ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.96.1
तां तथा दर्शयित्वा तु मैथिलीं गिरिनिम्नगाम् ।
निषसाद गिरिप्रस्थे सीतां मांसेन छन्दयन् ॥ २.९६.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਪਰਬਤੀ ਨਦੀਆਂ ਦਿਖਾ ਕੇ ਉਹ ਪਰਬਤ ਦੇ ਸਮਤਲ ਥਾਂ ਬੈਠ ਗਏ, ਮਾਸ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
2.96.2
इदं मेध्यमिदं स्वादु निष्टप्तमिदमग्निना ।
एवमास्ते स धर्मात्मा सीतया सह राघवः ॥ २.९६.२ ॥
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਵਾਦਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹੇ।
2.96.3
तथा तत्रासतस्तस्य भरतस्योपयायिनः ।
सैन्यरेणुश्च शब्दश्च प्रादुरास्तां नभस्स्पृशौ ॥ २.९६.३ ॥
ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਭਰਤ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਧੂੜ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ — ਦੋਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਛੂੰਹਦੇ ਹੋਏ — ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
2.96.4
एतस्मिन्नन्तरे त्रस्ताः शब्देन महता ततः ।
अर्दिता यूथपा मत्ताः सयूथा दुद्रुवुर्दिशः ॥ २.९६.४ ॥
ਇਸੇ ਵਿਚਾਲੇ, ਉਸ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਡਰੇ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮਸਤ ਯੂਥਪਤੀ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
2.96.5
स तं सैन्यसमुद्धूतं शब्दं शुश्राव राघवः ।
तांश्च विप्रद्रुतान् सर्वान् यूथपानन्ववैक्षत ॥ २.९६.५ ॥
ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ; ਭੱਜ ਕੇ ਖਿੱਲਰੇ ਸਾਰੇ ਯੂਥਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
2.96.6
तांश्च विद्रवतो दृष्ट्वा तं च श्रुत्वा च निस्वनम् ।
उवाच रामः सौमित्रिं लक्ष्मणं दीप्ततेजसम् ॥ २.९६.६ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਗਰਜਨਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਚਮਕਦੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.96.7
हन्त लक्ष्मण पश्येह सुमित्रा सुप्रजास्त्वया ।
भीमस्तनितगम्भीरस्तुमुलः श्रूयते स्वनः ॥ २.९६.७ ॥
ਹਾਇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇੱਥੇ ਵੇਖ; ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਦੇ ਸੁਪੁੱਤਰ, ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘੀ, ਰੌਲੇ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
2.96.8
गजयूथानि वा ऽरण्ये महिषा वा महावने ।
वित्रासिता मृगाः सिंहैः सहसा प्रद्रुता दिशः ॥ २.९६.८ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਜਾਂ ਮਹਾਂਬਣ ਵਿੱਚ ਮੱਝਾਂ, ਜਾਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹਿਰਨ ਅਚਾਨਕ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ।
2.96.9
राजा वा राजमात्रो वा मृगयामटते वने ।
अन्यद्वा श्वापदं किञ्चित् सौमित्रे ज्ञातुमर्हसि ॥ २.९६.९ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿੱਤਰਿ, ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਰਾਜ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰ ਹੈ—ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2.96.10
सुदुश्चरो गिरिश्चायं पक्षिणामपि लक्ष्मण ।
सर्वमेतद्यथातत्त्वमचिराज्ज्ञातुमर्हसि ॥ २.९६.१० ॥
ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਪਰਬਤ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲੰਘਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2.96.11
स लक्ष्मणः संत्वरितः सालमारुह्य पुष्पितम् ।
प्रेक्षमाणो दिशः सर्वाः पूर्वां दिशमुदैक्षत ॥ २.९६.११ ॥
ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ।
2.96.12
उदङ्मुखः प्रेक्षमाणो ददर्श महतीं चमूम् ।
रथाश्वगजसम्बाधां यत्तैर्युक्तां पदातिभिः ॥ २.९६.१२ ॥
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਰੱਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸੁਚੇਤ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾ ਵੇਖੀ।
2.96.13
तामश्वगजसम्पूर्णां रथध्वजविभूषिताम् ।
शशंस सेनां रामाय वचनं चेदमब्रीत् ॥ २.९६.१३ ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.96.14
अग्निं संशमयत्वार्यः सीता च भजतां गुहाम् ।
सज्यं कुरुष्व चापं च शरांश्च कवचं तथा ॥ २.९६.१४ ॥
ਆਰਯ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ, ਸੀਤਾ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ। ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਤੀਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।
2.96.15
तं रामः पुरुषव्याघ्रो लक्ष्मणं प्रत्युवाच ह ।
अङ्गावेक्षस्व सौमित्रे कस्येमां मन्यसे चमूम् ॥ २.९६.१५ ॥
ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੋ; ਇਹ ਸੈਨਾ ਕਿਸਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?"
2.96.16
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ।
दिधक्षन्निव तां सेनां रुषितः पावको यथा ॥ २.९६.१६ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.96.17
सम्पन्नं राज्यमिच्छंस्तु व्यक्तं प्राप्याभिषेचनम् ।
आवां हन्तुं समभ्येति कैकेय्या भरतः सुतः ॥ २.९६.१७ ॥
ਰਾਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਾਫ਼ ਮਿਲਿਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਯੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2.96.18
एष वै सुमहान् श्रीमान् विटपी सम्प्रकाशते ।
विराजत्युद्गतस्कन्धः कोविदारध्वजो रथे ॥ २.९६.१८ ॥
ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾਯੁਕਤ ਰੁੱਖ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਰਥ ਉੱਤੇ ਉੱਚੇ ਤਣੇ ਵਾਲੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਰੁੱਖ ਦਾ ਝੰਡਾ ਝਲਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2.96.19
भजन्त्येते यथा काममश्वानारुह्य शीघ्रगान् ।
एते भ्राजन्ति संहृष्टा गजानारुह्य सादिनः ॥ २.९६.१९ ॥
ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ; ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਸਵਾਰ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।
2.96.20
गृहीतधनुषौ चावां गिरिं वीरश्रयावहै ।
अथवेहैव तिष्ठावः सन्नद्धावुद्यतायुधौ ॥ २.९६.२० ॥
ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ; ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੀਏ।
2.96.21
अपि नौ वशमागच्छेत् कोविदारध्वजो दणे ॥ २.९६.२१ ॥
ਕੋਵਿਦਾਰ-ਧੁਜਾ ਵਾਲਾ ਰਥ ਸ਼ਾਇਦ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਵੱਸ ਆ ਜਾਵੇ।
2.96.22
अपि द्रक्ष्यामि भरतं यत्कृते व्यसनं महत् ।
त्वया राघव सम्प्राप्तं सीतया च मया तथा ॥ २.९६.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੈਨੂੰ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਆਇਆ, ਕੀ ਮੈਂ ਉਸ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ?
2.96.23
यन्निमित्तं भवान् राज्याच्च्युतो राघव शाश्वतात् ।
सम्प्राप्तो ऽयमरिर्वीर भरतो वध्य एव मे ॥ २.९६.२३ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਸਦੀਵੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਡਿੱਗਾ, ਉਹ ਇਹ ਵੈਰੀ ਭਰਤ ਆਇਆ ਹੈ; ਹੇ ਵੀਰ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਯੋਗ ਹੀ ਹੈ।
2.96.24
भरतस्य वधे दोषं नाहं पश्यामि राघव ।
पूर्वापकारिणां त्यागे न ह्यधर्मो विधीयते ॥ २.९६.२४ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਭਰਤ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
2.96.25
पूर्वापकारी भरतस्त्यक्तधर्मश्च राघव ।
एतस्मिन्निहते कृत्स्नामनुशाधि वसुन्धराम् ॥ २.९६.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਪਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਭਰਤ ਇਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ।
2.96.26
अद्य पुत्रं हतं सङ्ख्ये कैकेयी राज्यकामुका ।
मया पश्येत् सुदुःखार्त्ता हस्तिभग्नमिव द्रुमम् ॥ २.९६.२६ ॥
ਅੱਜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੀ ਕੈਕੇਯੀ ਵੇਖੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੁਆਰਾ ਤੋੜੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਅਤਿ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
2.96.27
कैकेयीं च वधिष्यामि सानुबन्धां सबान्धवाम् ।
कलुषेणाद्य महता मेदिनी परिमुच्यताम् ॥ २.९६.२७ ॥
ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਅੱਜ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਲੰਕ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
2.96.28
अद्येमं संयतं क्रोधमसत्कारं च मानद ।
मोक्ष्यामि शत्रुसैन्येषु कक्षेष्विव हुताशनम् ॥ २.९६.२८ ॥
ਹੇ ਮਾਨਦਾਤਾ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਦਬਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਵੈਰੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਛੱਡਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
2.96.29
अद्यैतच्चित्रकूटस्य काननं निशितैः शरैः ।
भिन्दन् शत्रुशरीराणि करिष्ये शोणितोक्षितम् ॥ २.९६.२९ ॥
ਅੱਜ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਇਸ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿਓਂ ਦਿਆਂਗਾ।
2.96.30
शरैर्निर्भिन्नहृदयान् कुञ्जरांस्तुरगांस्तथा ।
श्वापदाः परिकर्षन्तु नरांश्च निहतान् मया ॥ २.९६.३० ॥
ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਗਏ ਹਨ ਐਸੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਘਸੀਟ ਲੈ ਜਾਣ।
2.96.31
शराणां धनुषश्चाहमनृणो ऽस्मि महामृधे ।
ससैन्यं भरतं हत्वा भविष्यामि न संशयः ॥ २.९६.३१ ॥
ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਮੈਂ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੁਕਾਵਾਂਗਾ। ਸੈਨਾ ਸਹਿਤ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਕਰਜ਼ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।