বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 2.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.98.1
निवेश्य सेनां तु विभुः पद्भ्यां पादवतां वरः।
अभिगन्तुं स काकुत्स्थमियेष गुरुवर्त्तकम् ॥ २.९८.१ ॥
শক্তিমান সেই ভরত, পদাতিকদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ হয়ে, সেনাদল স্থাপন করে, গুরুজনের আচরণ অনুসারে কাকুৎস্থ (রাম)-এর কাছে যেতে ইচ্ছা করলেন।
2.98.2
निविष्टमात्रे सैन्ये तु यथोद्देशं विनीतवत्।
भरतो भ्रातरं वाक्यं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ २.९८.२ ॥
সেনাদল থামার পরই, আদেশ অনুযায়ী বিনীতভাবে ভরত তাঁর ভাই শত্রুঘ্নকে এই কথা বললেন।
2.98.3
क्षिप्रं वनमिदं सौम्य नरसङ्घैः समन्ततः।
लुब्धैश्च सहितैरेभिस्त्वमन्वेषितुमर्हसि ॥ २.९८.३ ॥
হে সৌম্য, তুমি দ্রুত এই বনে চারদিকে মানুষের দলের সঙ্গে এবং এই শিকারিদের সঙ্গে মিলে অনুসন্ধান করো।
2.98.4
गुहो ज्ञातिसहस्रेण शरचापासिधारिणा।
समन्वेषतु काकुत्स्थावस्मिन् परिवृतः स्वयम् ॥ २.९८.४ ॥
গুহ তাঁর সহস্র জ্ঞাতিসহ, শর, ধনু ও অসি ধারণ করে, নিজে পরিবেষ্টিত হয়ে, এই বনে দুই কাকুৎস্থকে ভালো করে খুঁজুন।
2.98.5
अमात्यैः सह पौरैश्च गुरुभिश्च द्विजातिभिः।
वनं सर्वं चरिष्यामि पद्भ्यां परिवृतः स्वयम् ॥ २.९८.५ ॥
অমাত্য, পৌরজন, গুরুজন ও ব্রাহ্মণদের সঙ্গে, আমি নিজে পদব্রজে, পরিবৃত হয়ে, এই সমগ্র বনে ভ্রমণ করব।
2.98.6
यावन्न रामं द्रक्ष्यामि लक्ष्मणं वा महाबलम्।
वैदेहीं वा महाभागां न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ २.९८.६ ॥
যতক্ষণ না আমি রামকে, অথবা মহাবল লক্ষ্মণকে, কিংবা মহাভাগা বৈদেহীকে (সীতাকে) দেখব, ততক্ষণ আমার শান্তি হবে না।
2.98.7
यावन्न चन्द्रसङ्काशं द्रक्ष्यामि शुभमाननम्।
भ्रातुः पद्मपलाशाक्षं न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ २.९८.७ ॥
চাঁদের মতো শুভ মুখ ও পদ্মপলাশের মতো চোখের ভাইকে যতক্ষণ না আমি দেখব, ততক্ষণ আমার শান্তি হবে না।
2.98.8
यावन्न चरणौ भ्रातुः पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ।
शिरसा धारयिष्यामि न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ २.९८.८ ॥
রাজচিহ্নযুক্ত ভাইয়ের দুটি চরণ মাথায় ধারণ না করা পর্যন্ত আমার শান্তি হবে না।
2.98.9
यावन्न राज्ये राज्यार्हः पितृपैतामहे स्थितः।
अभिषेकजलक्लिन्नो न मे शान्तिर्भविष्ऺयति ॥ २.९८.९ ॥
রাজ্যের যোগ্য তিনি পিতৃ-পিতামহের রাজ্যে প্রতিষ্ঠিত হয়ে অভিষেকের জলে সিক্ত না হওয়া পর্যন্ত আমার শান্তি হবে না।
2.98.10
सिद्धार्थः खलु सौमित्रिर्यश्चन्द्रविमलोपमम्।
मुखं पश्यति रामस्य राजीवाक्षं महाद्युति ॥ २.९८.१० ॥
সত্যিই সৌমিত্রি কৃতার্থ; চাঁদের মতো নির্মল মুখ, পদ্মনয়ন, মহাদ্যুতি রামের মুখ তিনি দেখছেন।
2.98.11
कृतकत्या महाभागा वैदेही जनकात्मजा।
भर्तारं सागरान्तायाः पृथिव्या याऽनुगच्छति ॥ २.९८.११ ॥
সাগরান্ত পৃথিবীর অধিপতি স্বামীর অনুগামী জনককন্যা বৈদেহী কৃতকৃত্যা ও মহাভাগ্যবতী।
2.98.12
सुभगश्चित्रकूटोऽसौ गिरिराजोपमो गिरिः।
यस्मिन् वसति काकुत्स्थः कुबेर इव नन्दने ॥ २.९८.१२ ॥
গিরিরাজের মতো সেই সুন্দর চিত্রকূট পর্বত, যেখানে নন্দনবনে কুবেরের মতো কাকুৎস্থ (রাম) বাস করেন।
2.98.13
कृतकार्यमिदं दुर्गं वनं व्यालनिषेवितम्।
यदध्यास्ते महातेजा रामः शस्त्रभृतां वरः ॥ २.९८.१३ ॥
হিংস্র জন্তুতে পরিপূর্ণ এই দুর্গম বনে, অস্ত্রধারীদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ মহাতেজা রাম বাস করছেন।
2.98.14
एवमुक्त्वा महातेजा भरतः पुरुषर्षभः।
पद्भ्यामेव महाबाहुः प्रविवेश महद्वनम् ॥ २.९८.१४ ॥
এই কথা বলে মহাতেজা, পুরুষশ্রেষ্ঠ, মহাবাহু ভরত পায়ে হেঁটেই সেই মহাবনে প্রবেশ করলেন।
2.98.15
स तानि द्रुमजालानि जातानि गिरिसानुषु।
पुष्पिताग्राणि मध्येन जगाम वदतां वरः ॥ २.९८.१५ ॥
বক্তাদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ তিনি, পর্বতের ঢালে জন্মানো, অগ্রভাগে ফুল ফোটা সেই বৃক্ষসমূহের মধ্য দিয়ে এগিয়ে গেলেন।
2.98.16
समीपत्वात्तन्मूलदर्शनमिति न पुनरुक्तिः ॥ २.९८.१६ ॥
কাছে থাকায় তাদের মূল দেখা যায় — তাই এটি পুনরুক্তি নয়।
2.98.17
तं दृष्ट्वा भरतः श्रीमान् मुमोह सहबान्धवः।
अत्र राम इति ज्ञात्वा गतः पारमिवाम्भसः ॥ २.९८.१७ ॥
তা দেখে শ্রীমান ভরত স্বজনদের সঙ্গে মোহিত হলেন; এখানেই রাম আছেন জেনে, যেন জলের ওপারে পৌঁছে গেছেন।
2.98.18
स चित्रकूटे तु गिरौ निशम्य रामाश्रमं पुण्यजनोपपन्नम्।
गुहेन सार्द्धं त्वरितो जगाम पुनर्निवेश्यैव चमूं महात्मा ॥ २.९८.१८ ॥
চিত্রকূট পর্বতে পুণ্যজনসমাকীর্ণ রামের আশ্রমের কথা শুনে, সেই মহাত্মা সেনাদলকে সেখানেই স্থাপন করে গুহের সঙ্গে দ্রুত চললেন।