ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.92.1
ततस्तां रजनीं व्युष्य भरतः सपरिच्छदः ।
कृतातिथ्यो भरद्वाजं कामादभिजगाम ऺह ॥ २.९२.१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਭਰਤ ਨੇ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਦਵਾਜ ਕੋਲ ਗਿਆ।
2.92.2
तमृषिः पुरुषव्याघ्रं प्राञ्जलिं प्रेक्ष्य चागतम् ।
हुताग्निहोत्रो भरतं भरद्वाजो ऽभ्यभाषत ॥ २.९२.२ ॥
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਏ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
2.92.3
कच्चिदत्र सुखा रात्रिस्तवास्मद्विषये गता ।
समग्रस्ते जनः कच्चिदातिथ्ये शंस मे ऽनघ ॥ २.९२.३ ॥
ਇੱਥੇ, ਸਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਰਾਤ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੀਤੀ? ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਠੀਕ ਮਿਲੀ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
2.92.4
तमुवाचाञ्जलिं कृत्वा भरतो ऽभिप्रणम्य च ।
आश्रमादभिनिष्क्रान्तमृषिमुत्तमतेजसम् ॥ २.९२.४ ॥
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਭਰਤ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ ਉਸ ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.92.5
सुखोषितो ऽस्मि भगवन् समग्रबलवाहनः ।
तर्पितः सर्वकामैश्च सामात्यो बलवत्त्वया ॥ २.९२.५ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਮੈਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਤੁਸੀਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
2.92.6
अपेतक्लमसन्तापाः सुभिक्षाः सुप्रतिश्रयाः ।
अपि प्रेष्यानुपादाय सर्वे स्म सुसुखोषिताः ॥ २.९२.६ ॥
ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਚੰਗੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਤੇ ਚੰਗੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨਾਲ, ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਅਸੀਂ ਸਭ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹੇ।
2.92.7
आमन्त्रये ऽहं भगवन् कामं त्वामृषिसत्तम ।
समीपं प्रस्थितं भ्रातुर्मैत्रेणेक्षस्व चक्षुषा ॥ २.९२.७ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਭਰਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਰਹੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਸਨੇਹ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖੋ।
2.92.8
आश्रमं तस्य धर्मज्ञ धार्मिकस्य महात्मनः ।
आचक्ष्व कतमो मार्गः कियानिति च शंस मे ॥ २.९२.८ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਉਸ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਰਸਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
2.92.9
प्रत्युवाच महातेजा भरद्वाजो महातपाः ॥ २.९२.९ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
2.92.10
भरतार्द्धतृतीयेषु योजनेष्वजने वने ।
चित्रकूटो गिरिस्तत्र रम्यनिर्दरकाननः ॥ २.९२.१० ॥
ਭਰਤ ਤੋਂ ਢਾਈ ਯੋਜਨ ਦੂਰ, ਵੀਰਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਹਨ।
2.92.11
उत्तरं पार्श्वमासाद्य तस्य मन्दाकिनी नदी ।
पुष्ऺिपतद्रुमसञ्छन्ना रम्यपुष्पितकानना ॥ २.९२.११ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਖਿੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੈ।
2.92.12
अनन्तरं तत्सरितश्चित्रकूटश्च पर्वतः ।
तयोः पर्णकुटी तात तत्र तौ वसतो ध्रुवम् ॥ २.९२.१२ ॥
ਉਸ ਨਦੀ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਪਰਬਤ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਹੈ; ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
2.92.13
दक्षिणेनैव मार्गेण सव्यदक्षिणमेव वा ।
गजवाजिरथाकीर्णां वाहिनीं वाहिनीपते ।
वाहयस्व महाभाग ततो द्रक्ष्यसि राघवम् ॥ २.९२.१३ ॥
ਦੱਖਣ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਹੀ, ਜਾਂ ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ ਹੋ ਕੇ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੈਨਾ ਚਲਾਓ, ਹੇ ਸੈਨਾਪਤੀ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ।
2.92.14
प्रयाणमिति तच्छ्रुत्वा राजराजस्य योषितः ।
हित्वा यानानि यानार्हा ब्राह्मणं पर्य्यवारयन् ॥ २.९२.१४ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਸਵਾਰੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
