వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.90.1
भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशादेव नरर्षभः ।
बलं सर्वमवस्थाप्य जगाम सह मन्त्रिभिः ॥ २.९०.१ ॥
భరద్వాజ ఆశ్రమాన్ని ఒక క్రోశ దూరం నుండే చూసి, నరర్షభుడు (రాముడు) సైన్యమంతటినీ నిలిపివేసి మంత్రులతో కలిసి ముందుకు వెళ్ళాడు.
2.90.2
पद्भ्यामेव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः ।
वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोधसम् ॥ २.९०.२ ॥
ధర్మజ్ఞుడు ఆయుధాలను, సామగ్రిని దించి, రెండు పట్టు వస్త్రాలు ధరించి, పురోహితుడు (వసిష్ఠుడు) ను ముందు ఉంచుకుని కాలినడకనే వెళ్ళాడు.
2.90.3
ततः सन्दर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघवः ।
मन्त्रिणस्तानवस्थाप्य जगामानुपुरोहितम् ॥ २.९०.३ ॥
అప్పుడు భరద్వాజుని దర్శనం కోసం రాఘవుడు (రాముడు) ఆ మంత్రులను నిలిపివేసి, పురోహితుని వెనుక వెళ్ళాడు.
2.90.4
वसिष्ठमथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपाः ।
सञ्चचालासनात्तूर्णं शिष्यानर्घ्यमिति ब्रुवन् ॥ २.९०.४ ॥
వసిష్ఠుడిని చూడగానే మహాతపస్వి భరద్వాజుడు వెంటనే ఆసనం నుండి లేచి, శిష్యులతో "అర్ఘ్యం తీసుకురండి" అని పలికాడు.
2.90.5
वसिष्ठसाहचर्य्यादिति भावः ॥ २.९०.५ ॥
వసిష్ఠునితో సహవాసం కారణంగా (ఇలా గౌరవించబడ్డాడు) అన్నది భావం.
2.90.6
ताभ्यामर्घ्यं च पाद्यं च दत्त्वा पश्चात् फलानि च ।
आनुपूर्व्याच्च धर्मज्ञः पप्रच्छ कुशलं कुले ॥ २.९०.६ ॥
వారిద్దరికీ అర్ఘ్యం, పాద్యం ఇచ్చి, తరువాత ఫలాలు కూడా ఇచ్చి, క్రమంగా ధర్మజ్ఞుడు కుటుంబ క్షేమాన్ని అడిగాడు.
2.90.7
अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्वपि च मन्त्रिषु ।
जानन् दशरथं वृत्तं न राजानमुदाहरत् ॥ २.९०.७ ॥
అయోధ్యలో, సైన్యంలో, కోశాగారంలో, మిత్రులలో, మంత్రులలో, దశరథుని ప్రవర్తనను తెలిసినప్పటికీ, అతడు రాజు పేరును ప్రస్తావించలేదు.
2.90.8
वसिष्ठो भरतश्चैनं पप्रच्छतुरनामयम् ।
शरीरे ऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु ॥ २.९०.८ ॥
వసిష్ఠుడు, భరతుడు ఆయనను శరీరం, అగ్నులు, వృక్షాలు, శిష్యులు, మృగపక్షుల క్షేమం గురించి అడిగారు.
2.90.9
तथेति तत्प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपाः ।
भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबन्धनात् ॥ २.९०.९ ॥
'అలాగే' అని అంగీకరించి, రాఘవుని స్నేహబంధంతో కట్టుబడిన భరతునితో మహాతపస్వి భరద్వాజుడు ఇలా అన్నాడు.
2.90.10
किमिहागमने कार्य्यं तव राज्यं प्रशासतः ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं नहि मे शुद्ध्यते मनः ॥ २.९०.१० ॥
రాజ్యపాలన చేస్తున్న నీవు ఇక్కడికి రావడానికి కారణమేమిటి? అది అంతా నాకు చెప్పు; నా మనసు ఇంకా తేటపడలేదు.
2.90.11
सुषुवे यममित्रघ्नं कौसल्या नन्दवर्द्धनम् ।
भ्रात्रा सह सभार्यो यश्चिरं प्रव्राजितो वनम् ॥ २.९०.११ ॥
కౌసల్య కన్న వాడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, ఆనందాన్ని పెంచేవాడు; సోదరునితో, భార్యతో కలిసి చాలాకాలం అడవికి పంపబడినవాడు.
2.90.12
नियुक्तः स्त्रीनियुक्तेन पित्रा यो ऽसौ महायशाः ।
वनवासी भवेतीह समाः किल चतुर्दश ॥ २.९०.१२ ॥
స్త్రీ ప్రేరణతో తండ్రి ఆజ్ఞాపించిన ఆ మహాయశస్వి, 'ఇక్కడ పదునాలుగు సంవత్సరాలు వనవాసివిగా ఉండు' అని ఆదేశించబడినవాడు.
2.90.13
कच्चिन्न तस्यापापस्य पापं कर्तुमिहेच्छसि ।
अकण्टकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च ॥ २.९०.१३ ॥
ఆ నిష్పాపుని పట్ల ఇక్కడ పాపం చేయాలని నీవు కోరుతున్నావా? అతని తమ్ముని రాజ్యాన్ని నిష్కంటకంగా అనుభవించాలని ఇష్టపడుతున్నావా?
2.90.14
एवमुक्तो भरद्वाजं भरतः प्रत्युवाच ह ।
पर्य्यश्रुनयनो दुःखाद्वाचा संसज्जमानया ॥ २.९०.१४ ॥
ఇలా అనగా భరతుడు భరద్వాజునికి ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను; దుఃఖంతో కన్నులు కన్నీటితో నిండి, మాట తడబడుతూ.
2.90.15
हतो ऽस्मि यदि मामेवं भगवानपि मन्यते ।
मत्तो न दोषमाशङ्के नैवं मामनुशाधि हि ॥ २.९०.१५ ॥
భగవంతుడు కూడా నన్ను ఇలా భావిస్తే, నేను నాశనమైనట్లే. నాలో దోషముందని నేను ఊహించను; కావున నన్ను ఇలా మందలించవద్దు.
2.90.16
न चैतदिष्टं माता मे यदवोचन्मदन्तरे ।
नाहमेतेन तुष्टश्च न तद्वचनमाददे ॥ २.९०.१६ ॥
నా తల్లి నా అనుపస్థితిలో పలికినది నాకు ప్రియమైనది కాదు. దీనితో నేను సంతోషించలేదు; ఆ మాటను నేను అంగీకరించలేదు.
2.90.17
अहं तु तं नरव्याघ्रमुपयातः प्रसादकः ।
प्रतिनेतुमयोध्यां च पादौ तस्याभिवन्दितुम् ॥ २.९०.१७ ॥
అయితే నేను ఆ నరశ్రేష్ఠుని ప్రసన్నం చేసి అయోధ్యకు తిరిగి తీసుకువెళ్లడానికి, అతని పాదాలకు నమస్కరించడానికి వచ్చాను.
2.90.18
त्वं मामेवङ्गतं मत्वा प्रसादं कर्तुमर्हसि ।
शंस मे भगवन् रामः क्व सम्प्रति महीपतिः ॥ २.९०.१८ ॥
నన్ను ఈ స్థితిలో చూసి మీరు దయ చూపాలి. భగవన్, ఇప్పుడు మహీపతి రాముడు ఎక్కడ ఉన్నాడో నాకు చెప్పండి.
2.90.19
वसिष्ठादिभिर्ऋत्विग्भिर्याचितो भगवांस्ततः ।
उवाच तं भरद्वाजः प्रसादाद्भरतं वचः ॥ २.९०.१९ ॥
వసిష్ఠాది ఋత్విజులు ప్రార్థించగా, పూజ్యుడైన భరద్వాజుడు అనుగ్రహంతో భరతునితో ఈ మాట పలికాడు.
2.90.20
त्वय्येतत्पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे ।
गुरुवृत्तिर्दमश्चैव साधूनां चानुयायिता ॥ २.९०.२० ॥
పురుషోత్తమా, రాఘవ వంశంలో జన్మించినవాడా, నీకిది తగినదే — పెద్దలను గౌరవించడం, నియమం, సాధువులను అనుసరించడం.
2.90.21
जाने चैतन्मनःस्थं ते दृढीकरणमस्त्विति ।
अपृच्छं त्वां तथात्यर्थं कीर्त्तिं समभिवर्द्धयन् ॥ २.९०.२१ ॥
ఇది నీ మనసులో ఉందని నాకు తెలుసు; ఇది దృఢమవ్వాలని నిన్ను అడిగాను — నీ కీర్తిని మరింత పెంచడానికే.
2.90.22
जाने च रामं धर्म्मज्ञं ससीतं सहलक्ष्मणम् ।
असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ ॥ २.९०.२२ ॥
ధర్మజ్ఞుడైన రాముడు సీత, లక్ష్మణులతో కలిసి నీ సోదరుడు చిత్రకూట మహాపర్వతంపై నివసిస్తున్నాడని నాకు తెలుసు.
2.90.23
श्वस्तु गन्तासि तं देशं वसाद्य सह मन्त्रिभिः ।
एतं मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद ॥ २.९०.२३ ॥
రేపు నువ్వు ఆ ప్రదేశానికి వెళ్తావు; ఈ రోజు మంత్రులతో ఇక్కడ ఉండు. ఓ మహాప్రాజ్ఞా, కామార్థాలు తెలిసినవాడా, నా ఈ కోరికను తీర్చు.
2.90.24
ततस्तथेत्येवमुदारदर्शनः प्रतीतरूपो भरतो ऽब्रवीद्वचः ।
चकार बुद्धिं च तदा तदाश्रमे निशानिवासाय नराधिपात्मजः ॥ २.९०.२४ ॥
అప్పుడు 'అలాగే' అని ఉదారమైన రూపం కలిగిన, నమ్మకమైన ఆకారం కలిగిన భరతుడు మాట్లాడాడు; ఆ ఆశ్రమంలో ఒక రాత్రి గడపాలని నిశ్చయించుకున్నాడు — రాజకుమారుడు.