વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.80.1
अथ भूमि प्रदेशज्ञाः सूत्र कर्म विशारदाः ।
स्व कर्म अभिरताः शूराः खनका यन्त्रकाः तथा ॥ २.८०.१ ॥
પછી ભૂમિનો પ્રદેશ જાણનારા, સૂત્રકર્મમાં નિપુણ, પોતાના કામમાં મગ્ન શૂરવીરો, ખોદનારા અને યંત્રચાલકો પણ (આગળ ચાલ્યા).
2.80.2
कर्म अन्तिकाः स्थपतयः पुरुषा यन्त्र कोविदाः ।
तथा वर्धकयः चैव मार्गिणो वृक्ष तक्षकाः ॥ २.८०.२ ॥
કામના નિરીક્ષક સ્થપતિઓ, યંત્રવિદ્યામાં નિપુણ પુરુષો, સુથારો, માર્ગ બનાવનારા અને વૃક્ષ કાપનારા (આગળ ચાલ્યા).
2.80.3
कूप काराः सुधा कारा वम्श कर्म कृतः तथा ।
समर्था ये च द्रष्टारः पुरतः ते प्रतस्थिरे ॥ २.८०.३ ॥
કૂવા ખોદનારા, ચૂનાનું કામ કરનારા, વાંસનું કામ કરનારા અને સમર્થ નિરીક્ષકો આગળ ચાલ્યા.
2.80.4
स तु हर्षात् तम् उद्देशम् जन ओघो विपुलः प्रयान् ।
अशोभत महा वेगः सागरस्य इव पर्वणि ॥ २.८०.४ ॥
આનંદથી તે સ્થળ તરફ જતો એ વિશાળ જનસમૂહ પૂનમની ભરતીમાં ઉછળતા સાગરની જેમ મહાવેગથી શોભી ઊઠ્યો.
2.80.5
ते स्व वारम् समास्थाय वर्त्म कर्माणि कोविदाः ।
करणैः विविध उपेतैः पुरस्तात् सम्प्रतस्थिरे ॥ २.८०.५ ॥
તેઓ પોતાનો વારો લઈને, માર્ગકાર્યમાં નિપુણ બનીને, વિવિધ સાધનો સાથે આગળ ચાલ્યા.
2.80.6
लता वल्लीः च गुल्मामः च स्थाणून् अश्मनएव च ।
जनाः ते चक्रिरे मार्गम् चिन्दन्तः विविधान् द्रुमान् ॥ २.८०.६ ॥
વેલાઓ, લતાઓ, ઝાડી, ઠૂંઠાં અને પથ્થરો પણ કાપી, વિવિધ વૃક્ષો છેદીને તે લોકોએ માર્ગ બનાવ્યો.
2.80.7
अवृक्षेषु च देशेषु केचित् वृक्षान् अरोपयन् ।
केचित् कुठारैः टन्कैः च दात्रैः चिन्दन् क्वचित् क्वचित् ॥ २.८०.७ ॥
વૃક્ષ વિનાના પ્રદેશોમાં કેટલાકે વૃક્ષો રોપ્યાં; કેટલાકે કુહાડી, ટાંકણાં અને દાતરડાંથી ઠેર ઠેર કાપ્યું.
2.80.8
अपरे वीरण स्तम्बान् बलिनो बलवत्तराः ।
विधमन्ति स्म दुर्गाणि स्थलानि च ततः ततः ॥ २.८०.८ ॥
બીજા અત્યંત બળવાન લોકોએ વીરણ ઘાસના ઝૂમખાં ઉખેડી નાખ્યાં; કઠિન સ્થળો અને ઊંચી-નીચી ભૂમિ ઠેરઠેર સમતળ કરી.
2.80.9
अपरे अपूरयन् कूपान् पाम्सुभिः श्वभ्रम् आयतम् ।
निम्न भागाम्स् तथा केचित् समामः चक्रुः समन्ततः ॥ २.८०.९ ॥
બીજાઓએ માટીથી કૂવા અને વિશાળ ખાડા પૂર્યા; કેટલાકે ચારેબાજુનાં નીચાણવાળાં ભાગ સમતળ કર્યા.
2.80.10
बबन्धुर् बन्धनीयामः च क्षोद्यान् सम्चुक्षुदुस् तदा ।
बिभिदुर् भेदनीयामः च ताम्स् तान् देशान् नराः तदा ॥ २.८०.१० ॥
ત્યારે માણસોએ જે બાંધવાનું હતું તે બાંધ્યું, જે કચડવાનું હતું તે બરાબર કચડ્યું, જે તોડવાનું હતું તે તોડ્યું — તે તે પ્રદેશોમાં ત્યારે.
2.80.11
अचिरेण एव कालेन परिवाहान् बहु उदकान् ।
चक्रुर् बहु विध आकारान् सागर प्रतिमान् बहून् ॥ २.८०.११ ॥
થોડા જ સમયમાં તેમણે અનેક આકારના, ઘણું પાણી વહેવડાવનારા એવા અનેક જળમાર્ગ બનાવ્યા; તેઓ સાગર જેવા હતા.
2.80.12
निर्जलेषु च देशेषु खानयामासुरुत्तमान् ।
उदपानान् बहुविधान् वेदिका परिमण्डितान् ॥ २.८०.१२ ॥
પાણી વિનાના પ્રદેશોમાં તેમણે ઉત્તમ કૂવા ખોદાવ્યા — અનેક પ્રકારના, વેદિકાઓથી શોભિત.
2.80.13
ससुधा कुट्टिम तलः प्रपुष्पित मही रुहः ।
मत्त उद्घुष्ट द्विज गणः पताकाभिर् अलम्कृतः ॥ २.८०.१३ ॥
ચૂનાથી લીંપેલી ફરસ અને ખીલેલાં વૃક્ષોવાળો એ માર્ગ, મત્ત પક્ષીઓના કલરવથી ગુંજતો, ધજાઓથી શોભતો હતો.
2.80.14
चन्दन उदक सम्सिक्तः नाना कुसुम भूषितः ।
बह्व् अशोभत सेनायाः पन्थाः स्वर्ग पथ उपमः ॥ २.८०.१४ ॥
ચંદનજળથી છાંટેલો, નાના પ્રકારનાં ફૂલોથી શણગારેલો સેનાનો એ માર્ગ સ્વર્ગના માર્ગ સમો અતિશય શોભતો હતો.
2.80.15
आज्ञाप्य अथ यथा आज्ञप्ति युक्ताः ते अधिकृता नराः ।
रमणीयेषु देशेषु बहु स्वादु फलेषु च ॥ २.८०.१५ ॥
આજ્ઞા આપીને, પછી આજ્ઞા મુજબ નિયુક્ત થયેલા એ અધિકારી પુરુષો રમણીય સ્થળોએ, જ્યાં ઘણાં મીઠાં ફળ હતાં ત્યાં, નિયુક્ત થયા.
2.80.16
यो निवेशः तु अभिप्रेतः भरतस्य महात्मनः ।
भूयः तम् शोभयाम् आसुर् भूषाभिर् भूषण उपमम् ॥ २.८०.१६ ॥
મહાત્મા ભરતને અભિપ્રેત એ પડાવ-સ્થાનને તેમણે ફરી આભૂષણોથી શણગાર્યું; તે જાણે એક આભૂષણ જેવું શોભવા લાગ્યું.
2.80.17
नक्षत्रेषु प्रशस्तेषु मुहूर्तेषु च तद्विदः ।
निवेशम् स्थापयाम् आसुर् भरतस्य महात्मनः ॥ २.८०.१७ ॥
શુભ નક્ષત્રો અને શુભ મુહૂર્તોમાં, તે જાણનારાઓએ મહાત્મા ભરતનો પડાવ સ્થાપ્યો.
2.80.18
बहु पाम्सु चयाः च अपि परिखा परिवारिताः ।
तन्त्र इन्द्र कील प्रतिमाः प्रतोली वर शोभिताः ॥ २.८०.१८ ॥
પડાવની આસપાસ ઘણા માટીના ઢગલા અને ખાઈઓ હતી; ઇન્દ્રકીલ જેવા થાંભલા અને ઉત્તમ દરવાજા તેને શોભાવતા હતા.
2.80.19
प्रासाद माला सम्युक्ताः सौध प्राकार सम्वृताः ।
पताका शोभिताः सर्वे सुनिर्मित महा पथाः ॥ २.८०.१९ ॥
મહેલોની હારોથી યુક્ત, સૌધ અને પ્રાકારોથી ઘેરાયેલા, પતાકાઓથી શોભિત, સુંદર રીતે બાંધેલા સર્વ મહામાર્ગો.
2.80.20
विसर्पत्भिर् इव आकाशे विटन्क अग्र विमानकैः ।
समुच्च्रितैः निवेशाः ते बभुः शक्र पुर उपमाः ॥ २.८०.२० ॥
આકાશમાં ફેલાતા હોય તેમ ઊંચા ઊભેલા, વિટંકાગ્ર અને વિમાનોથી યુક્ત એ નિવાસો ઇન્દ્રનગરી સમાન શોભ્યા.
2.80.21
जाह्नवीम् तु समासाद्य विविध द्रुम काननाम् ।
शीतल अमल पानीयाम् महा मीन समाकुलाम् ॥ २.८०.२१ ॥
વિવિધ વૃક્ષોનાં વનોથી યુક્ત, શીતળ અને નિર્મળ જળથી ભરેલી, મોટી માછલીઓથી છલકાતી જાહ્નવી સુધી પહોંચીને.
2.80.22
सचन्द्र तारा गण मण्डितम् यथा ।
नभः क्षपायाम् अमलम् विराजते ।
नर इन्द्र मार्गः स तथा व्यराजत ।
क्रमेण रम्यः शुभ शिल्पि निर्मितः ॥ २.८०.२२ ॥
ચંદ્ર અને તારાગણથી શોભતું નિર્મળ રાત્રિનું આકાશ જેમ ઝળહળે, તેમ એ નરેન્દ્રમાર્ગ શોભ્યો; શુભ શિલ્પીઓએ ક્રમશઃ રમણીય રીતે બાંધેલો.