વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.5.1
संदिश्य रामं नृपतिः श्वोभाविन्यभिषेचने।
पुरोहितं समाहूय वसिष्ठमिदमब्रवीत् ॥ २.५.१ ॥
આવતીકાલે યોજાનારા રાજ્યાભિષેક વિશે રામને સૂચના આપીને રાજાએ પુરોહિત વસિષ્ઠને બોલાવીને આમ કહ્યું.
2.5.2
गच्छोपवासं काकुत्स्थं कारयाद्य तपोधन।
श्रेयसे राज्यलाभाय वध्वा सह यतव्रत ॥ २.५.२ ॥
હે તપોધન, જાઓ; આજે કાકુત્સ્થ રામને પત્ની સાથે ઉપવાસ કરાવો; રાજ્યપ્રાપ્તિના કલ્યાણ માટે, હે યતવ્રત.
2.5.3
तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः।
स्वयं वसिष्ठो भगवान् ययौ रामनिवेशनम् ॥ २.५.३ ॥
'એમ જ થાઓ' કહીને રાજાને, વેદજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ ભગવાન વસિષ્ઠ પોતે રામના નિવાસ તરફ ગયા.
2.5.4
उपवासयितुं वीरं मन्त्रविन्मन्त्रकोविदम्।
ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुधृतव्रतः ॥ २.५.४ ॥
મંત્રજ્ઞ અને મંત્રવિદ્યામાં નિપુણ વીર રામને ઉપવાસ કરાવવા, દૃઢવ્રત મુનિ જોતરેલા ઉત્તમ બ્રાહ્મ રથ પર સવાર થયા.
2.5.5
स रामभवनं प्राप्य पाण्डुराभ्रघनप्रभम्।
तिस्रः कक्ष्या रथेनैव विवेश मुनिसत्तमः ॥ २.५.५ ॥
સફેદ વાદળોના સમૂહ જેવા ઝળહળતા રામના ભવન પર પહોંચીને, મુનિશ્રેષ્ઠ રથ સહિત જ ત્રણેય આંગણાંમાં પ્રવેશ્યા.
2.5.6
तमागतमृषिं रामस्त्वरन्निव ससम्भ्रमम्।
मानयिष्यन् स मानार्हं निश्चक्राम निवेशनात् ॥ २.५.६ ॥
આવેલા એ ઋષિનું સન્માન કરવા, જાણે ઉતાવળથી અને ગભરાટ સાથે રામ નિવાસમાંથી બહાર નીકળ્યા.
2.5.7
अभ्येत्य त्वरमाणोऽथ रथाभ्याशं मनीषिणः।
ततोऽवतारयामास परिगृह्य रथात् स्वयम् ॥ २.५.७ ॥
પછી રામે ઉતાવળે તે મનીષીના રથ પાસે જઈને, પોતે તેમને પકડીને રથમાંથી ઉતાર્યા.
2.5.8
स चैनं प्रश्रितं दृष्ट्वा सम्भाष्याभिप्रसाद्य च।
प्रियार्हं हर्षयन् राममित्युवाच पुरोहितः ॥ २.५.८ ॥
તે પુરોહિતે રામને વિનમ્ર જોઈને, તેમની સાથે વાત કરીને અને તેમને પ્રસન્ન કરીને, પ્રિય રામને હર્ષિત કરતાં આમ કહ્યું.
2.5.9
प्रसन्नस्ते पिता राम यत्त्वं राज्यमवाप्स्यसि।
उपवासं भवानद्य करोतु सह सीतया ॥ २.५.९ ॥
હે રામ, તારા પિતા પ્રસન્ન છે; તું રાજ્ય પ્રાપ્ત કરવાનો છે. આજે તું સીતા સાથે ઉપવાસ કર.
2.5.10
प्रातस्त्वामभिषेक्ता हि यौवराज्ये नराधिपः।
पिता दशरथः प्रीत्या ययातिं नहुषो यथा ॥ २.५.१० ॥
કાલે સવારે તારા પિતા નરાધિપ દશરથ પ્રેમથી તને યુવરાજપદે અભિષેક કરશે, જેમ નહુષે યયાતિનો કર્યો હતો.
2.5.11
इत्युक्त्वा स तदा राममुपवासं यतव्रतः।
मन्त्रवत् कारयामास वैदेह्या सहितं शुचिः ॥ २.५.११ ॥
આમ કહીને તે શુદ્ધ અને વ્રતનિષ્ઠ પુરોહિતે મંત્રપૂર્વક રામને વૈદેહી સીતા સાથે ઉપવાસ કરાવ્યો.
2.5.12
ततो यथावद् रामेण स राज्ञो गुरुरर्चितः।
अभ्यनुज्ञाप्य काकुत्स्थं ययौ रामनिवेशनात् ॥ २.५.१२ ॥
પછી રામે યથાવિધિ પૂજેલા તે રાજગુરુ, કાકુત્સ્થ રામની અનુમતિ લઈને રામના નિવાસસ્થાનેથી ચાલ્યા ગયા.
2.5.13
सुहृद्भिस्तत्र रामोऽपि सहासीनः प्रियंवदैः।
सभाजितो विवेशाथ ताननुज्ञाप्य सर्वशः ॥ २.५.१३ ॥
ત્યાં પ્રિયભાષી મિત્રો સાથે બેઠેલા રામ પણ તેમના દ્વારા સન્માનિત થઈને, પછી સૌની વિદાય લઈને અંદર પ્રવેશ્યા.
2.5.14
हृष्टनारीनरयुतं रामवेश्म तदा बभौ।
यथा मत्तद्विजगणं प्रफुल्लनलिनं सरः ॥ २.५.१४ ॥
હર્ષિત સ્ત્રી-પુરુષોથી ભરેલું રામનું ભવન ત્યારે, મદમસ્ત પક્ષીસમૂહો અને ખીલેલાં કમળોવાળા સરોવર જેવું શોભ્યું.
2.5.15
स राजभवनप्रख्यात् तस्माद् रामनिवेशनात्।
निर्गत्य ददृशे मार्गं वसिष्ठो जनसंवृतम् ॥ २.५.१५ ॥
રાજમહેલ જેવા તે રામના નિવાસમાંથી બહાર નીકળીને વસિષ્ઠે લોકોથી ભરેલો માર્ગ જોયો.
2.5.16
वृन्दवृन्दैरयोध्यायां राजमार्गाः समन्ततः।
बभूवुरभिसम्बाधाः कुतूहलजनैर्वृताः ॥ २.५.१६ ॥
અયોધ્યાના રાજમાર્ગો ચારેબાજુ ટોળે ટોળાં લોકોથી ભરાઈને, કુતૂહલી લોકોથી ઘેરાઈને સાંકડા બની ગયા.
2.5.17
जनवृन्दोर्मिसंघर्षहर्षस्वनवृतस्तदा।
बभूव राजमार्गस्य सागरस्येव निःस्वनः ॥ २.५.१७ ॥
જનસમૂહનાં મોજાંના અથડામણના હર્ષનાદથી ઘેરાયેલો રાજમાર્ગ ત્યારે સાગરના ઘોષ જેવો થઈ ગયો.
2.5.18
सिक्तसम्मृष्टरथ्या हि तथा च वनमालिनी।
आसीदयोध्या तदहः समुच्छ्रितगृहध्वजा ॥ २.५.१८ ॥
તે દિવસે અયોધ્યાના માર્ગો પાણી છાંટીને સાફ કરાયેલા, વનમાળાઓથી શણગારેલા હતા, અને ઊંચા ઘરો પર ધ્વજાઓ લહેરાતી હતી.
2.5.19
तदा ह्ययोध्यानिलयः सस्त्रीबालाकुलो जनः।
रामाभिषेकमाकांक्षन्नाकांक्षन्नुदयं रवेः ॥ २.५.१९ ॥
ત્યારે સ્ત્રીઓ અને બાળકોથી ભરેલા અયોધ્યાના લોકો સૂર્યોદયની ઇચ્છા કરે તેમ રામના અભિષેકની આકાંક્ષા કરતા હતા.
2.5.20
प्रजालंकारभूतं च जनस्यानन्दवर्धनम्।
उत्सुकोऽभूज्जनो द्रष्टुं तमयोध्यामहोत्सवम् ॥ २.५.२० ॥
પ્રજાનું આભૂષણ અને લોકોનો આનંદ વધારનારો તે અયોધ્યાનો મહોત્સવ જોવા લોકો ઉત્સુક હતા.
2.5.21
एवं तज्जनसम्बाधं राजमार्गं पुरोहितः।
व्यूहन्निव जनौघं तं शनै राजकुलं ययौ ॥ २.५.२१ ॥
આ રીતે ભીડથી ભરેલા રાજમાર્ગે પુરોહિત જનસમૂહને જાણે ચીરતા હોય તેમ ધીમે ધીમે રાજમહેલ તરફ ગયા.
2.5.22
सिताभ्रशिखरप्रख्यं प्रासादमधिरुह्य च।
समीयाय नरेन्द्रेण शक्रेणेव बृहस्पतिः ॥ २.५.२२ ॥
સફેદ મેઘશિખર જેવા પ્રાસાદ પર ચઢીને, ઇન્દ્રને બૃહસ્પતિ મળે તેમ તેઓ રાજાને મળ્યા.
2.5.23
तमागतमभिप्रेक्ष्य हित्वा राजासनं नृपः।
पप्रच्छ स्वमतं तस्मै कृतमित्यभिवेदयत् ॥ २.५.२३ ॥
તેમને આવતા જોઈ રાજાએ પોતાનું સિંહાસન છોડ્યું અને પૂછ્યું, "મારા મત પ્રમાણે બધું થઈ ગયું છે?"
2.5.24
तेन चैव तदा तुल्यं सहासीनाः सभासदः।
आसनेभ्यः समुत्तस्थुः पूजयन्तः पुरोहितम् ॥ २.५.२४ ॥
ત્યારે તેમની સાથે સભામાં બેઠેલા સભ્યો પણ પોતાના આસનો પરથી ઊભા થઈ પુરોહિતનું સન્માન કર્યું.
2.5.25
गुरुणा त्वभ्यनुज्ञातो मनुजौघं विसृज्य तम्।
विवेशान्तःपुरं राजा सिंहो गिरिगुहामिव ॥ २.५.२५ ॥
ગુરુની અનુમતિ મેળવીને રાજાએ તે જનસમૂહને વિદાય આપી અને સિંહ જેમ પર્વતની ગુફામાં પ્રવેશે તેમ અંતઃપુરમાં પ્રવેશ્યો.
2.5.26
तदग्र्यवेषप्रमदाजनाकुलं
महेन्द्रवेश्मप्रतिमं निवेशनम्।
व्यदीपयंश्चारु विवेश पार्थिवः
शशीव तारागणसंकुलं नभः ॥ २.५.२६ ॥
શ્રેષ્ઠ વેશધારી સ્ત્રીઓથી ભરેલા, ઇન્દ્રભવન સમાન તે નિવાસને રાજાએ સુંદર રીતે પ્રકાશિત કરતાં પ્રવેશ કર્યો, જેમ તારાઓના સમૂહથી ભરેલા આકાશમાં ચંદ્ર પ્રવેશે.