Vālmīki Rāmāyaṇa · Sarga 2.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.86.1
आचचक्षे अथ सद्भावम् लक्ष्मणस्य महात्मनः ।
भरताय अप्रमेयाय गुहो गहन गोचरः ॥ २.८६.१ ॥
Then Guha, who moves in the dense forest, related to the immeasurable Bharata the true disposition of the great-souled Lakṣmaṇa.
2.86.2
तम् जाग्रतम् गुणैर् युक्तम् वर चाप इषु धारिणम् ।
भ्रातृ गुप्त्य् अर्थम् अत्यन्तम् अहम् लक्ष्मणम् अब्रवम् ॥ २.८६.२ ॥
To Lakṣmaṇa, who kept watch, endowed with virtues, bearing a fine bow and arrows, I spoke most earnestly for the protection of his brother.
2.86.3
इयम् तात सुखा शय्या त्वद् अर्थम् उपकल्पिता ।
प्रत्याश्वसिहि शेष्व अस्याम् सुखम् राघव नन्दन ॥ २.८६.३ ॥
Dear one, this comfortable bed has been prepared for your sake. Take comfort and lie down on it at ease, O delight of the Raghus.
2.86.4
उचितो अयम् जनः सर्वे दुह्खानाम् त्वम् सुख उचितः ।
धर्म आत्ममः तस्य गुप्त्य् अर्थम् जागरिष्यामहे वयम् ॥ २.८६.४ ॥
All these people are fit to bear hardships; you are fit for comfort. For the protection of that righteous one, we shall keep watch.
2.86.5
न हि रामात् प्रियतरो मम अस्ति भुवि कश्चन ।
मा उत्सुको भूर् ब्रवीम्य् एतद् अप्य् असत्यम् तव अग्रतः ॥ २.८६.५ ॥
There is no one on earth dearer to me than Rāma. Do not be anxious; I say this to you, and it is no falsehood.
2.86.6
अस्य प्रसादाद् आशम्से लोके अस्मिन् सुमहद् यशः ।
धर्म अवाप्तिम् च विपुलाम् अर्थ अवाप्तिम् च केवलाम् ॥ २.८६.६ ॥
By his grace I hope to win great fame in this world, abundant dharma, and pure wealth alone.
2.86.7
सो अहम् प्रिय सखम् रामम् शयानम् सह सीतया ।
रक्षिष्यामि धनुष् पाणिः सर्वैः स्वैर् ज्नातिभिः सह ॥ २.८६.७ ॥
I, his dear friend, will guard Rāma, who sleeps beside Sītā, bow in hand, together with all my own kinsmen.
2.86.8
न हि मे अविदितम् किम्चिद् वने अस्मिमः चरतः सदा ।
चतुर् अन्गम् ह्य् अपि बलम् प्रसहेम वयम् युधि ॥ २.८६.८ ॥
Nothing in this forest is unknown to me, who always roam here; in battle we could withstand even a fourfold army.
2.86.9
एवम् अस्माभिर् उक्तेन लक्ष्मणेन महात्मना ।
अनुनीता वयम् सर्वे धर्मम् एव अनुपश्यता ॥ २.८६.९ ॥
When we had spoken thus, the high-souled Lakṣmaṇa, seeing only dharma, persuaded us all.
2.86.10
कथम् दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया ।
शक्या निद्रा मया लब्धुम् जीवितम् वा सुखानि वा ॥ २.८६.१० ॥
With Daśaratha's son lying on the ground beside Sītā, how could sleep be possible for me, or life, or pleasures?
2.86.11
यो न देव असुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुम् युधि ।
तम् पश्य गुह सम्विष्टम् तृणेषु सह सीतया ॥ २.८६.११ ॥
Look at him, whom gods and demons all together cannot withstand in battle, lying on the grass with Sītā.
2.86.12
महता तपसा लब्धो विविधैः च परिश्रमैः ।
एको दशरथस्य एष पुत्रः सदृश लक्षणः ॥ २.८६.१२ ॥
This is Daśaratha's sole son, obtained through great austerity and many efforts, who bears the fitting marks.
2.86.13
अस्मिन् प्रव्राजिते राजा न चिरम् वर्तयिष्यति ।
विधवा मेदिनी नूनम् क्षिप्रम् एव भविष्यति ॥ २.८६.१३ ॥
With him sent into exile, the king will not live long, and surely the earth will soon become a widow.
2.86.14
विनद्य सुमहा नादम् श्रमेण उपरताः स्त्रियः ।
निर्घोष उपरतम् नूनम् अद्य राज निवेशनम् ॥ २.८६.१४ ॥
Having uttered their great cries, the women have fallen silent from exhaustion; surely today the uproar of the royal palace has ceased.
2.86.15
कौसल्या चैव राजा च तथा एव जननी मम ।
न आशम्से यदि ते सर्वे जीवेयुः शर्वरीम् इमाम् ॥ २.८६.१५ ॥
I do not hope that Kausalyā, the king, and my mother, all of them, might live through this night.
2.86.16
जीवेद् अपि हि मे माता शत्रुघ्नस्य अन्ववेक्षया ।
दुह्खिता या तु कौसल्या वीरसूर् विनशिष्यति ॥ २.८६.१६ ॥
Perhaps my mother may still live, through the care of Śatrughna; but Kausalyā, the mother of a hero, grieving, will perish.
2.86.17
अतिक्रान्तम् अतिक्रान्तम् अनवाप्य मनो रथम् ।
राज्ये रामम् अनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति ॥ २.८६.१७ ॥
Gone, gone is the hope, unfulfilled; without installing Rāma upon the kingdom, my father will perish.
2.86.18
सिद्ध अर्थाः पितरम् वृत्तम् तस्मिन् काले ह्य् उपस्थिते ।
प्रेत कार्येषु सर्वेषु सम्स्करिष्यन्ति भूमिपम् ॥ २.८६.१८ ॥
When that time arrives and this event occurs, those whose aims are fulfilled will perform the funeral rites for the king in all the preta ceremonies.
2.86.19
रम्य चत्वर सम्स्थानाम् सुविभक्त महा पथाम् ।
हर्म्य प्रासाद सम्पन्नाम् सर्व रत्न विभूषिताम् ॥ २.८६.१९ ॥
The city of Ayodhyā with pleasant squares and well-divided great roads, rich in mansions and palaces, adorned with all jewels.
2.86.20
गज अश्व रथ सम्बाधाम् तूर्य नाद विनादिताम् ।
सर्व कल्याण सम्पूर्णाम् हृष्ट पुष्ट जन आकुलाम् ॥ २.८६.२० ॥
Crowded with elephants, horses and chariots, resounding with the sound of musical instruments, full of every auspiciousness, thronged with joyful and prosperous people.
2.86.21
आराम उद्यान सम्पूर्णाम् समाज उत्सव शालिनीम् ।
सुखिता विचरिष्यन्ति राज धानीम् पितुर् मम ॥ २.८६.२१ ॥
In my father's royal capital, full of pleasure gardens and parks, graced with assemblies and festivals, they will roam about in happiness.
2.86.22
अपि सत्य प्रतिज्नेन सार्धम् कुशलिना वयम् ।
निवृत्ते समये ह्य् अस्मिन् सुखिताः प्रविशेमहि ॥ २.८६.२२ ॥
If we are well, together with the one true to his word, then when this period is over we shall happily enter the city again.
2.86.23
परिदेवयमानस्य तस्य एवम् सुमहात्मनः ।
तिष्ठतो राज पुत्रस्य शर्वरी सा अत्यवर्तत ॥ २.८६.२३ ॥
As the greatly-souled prince remained lamenting in this way, that night passed away.
2.86.24
प्रभाते विमले सूर्ये कारयित्वा जटा उभौ ।
अस्मिन् भागीरथी तीरे सुखम् सम्तारितौ मया ॥ २.८६.२४ ॥
At clear dawn, when the sun had risen, I had both our matted locks made, and here on the bank of the Bhāgīrathī I carried us both safely across.
2.86.25
जटा धरौ तौ द्रुम चीर वाससौ ।
महा बलौ कुन्जर यूथप उपमौ ।
वर इषु चाप असि धरौ परम् तपौ ।
व्यवेक्षमाणौ सह सीतया गतौ ॥ २.८६.२५ ॥
Bearing matted locks, clad in garments of tree-bark, the two mighty ones, like lords of elephant herds, bearing excellent arrows, bows and swords, the supreme scorchers of foes, went onward, looking about, together with Sītā.