वाल्मीकि रामायण · सर्ग 2.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.98.1
निवेश्य सेनां तु विभुः पद्भ्यां पादवतां वरः।
अभिगन्तुं स काकुत्स्थमियेष गुरुवर्त्तकम् ॥ २.९८.१ ॥
पराक्रमी भरत, पायी चालणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असल्याने, सैन्याला थांबवून, वडीलधाऱ्यांच्या मार्गाने काकुत्स्थ (राम) यांच्याकडे जाण्याची इच्छा केली.
2.98.2
निविष्टमात्रे सैन्ये तु यथोद्देशं विनीतवत्।
भरतो भ्रातरं वाक्यं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ २.९८.२ ॥
सैन्य थांबताच, आज्ञेप्रमाणे विनम्रपणे भरताने आपला भाऊ शत्रुघ्नाला हे शब्द म्हटले.
2.98.3
क्षिप्रं वनमिदं सौम्य नरसङ्घैः समन्ततः।
लुब्धैश्च सहितैरेभिस्त्वमन्वेषितुमर्हसि ॥ २.९८.३ ॥
हे सौम्या, तू लवकर या वनात चहूबाजूंनी माणसांच्या गटांसह आणि या शिकाऱ्यांसह शोध घेतला पाहिजेस.
2.98.4
गुहो ज्ञातिसहस्रेण शरचापासिधारिणा।
समन्वेषतु काकुत्स्थावस्मिन् परिवृतः स्वयम् ॥ २.९८.४ ॥
गुहाने आपल्या हजार नातेवाईकांसह, बाण, धनुष्य आणि तलवार धारण करून, स्वतः वेढलेले राहून, या वनात दोन्ही काकुत्स्थांचा शोध चांगला घ्यावा.
2.98.5
अमात्यैः सह पौरैश्च गुरुभिश्च द्विजातिभिः।
वनं सर्वं चरिष्यामि पद्भ्यां परिवृतः स्वयम् ॥ २.९८.५ ॥
मंत्री, नागरिक, वडीलधारे आणि ब्राह्मणांसह, मी स्वतः पायी चालत, वेढलेला राहून, या संपूर्ण वनात फिरेन.
2.98.6
यावन्न रामं द्रक्ष्यामि लक्ष्मणं वा महाबलम्।
वैदेहीं वा महाभागां न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ २.९८.६ ॥
जोपर्यंत मी राम, किंवा महाबली लक्ष्मण, किंवा महाभाग्यवती वैदेही (सीता) यांना पाहणार नाही, तोपर्यंत मला शांती मिळणार नाही.
2.98.7
यावन्न चन्द्रसङ्काशं द्रक्ष्यामि शुभमाननम्।
भ्रातुः पद्मपलाशाक्षं न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ २.९८.७ ॥
चंद्रासारखे शुभ मुख आणि कमलदलासारखे नेत्र असलेल्या माझ्या बंधूला मी पाहीपर्यंत मला शांती मिळणार नाही.
2.98.8
यावन्न चरणौ भ्रातुः पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ।
शिरसा धारयिष्यामि न मे शान्तिर्भविष्यति ॥ २.९८.८ ॥
राजचिन्हांनी युक्त अशा बंधूचे चरण मस्तकावर धारण करीपर्यंत मला शांती मिळणार नाही.
2.98.9
यावन्न राज्ये राज्यार्हः पितृपैतामहे स्थितः।
अभिषेकजलक्लिन्नो न मे शान्तिर्भविष्ऺयति ॥ २.९८.९ ॥
राज्यास योग्य असलेला तो पितृ-पितामहांच्या राज्यात स्थित होऊन अभिषेकाच्या जलाने भिजेपर्यंत मला शांती मिळणार नाही.
2.98.10
सिद्धार्थः खलु सौमित्रिर्यश्चन्द्रविमलोपमम्।
मुखं पश्यति रामस्य राजीवाक्षं महाद्युति ॥ २.९८.१० ॥
खरोखर सौमित्र कृतार्थ आहे; चंद्रासारखे निर्मल मुख, कमलनेत्र आणि महातेजस्वी असलेल्या रामाचे मुख तो पाहत आहे.
2.98.11
कृतकत्या महाभागा वैदेही जनकात्मजा।
भर्तारं सागरान्तायाः पृथिव्या याऽनुगच्छति ॥ २.९८.११ ॥
सागरापर्यंत पसरलेल्या पृथ्वीच्या स्वामी पतीचे अनुसरण करणारी जनकपुत्री वैदेही कृतकृत्य आणि महाभाग्यवान आहे.
2.98.12
सुभगश्चित्रकूटोऽसौ गिरिराजोपमो गिरिः।
यस्मिन् वसति काकुत्स्थः कुबेर इव नन्दने ॥ २.९८.१२ ॥
गिरिराजासारखा तो सुंदर चित्रकूट पर्वत, जिथे नंदनवनात कुबेराप्रमाणे काकुत्स्थ (राम) निवास करतो.
2.98.13
कृतकार्यमिदं दुर्गं वनं व्यालनिषेवितम्।
यदध्यास्ते महातेजा रामः शस्त्रभृतां वरः ॥ २.९८.१३ ॥
हिंस्र श्वापदांनी भरलेल्या या दुर्गम वनात, शस्त्रधाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेले महातेजस्वी राम राहतात.
2.98.14
एवमुक्त्वा महातेजा भरतः पुरुषर्षभः।
पद्भ्यामेव महाबाहुः प्रविवेश महद्वनम् ॥ २.९८.१४ ॥
असे बोलून महातेजस्वी, पुरुषश्रेष्ठ, महाबाहू भरत पायीच त्या महान वनात प्रवेश करता झाला.
2.98.15
स तानि द्रुमजालानि जातानि गिरिसानुषु।
पुष्पिताग्राणि मध्येन जगाम वदतां वरः ॥ २.९८.१५ ॥
वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेले ते, डोंगरउतारावर उगवलेल्या, टोकांना फुललेल्या त्या वृक्षसमूहांच्या मधून पुढे गेले.
2.98.16
समीपत्वात्तन्मूलदर्शनमिति न पुनरुक्तिः ॥ २.९८.१६ ॥
जवळ असल्यामुळे त्यांची मुळे दिसणे — यामुळे ही पुनरुक्ती नाही.
2.98.17
तं दृष्ट्वा भरतः श्रीमान् मुमोह सहबान्धवः।
अत्र राम इति ज्ञात्वा गतः पारमिवाम्भसः ॥ २.९८.१७ ॥
ते पाहून श्रीमान भरत बांधवांसह मोहित झाला; येथेच राम आहेत हे जाणून, जणू पाण्याच्या पलीकडे पोहोचल्यासारखा.
2.98.18
स चित्रकूटे तु गिरौ निशम्य रामाश्रमं पुण्यजनोपपन्नम्।
गुहेन सार्द्धं त्वरितो जगाम पुनर्निवेश्यैव चमूं महात्मा ॥ २.९८.१८ ॥
चित्रकूट पर्वतावर पुण्यजनांनी युक्त असलेला रामाचा आश्रम ऐकून, त्या महात्म्याने सैन्य तेथेच थांबवून गुहासह त्वरेने प्रस्थान केले.