ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.80.1
अथ भूमि प्रदेशज्ञाः सूत्र कर्म विशारदाः ।
स्व कर्म अभिरताः शूराः खनका यन्त्रकाः तथा ॥ २.८०.१ ॥
ਫਿਰ ਭੂਮੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸੂਤਰ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸੂਰਮੇ, ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਯੰਤਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ (ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ)।
2.80.2
कर्म अन्तिकाः स्थपतयः पुरुषा यन्त्र कोविदाः ।
तथा वर्धकयः चैव मार्गिणो वृक्ष तक्षकाः ॥ २.८०.२ ॥
ਕੰਮ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ ਸਥਪਤੀ, ਯੰਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਪੁਰਖ, ਤਰਖਾਣ, ਰਾਹ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ (ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ)।
2.80.3
कूप काराः सुधा कारा वम्श कर्म कृतः तथा ।
समर्था ये च द्रष्टारः पुरतः ते प्रतस्थिरे ॥ २.८०.३ ॥
ਖੂਹ ਪੁੱਟਣ ਵਾਲੇ, ਚੂਨੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬਾਂਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਨਿਰੀਖਕ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ।
2.80.4
स तु हर्षात् तम् उद्देशम् जन ओघो विपुलः प्रयान् ।
अशोभत महा वेगः सागरस्य इव पर्वणि ॥ २.८०.४ ॥
ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਉਹ ਵੱਡਾ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਜਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਛਲਦੇ ਸਾਗਰ ਵਾਂਗ ਮਹਾਂ-ਵੇਗ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਆ।
2.80.5
ते स्व वारम् समास्थाय वर्त्म कर्माणि कोविदाः ।
करणैः विविध उपेतैः पुरस्तात् सम्प्रतस्थिरे ॥ २.८०.५ ॥
ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਹ-ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪਏ।
2.80.6
लता वल्लीः च गुल्मामः च स्थाणून् अश्मनएव च ।
जनाः ते चक्रिरे मार्गम् चिन्दन्तः विविधान् द्रुमान् ॥ २.८०.६ ॥
ਵੇਲਾਂ, ਲਤਾਂ, ਝਾੜੀਆਂ, ਠੁੱਡੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੱਟਦਿਆਂ ਅਨੇਕ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛਾਂਟ ਕੇ ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ।
2.80.7
अवृक्षेषु च देशेषु केचित् वृक्षान् अरोपयन् ।
केचित् कुठारैः टन्कैः च दात्रैः चिन्दन् क्वचित् क्वचित् ॥ २.८०.७ ॥
ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੁੱਖ ਲਾਏ; ਕੁਝ ਨੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਛੈਣੀਆਂ ਤੇ ਦਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਕੱਟਿਆ।
2.80.8
अपरे वीरण स्तम्बान् बलिनो बलवत्तराः ।
विधमन्ति स्म दुर्गाणि स्थलानि च ततः ततः ॥ २.८०.८ ॥
ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀਰਣ ਘਾਹ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਪੁੱਟ ਸੁੱਟੇ; ਔਖੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉੱਚੀ-ਨੀਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਬਰਾਬਰ ਕੀਤੀ।
2.80.9
अपरे अपूरयन् कूपान् पाम्सुभिः श्वभ्रम् आयतम् ।
निम्न भागाम्स् तथा केचित् समामः चक्रुः समन्ततः ॥ २.८०.९ ॥
ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਖੂਹ ਤੇ ਵੱਡੇ ਟੋਏ ਭਰ ਦਿੱਤੇ; ਕੁਝ ਨੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਕੀਤਾ।
2.80.10
बबन्धुर् बन्धनीयामः च क्षोद्यान् सम्चुक्षुदुस् तदा ।
बिभिदुर् भेदनीयामः च ताम्स् तान् देशान् नराः तदा ॥ २.८०.१० ॥
ਤਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜੋ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਸੀ ਉਹ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਜੋ ਕੁਚਲਣਾ ਸੀ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਚਲਿਆ, ਜੋ ਤੋੜਨਾ ਸੀ ਉਹ ਤੋੜਿਆ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਦ।
2.80.11