2.92.15
वेपमाना कृशा ऺदीना सह देव्या सुमित्रया ।
कौसल्या तत्र जग्राह कराभ्यां चरणौ मुनेः ॥ २.९२.१५ ॥
ਕੰਬਦੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਦੀਨ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਨੇ ਦੇਵੀ ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ।
2.92.16
असमृद्धेन कामेन सर्वलोकस्य गर्हिता ।
कैकेयी तस्य जग्राह चरणौ सव्यपत्रपा ॥ २.९२.१६ ॥
ਅਧੂਰੀ ਇੱਛਾ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿੰਦੀ ਗਈ ਕੈਕੇਯੀ ਨੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ।
2.92.17
तं प्रदक्षिणमागम्य भगवन्तं महामुनिम् ।
अदूराद्भरतस्यैव तस्थौ दीनमनास्तदा ॥ २.९२.१७ ॥
ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਮੁਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਭਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀਨ ਮਨ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।
2.92.18
ततः पप्रच्छ भरतं भरद्वाजो दृढव्रतः ।
विशेषं ज्ञातुमिच्छामि मातऽणां तव राघव ॥ २.९२.१८ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਵ੍ਰਤ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ — 'ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
2.92.19
एवमुक्तस्तु भरतो भरद्वाजेन धार्मिकः ।
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यं वचनकोविदः ॥ २.९२.१९ ॥
ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਭਰਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ।
2.92.20
यामिमां भगवन् दीनां शोकानशनकर्शिताम् ।
पितुर्हि महिषीं देवीं देवतामिव पश्यसि ॥ २.९२.२० ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਸੋਗ ਅਤੇ ਵਰਤ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਦੀਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਜਿਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਟਰਾਣੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਹੋਵੇ।
2.92.21
एषा तं पुरुषव्याघ्रं सिंहविक्रान्तगामिनम् ।
कौसल्या सुषुवे रामं धातारमदितिर्यथा ॥ २.९२.२१ ॥
ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਘਰ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਧਾਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਤਿਵੇਂ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
2.92.22
अस्यावामभुजं श्लिष्टा यैषा तिष्ठति दुर्मनाः ।
कर्णिकारस्य शाखेव शीर्णपुष्पा वनान्तरे ॥ २.९२.२२ ॥
ਰਾਮ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਲਿਪਟ ਕੇ ਉਦਾਸ ਖੜੀ ਇਹ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਝੜੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੀ ਟਹਿਣੀ ਵਰਗੀ ਹੈ।
2.92.23
एतस्यास्तु सुतौ देव्याः कुमारौ देववर्णिनौ ।
उभौ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ वीरौ सत्यपराक्रमौ ॥ २.९२.२३ ॥
ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ—ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ, ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ।
2.92.24
यस्याः कृते नरव्याघ्रौ जीवनाशमितो गतौ ।
राजपुत्रविहीनश्च स्वर्गं दशरथो गतः ॥ २.९२.२४ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੋਵੇਂ ਨਰਵਿਆਘਰ ਇੱਥੋਂ ਵਣ ਨੂੰ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਹੋ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਏ।
2.92.25
क्रोधनामकृतप्रज्ञां दृप्तां सुभगमानिनीम् ।
ऐश्वर्यकामां कैकेयीमनार्य्यामार्यरूपिणीम् ॥ २.९२.२५ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜਿਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਹੰਕਾਰੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੁਹੱਪਣ ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਐਸ਼ਵਰਜ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਨਾਰਿਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਰਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੈਕੇਈ।
2.92.26
ममैतां मातरं विद्धि नृशंसां पापनिश्चयाम् ।
यतो मूलं हि पश्यामि व्यसनं महदात्मनः ॥ २.९२.२६ ॥
ਇਸਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਸਮਝੋ; ਇਹ ਨਿਰਦਈ ਹੈ, ਪਾਪ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਮੂਲ ਇਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
