รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.45.1
अनुरक्ता महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम्।
अनुजग्मुः प्रयान्तं तं वनवासाय मानवाः ॥ २.४५.१ ॥
ผู้คนที่ผูกพันกับพระรามผู้มีใจยิ่งใหญ่และมีความกล้าหาญอันแท้จริง ได้ติดตามพระองค์ไปเมื่อพระองค์ออกเดินทางไปสู่การเนรเทศในป่า
2.45.2
निवर्तितेऽतीव बलात् सुहृद्धर्मेण राजनि।
नैव ते संन्यवर्तन्त रामस्यानुगता रथम् ॥ २.४५.२ ॥
แม้กษัตริย์จะถูกหน้าที่แห่งมิตรภาพฉุดรั้งให้หันกลับไปอย่างฝืนใจ แต่พวกเขาก็มิได้หันกลับเลย พวกเขาติดตามรถศึกของพระราม
2.45.3
अयोध्यानिलयानां हि पुरुषाणां महायशाः।
बभूव गुणसम्पन्नः पूर्णचन्द्र इव प्रियः ॥ २.४५.३ ॥
สำหรับบรรดาชายที่อาศัยอยู่ในอโยธยา พระรามผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่เป็นผู้ประกอบด้วยคุณธรรม เป็นที่รักของพวกเขาดุจพระจันทร์เพ็ญ
2.45.4
स याच्यमानः काकुत्स्थस्ताभिः प्रकृतिभिस्तदा।
कुर्वाणः पितरं सत्यं वनमेवान्वपद्यत ॥ २.४५.४ ॥
แม้ราษฎรเหล่านั้นจะวิงวอนอ้อนวอน พระรามแห่งสายตระกูลกากุตสถ์ ผู้ยึดมั่นในความสัตย์ของพระบิดา ก็ได้ออกเดินทางสู่ป่า
2.45.5
अवेक्षमाणः सस्नेहं चक्षुषा प्रपिबन्निव।
उवाच रामः सस्नेहं ताः प्रजाः स्वाः प्रजा इव ॥ २.४५.५ ॥
พระรามทอดพระเนตรราษฎรด้วยความเมตตา ดุจจะดื่มพวกเขาด้วยดวงตา แล้วตรัสด้วยความรักใคร่แก่ราษฎรเหล่านั้นดุจแก่บุตรของพระองค์เอง
2.45.6
या प्रीतिर्बहुमानश्च मय्ययोध्यानिवासिनाम्।
मत्प्रियार्थं विशेषेण भरते सा विधीयताम् ॥ २.४५.६ ॥
ขอให้ความรักและความเคารพอย่างยิ่งที่ชาวอโยธยามีต่อเรา จงแสดงต่อภรตเป็นพิเศษ เพื่อให้สิ่งที่เป็นที่รักของเราสำเร็จ
2.45.7
स हि कल्याणचारित्रः कैकेय्यानन्दवर्धनः।
करिष्यति यथावद् वः प्रियाणि च हितानि च ॥ २.४५.७ ॥
ภรตผู้มีความประพฤติอันเป็นมงคลนั้น จะเพิ่มพูนความยินดีของไกเกยี และจะกระทำสิ่งที่เป็นที่รักและเป็นประโยชน์แก่พวกท่านอย่างถูกต้อง
2.45.8
ज्ञानवृद्धो वयोबालो मृदुर्वीर्यगुणान्वितः।
अनुरूपः स वो भर्ता भविष्यति भयापहः ॥ २.४५.८ ॥
ท่านเจริญด้วยปัญญาแม้อายุยังน้อย อ่อนโยน และประกอบด้วยความกล้าหาญและคุณธรรม ท่านจะเป็นผู้ปกครองที่เหมาะสมของพวกท่าน ผู้ขจัดความกลัวให้พวกท่าน
2.45.9
स हि राजगुणैर्युक्तो युवराजः समीक्षितः।
अपि चापि मया शिष्टैः कार्यं वो भर्तृशासनम् ॥ २.४५.९ ॥
ท่านประกอบด้วยคุณสมบัติของกษัตริย์และได้รับเลือกให้เป็นมกุฎราชกุมาร แม้ปราชญ์เช่นข้าพเจ้าก็กล่าวว่า พวกท่านควรปฏิบัติตามคำสั่งของผู้เป็นนาย
2.45.10
न संतप्येद् यथा चासौ वनवासं गते मयि।
महाराजस्तथा कार्यो मम प्रियचिकीर्षया ॥ २.४५.१० ॥
เมื่อเราจากไปสู่ป่าแล้ว พวกท่านพึงปฏิบัติเพื่อมิให้พระมหากษัตริย์ทรงเศร้าโศก ด้วยความปรารถนาจะทำสิ่งที่เป็นที่พอใจของเรา พวกท่านพึงดูแลพระมหากษัตริย์ด้วยวิธีนั้น
2.45.11
यथा यथा दाशरथिर्धर्ममेवाश्रितो भवेत्।
तथा तथा प्रकृतयो रामं पतिमकामयन् ॥ २.४५.११ ॥
พระโอรสของท้าวทศรถยิ่งยึดมั่นในธรรมเพียงอย่างเดียวเพียงใด ราษฎรก็ยิ่งปรารถนาให้พระรามเป็นเจ้าชีวิตของตนเพียงนั้น
2.45.12
बाष्पेण पिहितं दीनं रामः सौमित्रिणा सह।
चकर्षेव गुणैर्बद्धं जनं पुरनिवासिनम् ॥ २.४५.१२ ॥
พระรามพร้อมด้วยพระลักษมณ์ เปรอะไปด้วยน้ำตาและเศร้าโศก ดูเหมือนจะดึงดูดประชาชนผู้อาศัยในเมือง ผู้ผูกพันอยู่กับคุณธรรมของพระองค์มาสู่ตนเอง
2.45.13
ते द्विजास्त्रिविधं वृद्धा ज्ञानेन वयसौजसा।
वयःप्रकम्पशिरसो दूरादूचुरिदं वचः ॥ २.४५.१३ ॥
พราหมณ์ผู้เฒ่าเหล่านั้น ผู้แก่ด้วยความรู้ อายุ และกำลังทั้งสามประการ ศีรษะสั่นเทาด้วยวัยชรา ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้จากที่ไกลออกไป
2.45.14
वहन्तो जवना रामं भो भो जात्यास्तुरंगमाः।
निवर्तध्वं न गन्तव्यं हिता भवत भर्तरि ॥ २.४५.१४ ॥
ม้าอันรวดเร็วและมีตระกูลสูงที่กำลังนำพระรามไป โอ้ ม้าเอ๋ย จงหันกลับไปเถิด อย่าไปต่อเลย จงเป็นมิตรที่ดีต่อนายของเจ้า
2.45.15
कर्णवन्ति हि भूतानि विशेषेण तुरङ्गमाः।
यूयं तस्मान्निवर्तध्वं याचनां प्रतिवेदिताः ॥ २.४५.१५ ॥
สัตว์ทั้งหลายที่มีหูย่อมได้ยิน โดยเฉพาะม้าทั้งหลาย ฉะนั้นพวกเจ้าจงหันกลับไปเถิด เพราะคำวิงวอนของเราได้ถูกแจ้งแก่พวกเจ้าแล้ว
2.45.16
धर्मतः स विशुद्धात्मा वीरः शुभदृढव्रतः।
उपवाह्यस्तु वो भर्ता नापवाह्यः पुराद् वनम् ॥ २.४५.१६ ॥
โดยธรรม เขาเป็นวีรบุรุษผู้มีจิตบริสุทธิ์ มีวัตรอันเป็นมงคลและมั่นคง นายของพวกเจ้าสมควรที่จะถูกนำขึ้นขี่ ไม่ควรถูกขับไล่ออกจากเมืองไปสู่ป่า
2.45.17
एवमार्तप्रलापांस्तान् वृद्धान् प्रलपतो द्विजान्।
अवेक्ष्य सहसा रामो रथादवततार ह ॥ २.४५.१७ ॥
เมื่อเห็นพราหมณ์ผู้เฒ่าเหล่านั้นคร่ำครวญด้วยความทุกข์ระทม พระรามก็ลงจากรถศึกทันที
2.45.18
पद्भ्यामेव जगामाथ ससीतः सहलक्ष्मणः।
संनिकृष्टपदन्यासो रामो वनपरायणः ॥ २.४५.१८ ॥
แล้วพระรามพร้อมด้วยสีดาและพระลักษมณ์ก็เสด็จไปด้วยพระบาท ทรงก้าวย่างพระบาทชิดกัน มุ่งมั่นสู่ป่า
2.45.19
द्विजातीन् हि पदातींस्तान् रामश्चारित्रवत्सलः।
न शशाक घृणाचक्षुः परिमोक्तुं रथेन सः ॥ २.४५.१९ ॥
พระรามผู้ยึดมั่นในการประพฤติชอบ มีพระเนตรเปี่ยมด้วยความกรุณา ไม่อาจทนปล่อยให้พราหมณ์เหล่านั้นเดินเท้าไปขณะที่พระองค์ขี่รถศึกจากไปได้
2.45.20
गच्छन्तमेव तं दृष्ट्वा रामं सम्भ्रान्तमानसाः।
ऊचुः परमसंतप्ता रामं वाक्यमिदं द्विजाः ॥ २.४५.२० ॥
เมื่อเห็นพระรามเสด็จจากไป พราหมณ์ทั้งหลายมีจิตใจวุ่นวายและเศร้าโศกอย่างยิ่ง จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่พระราม
2.45.21
ब्राह्मण्यं कृत्स्नमेतत् त्वां ब्रह्मण्यमनुगच्छति।
द्विजस्कन्धाधिरूढास्त्वामग्नयोऽप्यनुयान्त्वमी ॥ २.४५.२१ ॥
พราหมณ์ทั้งปวงนี้ติดตามพระองค์ผู้เป็นที่พึ่งของพราหมณ์ และขอให้ไฟศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้ที่ประทับบนบ่าของพราหมณ์ก็จงติดตามพระองค์ไปด้วยเถิด
2.45.22
वाजपेयसमुत्थानि च्छत्राण्येतानि पश्य नः।
पृष्ठतोऽनुप्रयातानि मेघानिव जलात्यये ॥ २.४५.२२ ॥
ขอทรงดูฉัตรเหล่านี้ของพวกเราที่เกิดขึ้นจากพิธีวาชเปยะ ที่ตามหลังพระองค์ไปดุจเมฆเมื่อสิ้นฤดูฝน
2.45.23
अनवाप्तातपत्रस्य रश्मिसंतापितस्य ते।
एभिश्छायां करिष्यामः स्वैश्छत्रैर्वाजपेयकैः ॥ २.४५.२३ ॥
เพื่อพระองค์ผู้ไม่มีฉัตร และถูกรังสีแดดแผดเผา พวกเราจะทำร่มเงาด้วยฉัตรของพวกเราเองจากพิธีวาชเปยะเหล่านี้
2.45.24
या हि नः सततं बुद्धिर्वेदमन्त्रानुसारिणी।
त्वत्कृते सा कृता वत्स वनवासानुसारिणी ॥ २.४५.२४ ॥
ลูกรัก ความคิดของพวกเราที่ตามเป็นนิจกับมนตร์แห่งพระเวท บัดนี้เพื่อพระองค์ได้ถูกทำให้ตามการเนรเทศเข้าป่าไปแล้ว
2.45.25
हृदयेष्ववतिष्ठन्ते वेदा ये नः परं धनम्।
वत्स्यन्त्यपि गृहेष्वेव दाराश्चारित्ररक्षिताः ॥ २.४५.२५ ॥
พระเวททั้งหลายที่ประดิษฐานอยู่ในหัวใจของพวกเรา คือทรัพย์อันสูงสุดของพวกเรา และภรรยาของพวกเรา ที่ได้รับการคุ้มครองด้วยความประพฤติดี ก็จะอยู่ในเรือนของพวกเรานี่เอง
2.45.26
