ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.90.1
भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशादेव नरर्षभः ।
बलं सर्वमवस्थाप्य जगाम सह मन्त्रिभिः ॥ २.९०.१ ॥
ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਸ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ ਨਰਰਿਸ਼ਭ (ਰਾਮ) ਨੇ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਗਏ।
2.90.2
पद्भ्यामेव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः ।
वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोधसम् ॥ २.९०.२ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ (ਰਾਮ) ਨੇ ਸ਼ਸਤਰ ਅਤੇ ਸਾਮਾਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੋ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ (ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਚਾਲੇ ਪਾਏ।
2.90.3
ततः सन्दर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघवः ।
मन्त्रिणस्तानवस्थाप्य जगामानुपुरोहितम् ॥ २.९०.३ ॥
ਫਿਰ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਗਏ।
2.90.4
वसिष्ठमथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपाः ।
सञ्चचालासनात्तूर्णं शिष्यानर्घ्यमिति ब्रुवन् ॥ २.९०.४ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਭਰਦਵਾਜ ਤੁਰੰਤ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਅਰਘ ਲਿਆਓ।"
2.90.5
वसिष्ठसाहचर्य्यादिति भावः ॥ २.९०.५ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ), ਇਹ ਭਾਵ ਹੈ।
2.90.6
ताभ्यामर्घ्यं च पाद्यं च दत्त्वा पश्चात् फलानि च ।
आनुपूर्व्याच्च धर्मज्ञः पप्रच्छ कुशलं कुले ॥ २.९०.६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅਰਘ ਅਤੇ ਪਾਦ ਧੋਣ ਲਈ ਜਲ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਫਲ ਵੀ ਦੇ ਕੇ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮਜ੍ਞ (ਭਰਦਵਾਜ) ਨੇ ਕੁਲ ਦੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ।
2.90.7
अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्वपि च मन्त्रिषु ।
जानन् दशरथं वृत्तं न राजानमुदाहरत् ॥ २.९०.७ ॥
ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ, ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਆਚਰਣ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
2.90.8
वसिष्ठो भरतश्चैनं पप्रच्छतुरनामयम् ।
शरीरे ऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु ॥ २.९०.८ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸਰੀਰ, ਅੱਗਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਚੇਲਿਆਂ, ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
2.90.9
तथेति तत्प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपाः ।
भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबन्धनात् ॥ २.९०.९ ॥
'ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਸਨੇਹ-ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.90.10
किमिहागमने कार्य्यं तव राज्यं प्रशासतः ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं नहि मे शुद्ध्यते मनः ॥ २.९०.१० ॥
ਰਾਜ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਜੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ।
2.90.11
सुषुवे यममित्रघ्नं कौसल्या नन्दवर्द्धनम् ।
भ्रात्रा सह सभार्यो यश्चिरं प्रव्राजितो वनम् ॥ २.९०.११ ॥
ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਨੰਦ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਜੋ ਭਰਾ ਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਨ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
2.90.12
नियुक्तः स्त्रीनियुक्तेन पित्रा यो ऽसौ महायशाः ।
वनवासी भवेतीह समाः किल चतुर्दश ॥ २.९०.१२ ॥
ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਉਹ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ 'ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਬਨਵਾਸੀ ਰਹੋ'।
2.90.13
कच्चिन्न तस्यापापस्य पापं कर्तुमिहेच्छसि ।
अकण्टकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च ॥ २.९०.१३ ॥
ਕੀ ਤੂੰ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਪਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦਾ ਰਾਜ ਨਿਰਵਿਘਨ ਭੋਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ?
2.90.14
एवमुक्तो भरद्वाजं भरतः प्रत्युवाच ह ।
पर्य्यश्रुनयनो दुःखाद्वाचा संसज्जमानया ॥ २.९०.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਦੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬੋਲ ਲੜਖੜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
2.90.15
हतो ऽस्मि यदि मामेवं भगवानपि मन्यते ।
मत्तो न दोषमाशङ्के नैवं मामनुशाधि हि ॥ २.९०.१५ ॥
ਜੇ ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾ ਦਿਓ।
2.90.16
न चैतदिष्टं माता मे यदवोचन्मदन्तरे ।
नाहमेतेन तुष्टश्च न तद्वचनमाददे ॥ २.९०.१६ ॥
ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਚਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।
2.90.17
अहं तु तं नरव्याघ्रमुपयातः प्रसादकः ।
प्रतिनेतुमयोध्यां च पादौ तस्याभिवन्दितुम् ॥ २.९०.१७ ॥
ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨਰਵਿਆਘਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।
2.90.18
त्वं मामेवङ्गतं मत्वा प्रसादं कर्तुमर्हसि ।
शंस मे भगवन् रामः क्व सम्प्रति महीपतिः ॥ २.९०.१८ ॥
ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰੋ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੁਣ ਮਹੀਪਤੀ ਰਾਮ ਕਿੱਥੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
2.90.19
वसिष्ठादिभिर्ऋत्विग्भिर्याचितो भगवांस्ततः ।
उवाच तं भरद्वाजः प्रसादाद्भरतं वचः ॥ २.९०.१९ ॥
ਵਸਿਸ਼ਠ ਆਦਿ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ, ਪੂਜਨੀਕ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.90.20
त्वय्येतत्पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे ।
गुरुवृत्तिर्दमश्चैव साधूनां चानुयायिता ॥ २.९०.२० ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਯੋਗ ਹੈ — ਗੁਰੂਜਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ।
2.90.21
जाने चैतन्मनःस्थं ते दृढीकरणमस्त्विति ।
अपृच्छं त्वां तथात्यर्थं कीर्त्तिं समभिवर्द्धयन् ॥ २.९०.२१ ॥
ਇਹ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ — ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ।
2.90.22
जाने च रामं धर्म्मज्ञं ससीतं सहलक्ष्मणम् ।
असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ ॥ २.९०.२२ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਵਜੋਂ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਮਹਾਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
2.90.23
श्वस्तु गन्तासि तं देशं वसाद्य सह मन्त्रिभिः ।
एतं मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद ॥ २.९०.२३ ॥
ਕੱਲ੍ਹ ਤੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਅੱਜ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰ। ਹੇ ਸੁਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ।
2.90.24
ततस्तथेत्येवमुदारदर्शनः प्रतीतरूपो भरतो ऽब्रवीद्वचः ।
चकार बुद्धिं च तदा तदाश्रमे निशानिवासाय नराधिपात्मजः ॥ २.९०.२४ ॥
ਤਦ 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਦਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਰਤ ਨੇ ਬਚਨ ਕਹੇ; ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਤ ਰਹਿਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ — ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ।