വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.90.1
भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशादेव नरर्षभः ।
बलं सर्वमवस्थाप्य जगाम सह मन्त्रिभिः ॥ २.९०.१ ॥
ഭരദ്വാജാശ്രമം ഒരു ക്രോശദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ കണ്ട്, നരർഷഭനായ (രാമൻ) സർവസൈന്യത്തെയും നിർത്തി മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം മുന്നോട്ടു പോയി.
2.90.2
पद्भ्यामेव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः ।
वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोधसम् ॥ २.९०.२ ॥
ധർമജ്ഞൻ ആയുധങ്ങളും സാമഗ്രികളും വെച്ച്, രണ്ടു പട്ടുവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച്, പുരോഹിതനെ (വസിഷ്ഠനെ) മുന്നിൽ നിർത്തി കാൽനടയായിത്തന്നെ പോയി.
2.90.3
ततः सन्दर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघवः ।
मन्त्रिणस्तानवस्थाप्य जगामानुपुरोहितम् ॥ २.९०.३ ॥
പിന്നെ ഭരദ്വാജനെ ദർശിക്കാനായി രാഘവൻ (രാമൻ) ആ മന്ത്രിമാരെ നിർത്തി പുരോഹിതനെ അനുഗമിച്ചു പോയി.
2.90.4
वसिष्ठमथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपाः ।
सञ्चचालासनात्तूर्णं शिष्यानर्घ्यमिति ब्रुवन् ॥ २.९०.४ ॥
വസിഷ്ഠനെ കണ്ടയുടൻ മഹാതപസ്വിയായ ഭരദ്വാജൻ ആസനത്തിൽനിന്ന് വേഗം എഴുന്നേറ്റു, ശിഷ്യന്മാരോട് "അർഘ്യം കൊണ്ടുവരൂ" എന്നു പറഞ്ഞു.
2.90.5
वसिष्ठसाहचर्य्यादिति भावः ॥ २.९०.५ ॥
വസിഷ്ഠനോടൊപ്പമുള്ള സഹവാസംകൊണ്ടാണ് (ഇങ്ങനെ ബഹുമാനിക്കപ്പെട്ടത്) എന്നതാണ് ഭാവം.
2.90.6
ताभ्यामर्घ्यं च पाद्यं च दत्त्वा पश्चात् फलानि च ।
आनुपूर्व्याच्च धर्मज्ञः पप्रच्छ कुशलं कुले ॥ २.९०.६ ॥
അവരിരുവർക്കും അർഘ്യവും പാദ്യവും നൽകി, പിന്നെ ഫലങ്ങളും നൽകി, ക്രമപ്രകാരം ധർമജ്ഞൻ കുലത്തിന്റെ ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ചു.
2.90.7
अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्वपि च मन्त्रिषु ।
जानन् दशरथं वृत्तं न राजानमुदाहरत् ॥ २.९०.७ ॥
അയോധ്യയിലും സേനയിലും ഖജനാവിലും മിത്രങ്ങളിലും മന്ത്രിമാരിലും ദശരഥന്റെ പെരുമാറ്റം അറിഞ്ഞിരുന്നിട്ടും, അദ്ദേഹം രാജാവിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞില്ല.
2.90.8
वसिष्ठो भरतश्चैनं पप्रच्छतुरनामयम् ।
शरीरे ऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु ॥ २.९०.८ ॥
വസിഷ്ഠനും ഭരതനും ശരീരം, അഗ്നികൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, ശിഷ്യന്മാർ, മൃഗപക്ഷികൾ എന്നിവയുടെ ക്ഷേമം അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു.
2.90.9
तथेति तत्प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपाः ।
भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबन्धनात् ॥ २.९०.९ ॥
'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് സമ്മതിച്ച്, രാഘവനോടുള്ള സ്നേഹബന്ധത്താൽ ബന്ധിതനായ ഭരതനോട് മഹാതപസ്വിയായ ഭരദ്വാജൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
2.90.10
किमिहागमने कार्य्यं तव राज्यं प्रशासतः ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं नहि मे शुद्ध्यते मनः ॥ २.९०.१० ॥
രാജ്യം ഭരിക്കുന്ന നീ ഇവിടേക്ക് വന്നതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യമെന്ത്? അതെല്ലാം എന്നോട് പറയുക; എന്റെ മനസ്സ് ശുദ്ധമായിട്ടില്ല.
2.90.11
सुषुवे यममित्रघ्नं कौसल्या नन्दवर्द्धनम् ।
भ्रात्रा सह सभार्यो यश्चिरं प्रव्राजितो वनम् ॥ २.९०.११ ॥
കൗസല്യ പ്രസവിച്ചവൻ, ശത്രുഘ്നൻ, ആനന്ദം വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ; സഹോദരനോടും ഭാര്യയോടുമൊപ്പം ദീർഘകാലം കാട്ടിലേക്ക് അയയ്ക്കപ്പെട്ടവൻ.
2.90.12
नियुक्तः स्त्रीनियुक्तेन पित्रा यो ऽसौ महायशाः ।
वनवासी भवेतीह समाः किल चतुर्दश ॥ २.९०.१२ ॥
സ്ത്രീയുടെ പ്രേരണയാൽ പിതാവ് കല്പിച്ച ആ മഹായശസ്വി, 'ഇവിടെ പതിനാല് വർഷം വനവാസിയായിരിക്കുക' എന്ന് നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവൻ.
2.90.13
कच्चिन्न तस्यापापस्य पापं कर्तुमिहेच्छसि ।
अकण्टकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च ॥ २.९०.१३ ॥
കുറ്റമറ്റവനോട് ഇവിടെ പാപം ചെയ്യാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ? അവന്റെ അനുജന്റെ രാജ്യം മുള്ളില്ലാതെ അനുഭവിക്കാൻ നീ ഇച്ഛിക്കുന്നുവോ?
2.90.14
एवमुक्तो भरद्वाजं भरतः प्रत्युवाच ह ।
पर्य्यश्रुनयनो दुःखाद्वाचा संसज्जमानया ॥ २.९०.१४ ॥
ഇപ്രകാരം പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ഭരതൻ ഭരദ്വാജനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു; ദുഃഖത്താൽ കണ്ണുകൾ കണ്ണീർ നിറഞ്ഞവയായി, വാക്ക് ഇടറിക്കൊണ്ട്.
2.90.15
हतो ऽस्मि यदि मामेवं भगवानपि मन्यते ।
मत्तो न दोषमाशङ्के नैवं मामनुशाधि हि ॥ २.९०.१५ ॥
ഭഗവാൻപോലും എന്നെ ഇങ്ങനെ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ നശിച്ചു. എന്നിൽ ഒരു കുറ്റമുണ്ടെന്ന് ഞാൻ സംശയിക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ എന്നെ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കരുതേ.
2.90.16
न चैतदिष्टं माता मे यदवोचन्मदन्तरे ।
नाहमेतेन तुष्टश्च न तद्वचनमाददे ॥ २.९०.१६ ॥
എന്റെ അസാന്നിധ്യത്തിൽ അമ്മ പറഞ്ഞത് എനിക്കിഷ്ടമായില്ല. ഇതിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനല്ല; ആ വാക്ക് ഞാൻ സ്വീകരിച്ചതുമില്ല.
2.90.17
अहं तु तं नरव्याघ्रमुपयातः प्रसादकः ।
प्रतिनेतुमयोध्यां च पादौ तस्याभिवन्दितुम् ॥ २.९०.१७ ॥
എന്നാൽ ഞാൻ ആ നരശ്രേഷ്ഠനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് അയോധ്യയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകാനും അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വന്ദിക്കാനുമായി വന്നിരിക്കുന്നു.
2.90.18
त्वं मामेवङ्गतं मत्वा प्रसादं कर्तुमर्हसि ।
शंस मे भगवन् रामः क्व सम्प्रति महीपतिः ॥ २.९०.१८ ॥
ഇങ്ങനെയുള്ള എന്നെ കണ്ട് നിങ്ങൾ എന്നോട് കരുണ കാണിക്കണം. ഭഗവാനേ, ഇപ്പോൾ മഹീപതിയായ രാമൻ എവിടെയാണെന്ന് എന്നോട് പറയൂ.
2.90.19
वसिष्ठादिभिर्ऋत्विग्भिर्याचितो भगवांस्ततः ।
उवाच तं भरद्वाजः प्रसादाद्भरतं वचः ॥ २.९०.१९ ॥
വസിഷ്ഠാദി ഋത്വിക്കുകൾ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, പൂജ്യനായ ഭരദ്വാജൻ കൃപയോടെ ഭരതനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.90.20
त्वय्येतत्पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे ।
गुरुवृत्तिर्दमश्चैव साधूनां चानुयायिता ॥ २.९०.२० ॥
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, രാഘവവംശത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, ഇത് നിനക്ക് യോജിച്ചതാണ് — ഗുരുജനങ്ങളോടുള്ള ആദരവും ആത്മനിയന്ത്രണവും സജ്ജനാനുസരണവും.
2.90.21
जाने चैतन्मनःस्थं ते दृढीकरणमस्त्विति ।
अपृच्छं त्वां तथात्यर्थं कीर्त्तिं समभिवर्द्धयन् ॥ २.९०.२१ ॥
ഇത് നിന്റെ മനസ്സിലുണ്ടെന്ന് ഞാനറിയുന്നു; ഇത് ഉറപ്പിക്കപ്പെടട്ടെ എന്നു കരുതി ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിച്ചു — നിന്റെ കീർത്തി കൂടുതൽ വളർത്താൻ.
2.90.22
जाने च रामं धर्म्मज्ञं ससीतं सहलक्ष्मणम् ।
असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ ॥ २.९०.२२ ॥
ധർമ്മജ്ഞനായ രാമൻ സീതയോടും ലക്ഷ്മണനോടുമൊപ്പം നിന്റെ സഹോദരനായി ചിത്രകൂടമെന്ന മഹാപർവതത്തിൽ വസിക്കുന്നു എന്ന് ഞാനറിയുന്നു.
2.90.23
श्वस्तु गन्तासि तं देशं वसाद्य सह मन्त्रिभिः ।
एतं मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद ॥ २.९०.२३ ॥
നാളെ നീ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകും; ഇന്ന് മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ഇവിടെ താമസിക്കുക. ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ, കാമാർത്ഥങ്ങളറിയുന്നവനേ, എന്റെ ഈ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുക.
2.90.24
ततस्तथेत्येवमुदारदर्शनः प्रतीतरूपो भरतो ऽब्रवीद्वचः ।
चकार बुद्धिं च तदा तदाश्रमे निशानिवासाय नराधिपात्मजः ॥ २.९०.२४ ॥
അപ്പോൾ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ്, ഉദാരദർശനനും വിശ്വസനീയരൂപനുമായ ഭരതൻ സംസാരിച്ചു; ആ ആശ്രമത്തിൽ ഒരു രാത്രി താമസിക്കാൻ അവൻ തീരുമാനിച്ചു — രാജപുത്രൻ.