ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.45.1
अनुरक्ता महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम्।
अनुजग्मुः प्रयान्तं तं वनवासाय मानवाः ॥ २.४५.१ ॥
ಮಹಾತ್ಮನೂ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆದ ರಾಮನಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತರಾದ ಜನರು, ವನವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಟ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.
2.45.2
निवर्तितेऽतीव बलात् सुहृद्धर्मेण राजनि।
नैव ते संन्यवर्तन्त रामस्यानुगता रथम् ॥ २.४५.२ ॥
ರಾಜನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಸ್ನೇಹಧರ್ಮದಿಂದ ಅವರು ರಾಮನ ರಥವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಲಿಲ್ಲ.
2.45.3
अयोध्यानिलयानां हि पुरुषाणां महायशाः।
बभूव गुणसम्पन्नः पूर्णचन्द्र इव प्रियः ॥ २.४५.३ ॥
ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರಾಮನು ಗುಣಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದನು.
2.45.4
स याच्यमानः काकुत्स्थस्ताभिः प्रकृतिभिस्तदा।
कुर्वाणः पितरं सत्यं वनमेवान्वपद्यत ॥ २.४५.४ ॥
ಆಗ ಆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ, ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನಾದ ರಾಮನು ತಂದೆಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಕಾಡಿನ ಕಡೆಗೇ ಸಾಗಿದನು.
2.45.5
अवेक्षमाणः सस्नेहं चक्षुषा प्रपिबन्निव।
उवाच रामः सस्नेहं ताः प्रजाः स्वाः प्रजा इव ॥ २.४५.५ ॥
ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕುಡಿಯುವಂತೆ, ರಾಮನು ಆ ಪ್ರಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನುಡಿದನು.
2.45.6
या प्रीतिर्बहुमानश्च मय्ययोध्यानिवासिनाम्।
मत्प्रियार्थं विशेषेण भरते सा विधीयताम् ॥ २.४५.६ ॥
ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭರತನ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಿ.
2.45.7
स हि कल्याणचारित्रः कैकेय्यानन्दवर्धनः।
करिष्यति यथावद् वः प्रियाणि च हितानि च ॥ २.४५.७ ॥
ಅವನು ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯುಳ್ಳವನು, ಕೈಕೇಯಿಯ ಆನಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನು. ಅವನು ನಿಮಗೆ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಿಯವಾದ ಮತ್ತು ಹಿತಕರವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವನು.
2.45.8
ज्ञानवृद्धो वयोबालो मृदुर्वीर्यगुणान्वितः।
अनुरूपः स वो भर्ता भविष्यति भयापहः ॥ २.४५.८ ॥
ಅವನು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನು, ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವನು, ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದವನು, ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು. ಅವನು ನಿಮಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಒಡೆಯನಾಗಿ ಭಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವನು.
2.45.9
स हि राजगुणैर्युक्तो युवराजः समीक्षितः।
अपि चापि मया शिष्टैः कार्यं वो भर्तृशासनम् ॥ २.४५.९ ॥
ಅವನು ರಾಜೋಚಿತ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು; ಯುವರಾಜನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದವನು. ನನ್ನಂತಹ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಹ ನೀವು ಒಡೆಯನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ.
2.45.10
न संतप्येद् यथा चासौ वनवासं गते मयि।
महाराजस्तथा कार्यो मम प्रियचिकीर्षया ॥ २.४५.१० ॥
ನಾನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಅವರು ದುಃಖಿಸದಂತೆ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯವನ್ನು ಬಯಸಿ ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
2.45.11
यथा यथा दाशरथिर्धर्ममेवाश्रितो भवेत्।
तथा तथा प्रकृतयो रामं पतिमकामयन् ॥ २.४५.११ ॥
ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನು ಎಷ್ಟು ಎಷ್ಟು ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದನೋ, ಅಷ್ಟು ಅಷ್ಟು ಪ್ರಜೆಗಳು ರಾಮನನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಒಡೆಯನಾಗಿ ಬಯಸಿದರು.
2.45.12
बाष्पेण पिहितं दीनं रामः सौमित्रिणा सह।
चकर्षेव गुणैर्बद्धं जनं पुरनिवासिनम् ॥ २.४५.१२ ॥
ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು ದೀನನಾದ ರಾಮನು, ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ, ತನ್ನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದ ಪುರವಾಸಿಗಳನ್ನು ಎಳೆದಂತೆ ಇದ್ದನು.
2.45.13
ते द्विजास्त्रिविधं वृद्धा ज्ञानेन वयसौजसा।
वयःप्रकम्पशिरसो दूरादूचुरिदं वचः ॥ २.४५.१३ ॥
ಜ್ಞಾನ, ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ವೃದ್ಧರಾದ ಆ ದ್ವಿಜರು, ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ತಲೆ ನಡುಗುತ್ತಾ ದೂರದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
2.45.14
वहन्तो जवना रामं भो भो जात्यास्तुरंगमाः।
निवर्तध्वं न गन्तव्यं हिता भवत भर्तरि ॥ २.४५.१४ ॥
ರಾಮನನ್ನು ಹೊತ್ತು ಓಡುವ ವೇಗದ ಉತ್ತಮ ಜಾತಿಯ ಕುದುರೆಗಳೇ! ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಮುಂದೆ ಹೋಗಬೇಡಿ; ನಿಮ್ಮ ಒಡೆಯನಿಗೆ ಹಿತಚಿಂತಕರಾಗಿರಿ.
2.45.15
कर्णवन्ति हि भूतानि विशेषेण तुरङ्गमाः।
यूयं तस्मान्निवर्तध्वं याचनां प्रतिवेदिताः ॥ २.४५.१५ ॥
ಕುದುರೆಗಳೇ, ಕಿವಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲ ಕೇಳುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀವು; ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ನಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
2.45.16
धर्मतः स विशुद्धात्मा वीरः शुभदृढव्रतः।
उपवाह्यस्तु वो भर्ता नापवाह्यः पुराद् वनम् ॥ २.४५.१६ ॥
ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಅವನು ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮ, ವೀರ, ಶುಭ ಮತ್ತು ದೃಢವ್ರತ; ನಿಮ್ಮ ಒಡೆಯ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲ್ಪಡಬೇಕಾದವನೇ, ನಗರದಿಂದ ಕಾಡಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲ್ಪಡಬೇಕಾದವನಲ್ಲ.
2.45.17
एवमार्तप्रलापांस्तान् वृद्धान् प्रलपतो द्विजान्।
अवेक्ष्य सहसा रामो रथादवततार ह ॥ २.४५.१७ ॥
ಹೀಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ವೃದ್ಧ ದ್ವಿಜರನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಮನು ತಕ್ಷಣ ರಥದಿಂದ ಇಳಿದನು.
2.45.18
पद्भ्यामेव जगामाथ ससीतः सहलक्ष्मणः।
संनिकृष्टपदन्यासो रामो वनपरायणः ॥ २.४५.१८ ॥
ಆಗ ರಾಮನು ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆದನು, ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುತ್ತ, ಕಾಡನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು.
2.45.19
द्विजातीन् हि पदातींस्तान् रामश्चारित्रवत्सलः।
न शशाक घृणाचक्षुः परिमोक्तुं रथेन सः ॥ २.४५.१९ ॥
ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳ ರಾಮನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕರುಣೆಯ ನೋಟದಿಂದ ನೋಡಿ, ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಲಾರದೆ ಇದ್ದನು.
2.45.20
गच्छन्तमेव तं दृष्ट्वा रामं सम्भ्रान्तमानसाः।
ऊचुः परमसंतप्ता रामं वाक्यमिदं द्विजाः ॥ २.४५.२० ॥
ರಾಮನು ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತರಾಗಿ ರಾಮನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
2.45.21
ब्राह्मण्यं कृत्स्नमेतत् त्वां ब्रह्मण्यमनुगच्छति।
द्विजस्कन्धाधिरूढास्त्वामग्नयोऽप्यनुयान्त्वमी ॥ २.४५.२१ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ನಿನ್ನನ್ನು ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಏರಿರುವ ಈ ಅಗ್ನಿಗಳೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿ.
2.45.22
वाजपेयसमुत्थानि च्छत्राण्येतानि पश्य नः।
पृष्ठतोऽनुप्रयातानि मेघानिव जलात्यये ॥ २.४५.२२ ॥
ವಾಜಪೇಯ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನಮ್ಮ ಈ ಛತ್ರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ; ಮಳೆಗಾಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಮೇಘಗಳಂತೆ ಅವು ನಿಮ್ಮ ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತಿವೆ.
2.45.23
अनवाप्तातपत्रस्य रश्मिसंतापितस्य ते।
एभिश्छायां करिष्यामः स्वैश्छत्रैर्वाजपेयकैः ॥ २.४५.२३ ॥
ಛತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಿಂದ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಬೆಂದ ನಿಮಗೆ, ವಾಜಪೇಯ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಬಂದ ನಮ್ಮ ಛತ್ರಿಗಳಿಂದ ನೆರಳು ನೀಡುತ್ತೇವೆ.