पुनर्न निश्चयः कार्यस्त्वद्गतौ सुकृता मतिः।
त्वयि धर्मव्यपेक्षे तु किं स्याद् धर्मपथे स्थितम् ॥ २.४५.२६ ॥
อย่าตัดสินใจใหม่เรื่องการจากไปของพระองค์เลย ความตั้งใจที่ดีของพระองค์นั้นมุ่งไปสู่ธรรม สำหรับผู้ที่ยืนอยู่บนหนทางแห่งธรรม จะมีอะไรที่เป็นภัยได้เล่า
2.45.27
याचितो नो निवर्तस्व हंसशुक्लशिरोरुहैः।
शिरोभिर्निभृताचार महीपतनपांसुलैः ॥ २.४५.२७ ॥
พวกเราวิงวอนขอ ขอพระองค์โปรดกลับเถิด ด้วยศีรษะที่มีผมขาวดุจหงส์ โอ้ผู้มีความประพฤติสำรวม ด้วยศีรษะที่เปื้อนฝุ่นจากการหมอบลงแทบพื้นดิน
2.45.28
बहूनां वितता यज्ञा द्विजानां य इहागताः।
तेषां समाप्तिरायत्ता तव वत्स निवर्तने ॥ २.४५.२८ ॥
พิธียัญอันยาวนานของพวกพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งจำนวนมากที่มาถึงที่นี่ การจะให้สำเร็จลุล่วงนั้นขึ้นอยู่กับการกลับมาของพระองค์ ลูกรัก
2.45.29
भक्तिमन्तीह भूतानि जङ्गमाजङ्गमानि च।
याचमानेषु तेषु त्वं भक्तिं भक्तेषु दर्शय ॥ २.४५.२९ ॥
สรรพสัตว์ทั้งที่เคลื่อนที่ได้และที่เคลื่อนที่ไม่ได้ในที่นี้ ต่างมีความศรัทธาต่อพระองค์ เมื่อพวกเขาวิงวอนพระองค์ ขอพระองค์ทรงแสดงความเมตตาต่อผู้ภักดีทั้งหลาย
2.45.30
अनुगन्तुमशक्तास्त्वां मूलैरुद्धतवेगिनः।
उन्नता वायुवेगेन विक्रोशन्तीव पादपाः ॥ २.४५.३० ॥
ต้นไม้ทั้งหลายที่ไม่อาจตามพระองค์ไปได้ โยกไหวด้วยกำลังรุนแรงราวกับจะถูกถอนรากขึ้น สูงตระหง่านด้วยพลังของลม ดูเหมือนกำลังร้องคร่ำครวญ
2.45.31
निश्चेष्टाहारसंचारा वृक्षैकस्थाननिश्चिताः।
पक्षिणोऽपि प्रयाचन्ते सर्वभूतानुकम्पिनम् ॥ २.४५.३१ ॥
แม้นกทั้งหลายก็หยุดนิ่ง งดอาหารและการเคลื่อนไหว เกาะอยู่ที่ต้นไม้เพียงต้นเดียว วิงวอนต่อผู้มีความเมตตาต่อสรรพสัตว์
2.45.32
एवं विक्रोशतां तेषां द्विजातीनां निवर्तने।
ददृशे तमसा तत्र वारयन्तीव राघवम् ॥ २.४५.३२ ॥
ขณะที่พวกนกเหล่านั้นร้องคร่ำครวญอยู่ เพื่อให้พระองค์หันกลับไป ความมืดที่นั่นปรากฏขึ้นราวกับกำลังห้ามพระราฆวะไว้
2.45.33
ततः सुमन्त्रोऽपि रथाद् विमुच्य
श्रान्तान् हयान् सम्परिवर्त्य शीघ्रम्।
पीतोदकांस्तोयपरिप्लुताङ्गा-
नचारयद् वै तमसाविदूरे ॥ २.४५.३३ ॥
ครั้นแล้ว สุมันตระก็ปลดม้าที่อ่อนล้าออกจากรถ หันม้าให้กลับอย่างรวดเร็ว ให้มันดื่มน้ำ ชโลมตัวม้าด้วยน้ำ แล้วปล่อยให้มันกินหญ้าอยู่ไม่ไกลจากความมืดนั้น