിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
2.45.29
भक्तिमन्तीह भूतानि जङ्गमाजङ्गमानि च।
याचमानेषु तेषु त्वं भक्तिं भक्तेषु दर्शय ॥ २.४५.२९ ॥
ഇവിടെ ചലിക്കുന്നതും ചലിക്കാത്തതുമായ എല്ലാ ജീവികളും ഭക്തിയുള്ളവയാണ്; അവർ യാചിക്കുമ്പോൾ, ഭക്തരോട് നിന്റെ ഭക്തി കാണിക്കുക.
2.45.30
अनुगन्तुमशक्तास्त्वां मूलैरुद्धतवेगिनः।
उन्नता वायुवेगेन विक्रोशन्तीव पादपाः ॥ २.४५.३० ॥
നിന്നെ പിന്തുടരാൻ കഴിയാതെ, വേരുകളാൽ ശക്തമായ വേഗത്തിൽ ഇളകി, കാറ്റിന്റെ വേഗത്താൽ ഉയർന്ന മരങ്ങൾ നിലവിളിക്കുന്നതുപോലെയുണ്ട്.
2.45.31
निश्चेष्टाहारसंचारा वृक्षैकस्थाननिश्चिताः।
पक्षिणोऽपि प्रयाचन्ते सर्वभूतानुकम्पिनम् ॥ २.४५.३१ ॥
മരങ്ങളിൽ ഒരിടത്തുതന്നെ അനങ്ങാതെ നിന്ന്, ആഹാരവും സഞ്ചാരവും ഉപേക്ഷിച്ച പക്ഷികളും സർവഭൂതങ്ങളോടും അനുകമ്പയുള്ളവനോട് യാചിച്ചു.
2.45.32
एवं विक्रोशतां तेषां द्विजातीनां निवर्तने।
ददृशे तमसा तत्र वारयन्तीव राघवम् ॥ २.४५.३२ ॥
ഇങ്ങനെ ആ ദ്വിജന്മാർ വിളിച്ചുകൂവുമ്പോൾ, അവ മടങ്ങുന്ന സമയത്ത് അവിടെ ഇരുട്ട് രാഘവനെ തടയുന്നതുപോലെ കാണപ്പെട്ടു.
2.45.33
ततः सुमन्त्रोऽपि रथाद् विमुच्य
श्रान्तान् हयान् सम्परिवर्त्य शीघ्रम्।
पीतोदकांस्तोयपरिप्लुताङ्गा-
नचारयद् वै तमसाविदूरे ॥ २.४५.३३ ॥
പിന്നെ സുമന്ത്രനും രഥത്തിൽനിന്ന് ക്ഷീണിച്ച കുതിരകളെ അഴിച്ചുമാറ്റി, വേഗത്തിൽ തിരിച്ചു, വെള്ളം കുടിപ്പിച്ച്, ദേഹങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ കഴുകി, ഇരുട്ടിന് അടുത്തുതന്നെ മേയാൻ വിട്ടു.