2.45.24
या हि नः सततं बुद्धिर्वेदमन्त्रानुसारिणी।
त्वत्कृते सा कृता वत्स वनवासानुसारिणी ॥ २.४५.२४ ॥
ಮಗೂ! ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿ ಸದಾ ವೇದಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಈಗ ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದು ವನವಾಸವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.
2.45.25
हृदयेष्ववतिष्ठन्ते वेदा ये नः परं धनम्।
वत्स्यन्त्यपि गृहेष्वेव दाराश्चारित्ररक्षिताः ॥ २.४५.२५ ॥
ನಮ್ಮ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ವೇದಗಳೇ ನಮ್ಮ ಪರಮ ಧನ; ಸದಾಚಾರದಿಂದ ರಕ್ಷಿತರಾದ ಪತ್ನಿಯರೂ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುವರು.
2.45.26
पुनर्न निश्चयः कार्यस्त्वद्गतौ सुकृता मतिः।
त्वयि धर्मव्यपेक्षे तु किं स्याद् धर्मपथे स्थितम् ॥ २.४५.२६ ॥
ನೀನು ಹೋಗುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಬಾರದು; ನಿನ್ನ ಸುಬುದ್ಧಿ ಧರ್ಮದ ಕಡೆಗಿದೆ. ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತವನಿಗೆ ಯಾವ ಹಾನಿ ಆಗಬಹುದು?
2.45.27
याचितो नो निवर्तस्व हंसशुक्लशिरोरुहैः।
शिरोभिर्निभृताचार महीपतनपांसुलैः ॥ २.४५.२७ ॥
ನಾವು ಬೇಡುತ್ತೇವೆ, ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಾ — ಹಂಸದಂತೆ ಬಿಳಿ ಕೂದಲಿನ ತಲೆಗಳಿಂದ, ಸಂಯಮದ ನಡತೆಯುಳ್ಳವನೇ, ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ಕಾರಣ ಧೂಳು ಹಿಡಿದ ತಲೆಗಳಿಂದ (ನಿನ್ನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇವೆ).
2.45.28
बहूनां वितता यज्ञा द्विजानां य इहागताः।
तेषां समाप्तिरायत्ता तव वत्स निवर्तने ॥ २.४५.२८ ॥
ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ದ್ವಿಜರ ಅನೇಕ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಯಜ್ಞಗಳಿವೆ; ವತ್ಸ, ಅವುಗಳ ಸಮಾಪ್ತಿ ನಿನ್ನ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
2.45.29
भक्तिमन्तीह भूतानि जङ्गमाजङ्गमानि च।
याचमानेषु तेषु त्वं भक्तिं भक्तेषु दर्शय ॥ २.४५.२९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಚಲಿಸದ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವು; ಅವರು ಬೇಡಿದಾಗ, ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸು.
2.45.30
अनुगन्तुमशक्तास्त्वां मूलैरुद्धतवेगिनः।
उन्नता वायुवेगेन विक्रोशन्तीव पादपाः ॥ २.४५.३० ॥
ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿ, ಬೇರುಗಳಿಂದ ಕಿತ್ತುಹೋಗುವಂತೆ ವೇಗದಿಂದ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಾ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಿಂದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದ ಮರಗಳು ಅರಚುತ್ತಿರುವಂತಿವೆ.
2.45.31
निश्चेष्टाहारसंचारा वृक्षैकस्थाननिश्चिताः।
पक्षिणोऽपि प्रयाचन्ते सर्वभूतानुकम्पिनम् ॥ २.४५.३१ ॥
ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಲನರಹಿತವಾಗಿ ನಿಂತು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳವನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡವು.
2.45.32
एवं विक्रोशतां तेषां द्विजातीनां निवर्तने।
ददृशे तमसा तत्र वारयन्तीव राघवम् ॥ २.४५.३२ ॥
ಹೀಗೆ ಆ ದ್ವಿಜರು ಕೂಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವು ಹಿಂತಿರುಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆಯು ರಾಘವನನ್ನು ತಡೆಯುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.
2.45.33
ततः सुमन्त्रोऽपि रथाद् विमुच्य
श्रान्तान् हयान् सम्परिवर्त्य शीघ्रम्।
पीतोदकांस्तोयपरिप्लुताङ्गा-
नचारयद् वै तमसाविदूरे ॥ २.४५.३३ ॥
ಆಗ ಸುಮಂತ್ರನೂ ರಥದಿಂದ ದಣಿದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ, ನೀರು ಕುಡಿಸಿ, ದೇಹಗಳನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದು, ಕತ್ತಲೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಮೇಯಿಸಿದನು.