ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.90.1
भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशादेव नरर्षभः ।
बलं सर्वमवस्थाप्य जगाम सह मन्त्रिभिः ॥ २.९०.१ ॥
ಭರದ್ವಾಜನ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರದಿಂದಲೇ ನೋಡಿ, ನರರ್ಷಭನು (ರಾಮನು) ಎಲ್ಲಾ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು.
2.90.2
पद्भ्यामेव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः ।
वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोधसम् ॥ २.९०.२ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞನು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ಎರಡು ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪುರೋಹಿತ (ವಸಿಷ್ಠ) ನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಟನು.
2.90.3
ततः सन्दर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघवः ।
मन्त्रिणस्तानवस्थाप्य जगामानुपुरोहितम् ॥ २.९०.३ ॥
ನಂತರ ಭರದ್ವಾಜನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ರಾಘವನು (ರಾಮನು) ಆ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಪುರೋಹಿತನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೋದನು.
2.90.4
वसिष्ठमथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपाः ।
सञ्चचालासनात्तूर्णं शिष्यानर्घ्यमिति ब्रुवन् ॥ २.९०.४ ॥
ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಕಂಡ ಕೂಡಲೇ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಭರದ್ವಾಜನು ತಕ್ಷಣ ಆಸನದಿಂದ ಎದ್ದು, ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ "ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ತನ್ನಿರಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
2.90.5
वसिष्ठसाहचर्य्यादिति भावः ॥ २.९०.५ ॥
ವಸಿಷ್ಠನೊಂದಿಗಿನ ಸಹವಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದ (ಹೀಗೆ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು) ಎಂಬುದು ಭಾವ.
2.90.6
ताभ्यामर्घ्यं च पाद्यं च दत्त्वा पश्चात् फलानि च ।
आनुपूर्व्याच्च धर्मज्ञः पप्रच्छ कुशलं कुले ॥ २.९०.६ ॥
ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾದ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿ, ನಂತರ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟು, ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಧರ್ಮಜ್ಞನು ಕುಲದ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು.
2.90.7
अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्वपि च मन्त्रिषु ।
जानन् दशरथं वृत्तं न राजानमुदाहरत् ॥ २.९०.७ ॥
ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ, ಕೋಶದಲ್ಲಿ, ಮಿತ್ರರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ, ದಶರಥನ ನಡತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಅವನು ರಾಜನ ಹೆಸರನ್ನು ಎತ್ತಲಿಲ್ಲ.
2.90.8
वसिष्ठो भरतश्चैनं पप्रच्छतुरनामयम् ।
शरीरे ऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु ॥ २.९०.८ ॥
ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಭರತರು ಅವರನ್ನು ದೇಹ, ಅಗ್ನಿಗಳು, ಮರಗಳು, ಶಿಷ್ಯರು, ಮೃಗ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು.
2.90.9
तथेति तत्प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपाः ।
भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबन्धनात् ॥ २.९०.९ ॥
'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ರಾಘವನ ಸ್ನೇಹಬಂಧನದಿಂದ ಬದ್ಧನಾದ ಭರತನಿಗೆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಭರದ್ವಾಜರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
2.90.10
किमिहागमने कार्य्यं तव राज्यं प्रशासतः ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं नहि मे शुद्ध्यते मनः ॥ २.९०.१० ॥
ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿರುವ ನೀನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳು; ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ.
2.90.11
सुषुवे यममित्रघ्नं कौसल्या नन्दवर्द्धनम् ।
भ्रात्रा सह सभार्यो यश्चिरं प्रव्राजितो वनम् ॥ २.९०.११ ॥
ಕೌಸಲ್ಯೆ ಹೆತ್ತವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಆನಂದವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವವನು; ತಮ್ಮನು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಗಡೀಪಾರಾದವನು.
2.90.12
नियुक्तः स्त्रीनियुक्तेन पित्रा यो ऽसौ महायशाः ।
वनवासी भवेतीह समाः किल चतुर्दश ॥ २.९०.१२ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತಂದೆಯಿಂದ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ, 'ಇಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವನವಾಸಿಯಾಗಿರು' ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವನು.
2.90.13
कच्चिन्न तस्यापापस्य पापं कर्तुमिहेच्छसि ।
अकण्टकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च ॥ २.९०.१३ ॥
ಆ ನಿಷ್ಪಾಪನ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಮಾಡಲು ನೀನು ಬಯಸುತ್ತೀಯಾ? ಅವನ ಅನುಜನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿಷ್ಕಂಟಕವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯಾ?
2.90.14
एवमुक्तो भरद्वाजं भरतः प्रत्युवाच ह ।
पर्य्यश्रुनयनो दुःखाद्वाचा संसज्जमानया ॥ २.९०.१४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಭರತನು ಭರದ್ವಾಜನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು; ದುಃಖದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮಾತು ತಡವರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
2.90.15
हतो ऽस्मि यदि मामेवं भगवानपि मन्यते ।
मत्तो न दोषमाशङ्के नैवं मामनुशाधि हि ॥ २.९०.१५ ॥
ಭಗವಂತರೂ ನನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆ ಭಾವಿಸಿದರೆ, ನಾನು ನಾಶವಾದಂತೆಯೇ. ನನ್ನಲ್ಲಿ ದೋಷವಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಶಂಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಬೇಡಿ.
2.90.16
न चैतदिष्टं माता मे यदवोचन्मदन्तरे ।
नाहमेतेन तुष्टश्च न तद्वचनमाददे ॥ २.९०.१६ ॥
ನನ್ನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಾಯಿ ಹೇಳಿದ್ದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.
2.90.17
अहं तु तं नरव्याघ्रमुपयातः प्रसादकः ।
प्रतिनेतुमयोध्यां च पादौ तस्याभिवन्दितुम् ॥ २.९०.१७ ॥
ಆದರೆ ನಾನು ಆ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿ ಕರೆತರಲು, ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
2.90.18
त्वं मामेवङ्गतं मत्वा प्रसादं कर्तुमर्हसि ।
शंस मे भगवन् रामः क्व सम्प्रति महीपतिः ॥ २.९०.१८ ॥
ನನ್ನನ್ನು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ನೀವು ಕೃಪೆ ತೋರಬೇಕು. ಭಗವಂತರೇ, ಈಗ ಮಹೀಪತಿ ರಾಮ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
2.90.19
वसिष्ठादिभिर्ऋत्विग्भिर्याचितो भगवांस्ततः ।
उवाच तं भरद्वाजः प्रसादाद्भरतं वचः ॥ २.९०.१९ ॥
ವಸಿಷ್ಠಾದಿ ಋತ್ವಿಜರು ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಪೂಜ್ಯ ಭರದ್ವಾಜರು ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಭರತನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
2.90.20
त्वय्येतत्पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे ।
गुरुवृत्तिर्दमश्चैव साधूनां चानुयायिता ॥ २.९०.२० ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ರಾಘವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನೇ, ನಿನಗೆ ಇದು ಯೋಗ್ಯ — ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ, ಸಂಯಮ, ಸಾಧುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು.
2.90.21
जाने चैतन्मनःस्थं ते दृढीकरणमस्त्विति ।
अपृच्छं त्वां तथात्यर्थं कीर्त्तिं समभिवर्द्धयन् ॥ २.९०.२१ ॥
ಇದು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ಇದು ದೃಢವಾಗಲಿ ಎಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದೆ — ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಲು.
2.90.22
जाने च रामं धर्म्मज्ञं ससीतं सहलक्ष्मणम् ।
असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ ॥ २.९०.२२ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ರಾಮನು ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನಾಗಿ ಚಿತ್ರಕೂಟ ಮಹಾಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.
2.90.23
श्वस्तु गन्तासि तं देशं वसाद्य सह मन्त्रिभिः ।
एतं मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद ॥ २.९०.२३ ॥
ನಾಳೆ ನೀನು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆ; ಇಂದು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂಗು. ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಕಾಮಾರ್ಥಕೋವಿದನೇ, ನನ್ನ ಈ ಆಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸು.
2.90.24
ततस्तथेत्येवमुदारदर्शनः प्रतीतरूपो भरतो ऽब्रवीद्वचः ।
चकार बुद्धिं च तदा तदाश्रमे निशानिवासाय नराधिपात्मजः ॥ २.९०.२४ ॥
ಆಗ 'ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಉದಾರ ದರ್ಶನನಾದ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ರೂಪದ ಭರತ ಮಾತನಾಡಿದನು; ಆ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ತಂಗಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು — ರಾಜಕುಮಾರ.