अचिरेण एव कालेन परिवाहान् बहु उदकान् ।
चक्रुर् बहु विध आकारान् सागर प्रतिमान् बहून् ॥ २.८०.११ ॥
ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ, ਬਹੁਤ ਪਾਣੀ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਲ-ਮਾਰਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ; ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੇ ਸਨ।
2.80.12
निर्जलेषु च देशेषु खानयामासुरुत्तमान् ।
उदपानान् बहुविधान् वेदिका परिमण्डितान् ॥ २.८०.१२ ॥
ਪਾਣੀ ਰਹਿਤ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਖੂਹ ਪੁਟਵਾਏ — ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ, ਵੇਦਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।
2.80.13
ससुधा कुट्टिम तलः प्रपुष्पित मही रुहः ।
मत्त उद्घुष्ट द्विज गणः पताकाभिर् अलम्कृतः ॥ २.८०.१३ ॥
ਚੂਨੇ ਨਾਲ ਲਿੱਪੇ ਫ਼ਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਖਿੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਹ, ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
2.80.14
चन्दन उदक सम्सिक्तः नाना कुसुम भूषितः ।
बह्व् अशोभत सेनायाः पन्थाः स्वर्ग पथ उपमः ॥ २.८०.१४ ॥
ਚੰਦਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੈਨਾ ਦਾ ਉਹ ਰਾਹ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਰਗਾ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
2.80.15
आज्ञाप्य अथ यथा आज्ञप्ति युक्ताः ते अधिकृता नराः ।
रमणीयेषु देशेषु बहु स्वादु फलेषु च ॥ २.८०.१५ ॥
ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੁਰਸ਼, ਸੁਹਣੇ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਸਨ, ਲਾਏ ਗਏ।
2.80.16
यो निवेशः तु अभिप्रेतः भरतस्य महात्मनः ।
भूयः तम् शोभयाम् आसुर् भूषाभिर् भूषण उपमम् ॥ २.८०.१६ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਈ ਉਸ ਡੇਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ; ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਗਹਿਣਾ ਹੀ ਬਣ ਗਈ।
2.80.17
नक्षत्रेषु प्रशस्तेषु मुहूर्तेषु च तद्विदः ।
निवेशम् स्थापयाम् आसुर् भरतस्य महात्मनः ॥ २.८०.१७ ॥
ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਤ ਦਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ।
2.80.18
बहु पाम्सु चयाः च अपि परिखा परिवारिताः ।
तन्त्र इन्द्र कील प्रतिमाः प्रतोली वर शोभिताः ॥ २.८०.१८ ॥
ਡੇਰੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਖਾਈਆਂ ਸਨ; ਇੰਦਰਕੀਲ ਵਰਗੇ ਥੰਮ੍ਹ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
2.80.19
प्रासाद माला सम्युक्ताः सौध प्राकार सम्वृताः ।
पताका शोभिताः सर्वे सुनिर्मित महा पथाः ॥ २.८०.१९ ॥
ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੌਧਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਾਰੇ ਮਹਾਪਥ।
2.80.20
विसर्पत्भिर् इव आकाशे विटन्क अग्र विमानकैः ।
समुच्च्रितैः निवेशाः ते बभुः शक्र पुर उपमाः ॥ २.८०.२० ॥
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਉੱਚੇ ਉੱਠੇ, ਵਿਟੰਕਾਗ੍ਰਾਂ ਤੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਹ ਨਿਵਾਸ ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਾਂਗ ਸੁਹਾਵਣੇ ਲੱਗੇ।
2.80.21
जाह्नवीम् तु समासाद्य विविध द्रुम काननाम् ।
शीतल अमल पानीयाम् महा मीन समाकुलाम् ॥ २.८०.२१ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਠੰਢੇ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜਾਹਨਵੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ।
2.80.22
सचन्द्र तारा गण मण्डितम् यथा ।
नभः क्षपायाम् अमलम् विराजते ।
नर इन्द्र मार्गः स तथा व्यराजत ।
क्रमेण रम्यः शुभ शिल्पि निर्मितः ॥ २.८०.२२ ॥
ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ ਰਾਤ ਦਾ ਨਿਰਮਲ ਅਕਾਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਨਰਿੰਦਰ ਮਾਰਗ ਸ਼ੋਭਿਆ; ਸ਼ੁਭ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ।