ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.90.1
भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशादेव नरर्षभः ।
बलं सर्वमवस्थाप्य जगाम सह मन्त्रिभिः ॥ २.९०.१ ॥
ଭରଦ୍ବାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂରରୁ ଦେଖି ନରଋଷଭ (ରାମ) ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଆଗକୁ ଗଲେ।
2.90.2
पद्भ्यामेव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः ।
वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोधसम् ॥ २.९०.२ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ (ରାମ) ଶସ୍ତ୍ର ଓ ସାମଗ୍ରୀ ରଖି, ଦୁଇଟି ରେଶମୀ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ପୁରୋହିତ (ବଶିଷ୍ଠ) ଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ପାଦରେ ହିଁ ଚାଲିଗଲେ।
2.90.3
ततः सन्दर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघवः ।
मन्त्रिणस्तानवस्थाप्य जगामानुपुरोहितम् ॥ २.९०.३ ॥
ତା'ପରେ ଭରଦ୍ବାଜଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ରାଘବ (ରାମ) ସେହି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ପୁରୋହିତଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗଲେ।
2.90.4
वसिष्ठमथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपाः ।
सञ्चचालासनात्तूर्णं शिष्यानर्घ्यमिति ब्रुवन् ॥ २.९०.४ ॥
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଭରଦ୍ବାଜ ତୁରନ୍ତ ଆସନରୁ ଉଠି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଅର୍ଘ୍ୟ ଆଣ।"
2.90.5
वसिष्ठसाहचर्य्यादिति भावः ॥ २.९०.५ ॥
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସାହଚର୍ଯ୍ୟ ହେତୁ (ଏହିପରି ସମ୍ମାନ କରାଗଲା) ଏହା ଭାବ।
2.90.6
ताभ्यामर्घ्यं च पाद्यं च दत्त्वा पश्चात् फलानि च ।
आनुपूर्व्याच्च धर्मज्ञः पप्रच्छ कुशलं कुले ॥ २.९०.६ ॥
ସେ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ, ତା'ପରେ ଫଳ ଦେଇ, କ୍ରମାନୁସାରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ (ଭରଦ୍ବାଜ) ବଂଶର କୁଶଳ ପଚାରିଲେ।
2.90.7
अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्वपि च मन्त्रिषु ।
जानन् दशरथं वृत्तं न राजानमुदाहरत् ॥ २.९०.७ ॥
ଅଯୋଧ୍ୟାରେ, ସେନାରେ, କୋଷରେ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଶରଥଙ୍କ ଆଚରଣ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ରାଜାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ନାହିଁ।
2.90.8
वसिष्ठो भरतश्चैनं पप्रच्छतुरनामयम् ।
शरीरे ऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु ॥ २.९०.८ ॥
ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଭରତ ତାଙ୍କୁ ଶରୀର, ଅଗ୍ନି, ବୃକ୍ଷ, ଶିଷ୍ୟ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କୁଶଳ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
2.90.9
तथेति तत्प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपाः ।
भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबन्धनात् ॥ २.९०.९ ॥
'ତଥାସ୍ତୁ' ବୋଲି ସମ୍ମତି ଦେଇ ମହାତପସ୍ୱୀ ଭରଦ୍ୱାଜ ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇଥିବା ଭରତଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.90.10
किमिहागमने कार्य्यं तव राज्यं प्रशासतः ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं नहि मे शुद्ध्यते मनः ॥ २.९०.१० ॥
ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବା ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ? ସବୁ ମୋତେ କୁହ; ମୋ ମନ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉନାହିଁ।
2.90.11
सुषुवे यममित्रघ्नं कौसल्या नन्दवर्द्धनम् ।
भ्रात्रा सह सभार्यो यश्चिरं प्रव्राजितो वनम् ॥ २.९०.११ ॥
କୌଶଲ୍ୟା ଯାହାକୁ ପ୍ରସବ କଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଆନନ୍ଦବର୍ଦ୍ଧନ, ଯିଏ ଭାଇ ଓ ପତ୍ନୀ ସହ ଦୀର୍ଘକାଳ ବନକୁ ନିର୍ବାସିତ ହୋଇଥିଲେ।
2.90.12
नियुक्तः स्त्रीनियुक्तेन पित्रा यो ऽसौ महायशाः ।
वनवासी भवेतीह समाः किल चतुर्दश ॥ २.९०.१२ ॥
ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ପିତା ଯାହାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲେ, ସେହି ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ଯାହାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, 'ଏଠାରେ ଚଉଦ ବର୍ଷ ବନବାସୀ ହୁଅ'।
2.90.13
कच्चिन्न तस्यापापस्य पापं कर्तुमिहेच्छसि ।
अकण्टकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च ॥ २.९०.१३ ॥
ସେହି ନିଷ୍ପାପ ପ୍ରତି ଏଠାରେ ପାପ କରିବାକୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ କି? ତାଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାର ରାଜ୍ୟ କଣ୍ଟକହୀନ ଭାବେ ଭୋଗିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ କି?
2.90.14
एवमुक्तो भरद्वाजं भरतः प्रत्युवाच ह ।
पर्य्यश्रुनयनो दुःखाद्वाचा संसज्जमानया ॥ २.९०.१४ ॥
ଏହିପରି କୁହାଗଲେ ଭରତ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ନୟନ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ବାଣୀ ଅଟକି ଅଟକି ଯାଉଥିଲା।
2.90.15
हतो ऽस्मि यदि मामेवं भगवानपि मन्यते ।
मत्तो न दोषमाशङ्के नैवं मामनुशाधि हि ॥ २.९०.१५ ॥
ଭଗବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଯଦି ମୋତେ ଏପରି ଭାବନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲି। ମୋଠାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଥିବା ବିଷୟରେ ମୁଁ ସନ୍ଦେହ କରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୋତେ ଏପରି ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
2.90.16
न चैतदिष्टं माता मे यदवोचन्मदन्तरे ।
नाहमेतेन तुष्टश्च न तद्वचनमाददे ॥ २.९०.१६ ॥
ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମୋ ମାତା ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ। ଏଥିରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସେ ବଚନ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରି ନାହିଁ।
2.90.17
अहं तु तं नरव्याघ्रमुपयातः प्रसादकः ।
प्रतिनेतुमयोध्यां च पादौ तस्याभिवन्दितुम् ॥ २.९०.१७ ॥
କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେହି ନରବ୍ୟାଘ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରାଇ ନେବାକୁ ଓ ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଆସିଛି।
2.90.18
त्वं मामेवङ्गतं मत्वा प्रसादं कर्तुमर्हसि ।
शंस मे भगवन् रामः क्व सम्प्रति महीपतिः ॥ २.९०.१८ ॥
ମୋତେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ଆପଣ କୃପା କରନ୍ତୁ। ହେ ଭଗବାନ୍, ବର୍ତ୍ତମାନ ମହୀପତି ରାମ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
2.90.19
वसिष्ठादिभिर्ऋत्विग्भिर्याचितो भगवांस्ततः ।
उवाच तं भरद्वाजः प्रसादाद्भरतं वचः ॥ २.९०.१९ ॥
ବସିଷ୍ଠ ଆଦି ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ପୂଜ୍ୟ ଭରଦ୍ୱାଜ ଅନୁଗ୍ରହପୂର୍ବକ ଭରତଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.90.20
त्वय्येतत्पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे ।
गुरुवृत्तिर्दमश्चैव साधूनां चानुयायिता ॥ २.९०.२० ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ରାଘବ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ, ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଏହା ଉଚିତ — ଗୁରୁଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସଂଯମ ଓ ସାଧୁମାନଙ୍କ ଅନୁସରଣ।
2.90.21
जाने चैतन्मनःस्थं ते दृढीकरणमस्त्विति ।
अपृच्छं त्वां तथात्यर्थं कीर्त्तिं समभिवर्द्धयन् ॥ २.९०.२१ ॥
ଏହା ତୁମ ମନରେ ଅଛି ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣେ; ଏହା ଦୃଢ଼ ହେଉ ବୋଲି ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରିଲି — ତୁମ କୀର୍ତ୍ତି ଆହୁରି ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ।
2.90.22
जाने च रामं धर्म्मज्ञं ससीतं सहलक्ष्मणम् ।
असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ ॥ २.९०.२२ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ତୁମ ଭାଇ ଭାବେ ଚିତ୍ରକୂଟ ମହାପର୍ବତରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣେ।
2.90.23
श्वस्तु गन्तासि तं देशं वसाद्य सह मन्त्रिभिः ।
एतं मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद ॥ २.९०.२३ ॥
କାଲି ତୁମେ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଯିବ; ଆଜି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଏଠାରେ ରୁହ। ହେ ସୁପ୍ରାଜ୍ଞ, କାମାର୍ଥ ଜାଣିଥିବା, ମୋର ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।
2.90.24
ततस्तथेत्येवमुदारदर्शनः प्रतीतरूपो भरतो ऽब्रवीद्वचः ।
चकार बुद्धिं च तदा तदाश्रमे निशानिवासाय नराधिपात्मजः ॥ २.९०.२४ ॥
ତା'ପରେ 'ସେମିତି ହେଉ' କହି ଉଦାରଦର୍ଶୀ, ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ରୂପର ଭରତ କଥା କହିଲେ; ସେହି ଆଶ୍ରମରେ ଏକ ରାତି ରହିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କଲେ — ରାଜପୁତ୍ର।