2.92.27
इत्युक्त्वा नरशार्दूलो बाष्पगद्गदया गिरा ।
स निशश्वास ताम्राक्षो नागः क्रुद्ध इव श्वसन् ॥ २.९२.२७ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਨਰਸ਼ਾਰਦੂਲ ਭਰਤ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਧੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਛੱਡਣ ਲੱਗਾ।
2.92.28
भरद्वाजो महर्षिस्तं ब्रुवन्तं भरतं तथा ।
प्रत्युवाच महाबुद्धिरिदं वचनमर्थवत् ॥ २.९२.२८ ॥
ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ, ਮਹਾਂਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
2.92.29
न दोषेणावगन्तव्या कैकेयी भरत त्वया ।
रामप्रव्राजनं ह्येतत् सुखोदर्कं भविष्यति ॥ २.९२.२९ ॥
ਭਰਤਾ, ਤੂੰ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾ ਸਮਝ; ਰਾਮ ਦਾ ਬਨਵਾਸ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ।
2.92.30
देवानां दानवानां च ऋषीणां भावितात्मनाम् ।
हितमेव भविष्यद्धि रामप्रव्राजनादिह ॥ २.९२.३० ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਭਲਾ ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਬਨਵਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
2.92.31
अभिवाद्य तु संसिद्धः कृत्वा चैनं प्रदक्षिणम् ।
आमन्त्र्य भरतः सेन्यं युज्यतामित्यचोदयत् ॥ २.९२.३१ ॥
ਭਰਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਚੱਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ।"
2.92.32
ततो वाजिरथान् युक्त्वा दिव्यान् हेमपरिष्कृतान् ।
अध्यारोहत् प्रयाणार्थी बहून् बहुविधो जनः ॥ २.९२.३२ ॥
ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਦਿਵਯ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਚੱਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ।
2.92.33
गजकन्या गजाश्चैव हेमकक्ष्याः पताकिनः ।
जीमूता इव घर्मान्ते सघोषाः सम्प्रतस्थिरे ॥ २.९२.३३ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਸੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਥਣੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀ, ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੜਗੜਾਉਂਦੇ ਤੁਰ ਪਏ।
2.92.34
विविधान्यपि यानानि महान्ति च लघूनि च ।
प्रययुः सुमहार्हाणि पादैरेव पदातयः ॥ २.९२.३४ ॥
ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ, ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਵਾਹਨ ਵੀ ਚੱਲ ਪਏ; ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਰਦੇ ਰਹੇ।
2.92.35
अथ यानप्रवेकैस्तु कौसल्याप्रमुखाः स्त्रियः ।
रामदर्शनकांक्षिण्यः प्रययुर्मुदितास्तदा ॥ २.९२.३५ ॥
ਫਿਰ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉੱਤਮ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਈਆਂ।
2.92.36
चन्द्रार्कतरुणाभासां नियुक्तां शिबिकां शुभाम् ।
आस्थाय प्रययौ श्रीमान् भरतः सपरिच्छदः ॥ २.९२.३६ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ, ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੁੰਦਰ ਪਾਲਕੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਤੁਰ ਪਏ।
2.92.37
सा प्रयाता महासेना गजवाजिरथाकुला ।
दक्षिणां दिशमावृत्य महामेघ इवोत्थितः ॥ २.९२.३७ ॥
ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਮਹਾਸੈਨਾ ਤੁਰ ਪਈ। ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਢਕ ਕੇ ਉਹ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਮਹਾਮੇਘ ਵਾਂਗ ਦਿਸੀ।
2.92.38
वनानि तु व्यतिक्रम्य जुष्टानि मृगपक्षिभिः ।
गङ्गायाः परवेलायां गिरिष्वपि नदीषु च ॥ २.९२.३८ ॥
ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਰਲੇ ਕੰਢੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਹ ਸੈਨਾ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।
2.92.39
सा सम्प्रहृष्टद्विजवाजियोधा वित्रासयन्ती मृगपक्षिसङ्घान् ।
महद्वनं तत्प्रतिगाहमाना रराज सेना भरतस्य तत्र ॥ २.९२.३९ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਪੰਛੀ-ਝੰਡਿਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸੈਨਾ, ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀ ਉਸ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਉੱਥੇ ਭਰਤ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਜੋਂ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗੀ।