వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.96.1
तां तथा दर्शयित्वा तु मैथिलीं गिरिनिम्नगाम् ।
निषसाद गिरिप्रस्थे सीतां मांसेन छन्दयन् ॥ २.९६.१ ॥
ఈ విధంగా పర్వత నదులను మైథిలికి చూపి, ఆయన పర్వత స్థలంపై కూర్చున్నాడు; మాంసంతో సీతను సంతోషపెడుతూ.
2.96.2
इदं मेध्यमिदं स्वादु निष्टप्तमिदमग्निना ।
एवमास्ते स धर्मात्मा सीतया सह राघवः ॥ २.९६.२ ॥
ఇది పవిత్రమైనది, ఇది రుచికరమైనది, ఇది అగ్నిలో బాగా వండబడింది — ఈ విధంగా ధర్మాత్ముడైన రాఘవుడు సీతతో అక్కడ ఉన్నాడు.
2.96.3
तथा तत्रासतस्तस्य भरतस्योपयायिनः ।
सैन्यरेणुश्च शब्दश्च प्रादुरास्तां नभस्स्पृशौ ॥ २.९६.३ ॥
అక్కడ కూర్చున్న ఆయనకు, సమీపించుచున్న భరతుని సైన్యపు ధూళి, ధ్వని — రెండూ ఆకాశాన్ని తాకుతూ కనిపించాయి.
2.96.4
एतस्मिन्नन्तरे त्रस्ताः शब्देन महता ततः ।
अर्दिता यूथपा मत्ताः सयूथा दुद्रुवुर्दिशः ॥ २.९६.४ ॥
ఈ సమయంలో, ఆ గొప్ప ధ్వనికి భయపడి, బాధపడి, మదించిన యూథపతులు తమ యూథాలతో అన్ని దిక్కులకు పరుగెత్తారు.
2.96.5
स तं सैन्यसमुद्धूतं शब्दं शुश्राव राघवः ।
तांश्च विप्रद्रुतान् सर्वान् यूथपानन्ववैक्षत ॥ २.९६.५ ॥
రాఘవుడు సైన్యం నుండి లేచిన ఆ ధ్వనిని విన్నాడు; పారిపోయిన యూథపతులన్నింటినీ చూశాడు.
2.96.6
तांश्च विद्रवतो दृष्ट्वा तं च श्रुत्वा च निस्वनम् ।
उवाच रामः सौमित्रिं लक्ष्मणं दीप्ततेजसम् ॥ २.९६.६ ॥
వారు పారిపోవడాన్ని చూసి, ఆ గర్జనను విని, రాముడు ప్రకాశించే తేజస్సు గల సౌమిత్రి లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.
2.96.7
हन्त लक्ष्मण पश्येह सुमित्रा सुप्रजास्त्वया ।
भीमस्तनितगम्भीरस्तुमुलः श्रूयते स्वनः ॥ २.९६.७ ॥
అయ్యో లక్ష్మణా, ఇక్కడ చూడు; సుమిత్ర యొక్క సుపుత్రుడా, భయంకరమైన ఉరుము వంటి గంభీరమైన, కోలాహలమైన ధ్వని వినిపిస్తోంది.
2.96.8
गजयूथानि वा ऽरण्ये महिषा वा महावने ।
वित्रासिता मृगाः सिंहैः सहसा प्रद्रुता दिशः ॥ २.९६.८ ॥
అడవిలో ఏనుగుల గుంపులో, లేదా మహారణ్యంలో దున్నపోతులో, లేదా సింహాలచే భయపెట్టబడిన జింకలో అకస్మాత్తుగా అన్ని దిక్కులకు పారిపోతున్నాయి.
2.96.9
राजा वा राजमात्रो वा मृगयामटते वने ।
अन्यद्वा श्वापदं किञ्चित् सौमित्रे ज्ञातुमर्हसि ॥ २.९६.९ ॥
సౌమిత్రీ, ఒక రాజో లేదా రాజోద్యోగో అడవిలో వేటాడుతున్నాడా, లేక వేరే ఏదైనా హింస్ర జంతువా అనేది నీవు తెలుసుకోవాలి.
2.96.10
सुदुश्चरो गिरिश्चायं पक्षिणामपि लक्ष्मण ।
सर्वमेतद्यथातत्त्वमचिराज्ज्ञातुमर्हसि ॥ २.९६.१० ॥
లక్ష్మణా, ఈ పర్వతం పక్షులకు కూడా దాటరానిది. ఇవన్నీ త్వరలోనే యథార్థంగా నీవు తెలుసుకోవాలి.
2.96.11
स लक्ष्मणः संत्वरितः सालमारुह्य पुष्पितम् ।
प्रेक्षमाणो दिशः सर्वाः पूर्वां दिशमुदैक्षत ॥ २.९६.११ ॥
ఆ లక్ష్మణుడు త్వరగా పుష్పించిన సాల వృక్షాన్ని ఎక్కి, అన్ని దిక్కులను చూస్తూ తూర్పు దిక్కువైపు చూశాడు.
2.96.12
उदङ्मुखः प्रेक्षमाणो ददर्श महतीं चमूम् ।
रथाश्वगजसम्बाधां यत्तैर्युक्तां पदातिभिः ॥ २.९६.१२ ॥
ఉత్తరం వైపు ముఖం చేసి చూస్తూ, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో నిండి, జాగ్రత్తగా ఉన్న కాలినడక సైనికులతో కూడిన విస్తారమైన సేనను అతడు చూశాడు.
2.96.13
तामश्वगजसम्पूर्णां रथध्वजविभूषिताम् ।
शशंस सेनां रामाय वचनं चेदमब्रीत् ॥ २.९६.१३ ॥
గుర్రాలు, ఏనుగులతో నిండి, రథధ్వజాలతో అలంకరించబడిన ఆ సేనను చూసి అతడు రామునితో ఈ మాటలు చెప్పాడు.
2.96.14
अग्निं संशमयत्वार्यः सीता च भजतां गुहाम् ।
सज्यं कुरुष्व चापं च शरांश्च कवचं तथा ॥ २.९६.१४ ॥
ఆర్యుడు అగ్నిని ఆర్పుగాక; సీత గుహలోకి వెళ్లుగాక. విల్లుకు నారి బిగించు, బాణాలను, కవచాన్ని కూడా సిద్ధం చేసుకో.
2.96.15
तं रामः पुरुषव्याघ्रो लक्ष्मणं प्रत्युवाच ह ।
अङ्गावेक्षस्व सौमित्रे कस्येमां मन्यसे चमूम् ॥ २.९६.१५ ॥
నరవ్యాఘ్రుడైన రాముడు లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు: "సౌమిత్రీ, జాగ్రత్తగా చూడు; ఈ సేన ఎవరిదని నీవు భావిస్తున్నావు?"
2.96.16
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ।
दिधक्षन्निव तां सेनां रुषितः पावको यथा ॥ २.९६.१६ ॥
రాముడు ఇలా అనగా, లక్ష్మణుడు ఆ సేనను దహించాలనుకునేవాడిలా, కోపించిన అగ్నిలా ఇలా మాట్లాడాడు.
2.96.17
सम्पन्नं राज्यमिच्छंस्तु व्यक्तं प्राप्याभिषेचनम् ।
आवां हन्तुं समभ्येति कैकेय्या भरतः सुतः ॥ २.९६.१७ ॥
రాజ్యాన్ని పూర్తిగా తనదిగా చేసుకోవాలని కోరి, అభిషేకం స్పష్టంగా లభించినట్లు భావించి, కైకేయి కుమారుడు భరతుడు మనిద్దరినీ చంపడానికి వస్తున్నాడు.
2.96.18
एष वै सुमहान् श्रीमान् विटपी सम्प्रकाशते ।
विराजत्युद्गतस्कन्धः कोविदारध्वजो रथे ॥ २.९६.१८ ॥
ఇదిగో అత్యంత గొప్పదైన, శోభాయమానమైన ఒక చెట్టు ప్రకాశిస్తోంది; రథంపై ఎత్తైన కాండంతో కోవిదార వృక్షపు ధ్వజం మెరుస్తోంది.
2.96.19
भजन्त्येते यथा काममश्वानारुह्य शीघ्रगान् ।
एते भ्राजन्ति संहृष्टा गजानारुह्य सादिनः ॥ २.९६.१९ ॥
వేగంగా పరిగెత్తే గుర్రాలనెక్కి ఇష్టానుసారం వీరు వస్తున్నారు; ఉత్సాహంతో ఏనుగులనెక్కిన స్వారీ వీరులు మెరుస్తున్నారు.
2.96.20
गृहीतधनुषौ चावां गिरिं वीरश्रयावहै ।
अथवेहैव तिष्ठावः सन्नद्धावुद्यतायुधौ ॥ २.९६.२० ॥
విల్లులు చేతబట్టి, వీరులకు ఆశ్రయమైన పర్వతానికి వెళ్దాం; లేదా ఇక్కడే కవచధారులమై ఆయుధాలెత్తి నిలబడదాం.
2.96.21
अपि नौ वशमागच्छेत् कोविदारध्वजो दणे ॥ २.९६.२१ ॥
కోవిదార-ధ్వజం గల రథం యుద్ధంలో మన వశమయ్యేమో.
2.96.22
अपि द्रक्ष्यामि भरतं यत्कृते व्यसनं महत् ।
त्वया राघव सम्प्राप्तं सीतया च मया तथा ॥ २.९६.२२ ॥
రాఘవా, నీకు, సీతకు, నాకు ఎవరి కారణంగా ఇంత గొప్ప కష్టం కలిగిందో, ఆ భరతుడిని నేను చూస్తానా?
2.96.23
यन्निमित्तं भवान् राज्याच्च्युतो राघव शाश्वतात् ।
सम्प्राप्तो ऽयमरिर्वीर भरतो वध्य एव मे ॥ २.९६.२३ ॥
రాఘవా, ఏ కారణంగా నీవు శాశ్వత రాజ్యాన్ని కోల్పోయావో, ఆ భరతుడు శత్రువుగా వచ్చాడు; వీరా, అతడు నా చేత వధించదగినవాడే.
2.96.24
भरतस्य वधे दोषं नाहं पश्यामि राघव ।
पूर्वापकारिणां त्यागे न ह्यधर्मो विधीयते ॥ २.९६.२४ ॥
రాఘవా, భరతుడిని వధించడంలో నాకు ఏ దోషమూ కనిపించదు; ముందుగా అపకారం చేసినవారిని త్యజించడంలో అధర్మం విధించబడలేదు.
2.96.25
पूर्वापकारी भरतस्त्यक्तधर्मश्च राघव ।
एतस्मिन्निहते कृत्स्नामनुशाधि वसुन्धराम् ॥ २.९६.२५ ॥
ఓ రాఘవా, ముందే అపకారం చేసి ధర్మాన్ని విడిచిన భరతుడు ఇతడు చంపబడితే, సమస్త భూమిని నీవు పాలించు.
2.96.26
अद्य पुत्रं हतं सङ्ख्ये कैकेयी राज्यकामुका ।
मया पश्येत् सुदुःखार्त्ता हस्तिभग्नमिव द्रुमम् ॥ २.९६.२६ ॥
ఈ రోజు యుద్ధంలో నా చేతిలో హతుడైన తన కుమారుడిని, రాజ్యకాంక్షగల కైకేయి చూడనివ్వు; ఏనుగు విరిచిన చెట్టును అత్యంత దుఃఖంతో చూసినట్లు.
2.96.27
कैकेयीं च वधिष्यामि सानुबन्धां सबान्धवाम् ।
कलुषेणाद्य महता मेदिनी परिमुच्यताम् ॥ २.९६.२७ ॥
కైకేయిని కూడా, ఆమె బంధువులు మిత్రులతో సహా నేను వధిస్తాను; ఈ రోజు ఈ మహా కళంకం నుండి భూమి విముక్తి పొందాలి.
2.96.28
अद्येमं संयतं क्रोधमसत्कारं च मानद ।
मोक्ष्यामि शत्रुसैन्येषु कक्षेष्विव हुताशनम् ॥ २.९६.२८ ॥
ఓ మానదా, నేడు నేను అణచుకున్న ఈ కోపాన్ని, అవమానాన్ని, అడవి పొదల్లో అగ్నిని వదిలినట్లు శత్రుసేనల మీద విడుస్తాను.
2.96.29
अद्यैतच्चित्रकूटस्य काननं निशितैः शरैः ।
भिन्दन् शत्रुशरीराणि करिष्ये शोणितोक्षितम् ॥ २.९६.२९ ॥
ఈ రోజు పదునైన బాణాలతో శత్రువుల శరీరాలను చీల్చి, ఈ చిత్రకూట అరణ్యాన్ని రక్తంతో తడిపివేస్తాను.
2.96.30
शरैर्निर्भिन्नहृदयान् कुञ्जरांस्तुरगांस्तथा ।
श्वापदाः परिकर्षन्तु नरांश्च निहतान् मया ॥ २.९६.३० ॥
బాణాలతో హృదయాలు చీల్చబడిన ఏనుగులను, గుర్రాలను, అలాగే నాచేత హతులైన మనుషులను క్రూరమృగాలు ఈడ్చుకుపోవుగాక.
2.96.31
शराणां धनुषश्चाहमनृणो ऽस्मि महामृधे ।
ससैन्यं भरतं हत्वा भविष्यामि न संशयः ॥ २.९६.३१ ॥
బాణాలకు, ధనుస్సుకు నా ఋణం మహాయుద్ధంలో తీరుస్తాను. సైన్యంతో సహా భరతుని చంపి ఋణవిముక్తుడనవుతాను; సందేహం లేదు.