বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 3.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.18.1
तां तु शूर्पणखां रामः कामपाशावपाशिताम्।
स्वेच्छया श्लक्ष्णया वाचा स्मितपूर्वमथाब्रवीत् ॥ ३.१८.१ ॥
কামপাশে আবদ্ধ সেই শূর্পণখাকে রাম নিজের ইচ্ছায়, কোমল বাক্যে, প্রথমে হেসে বললেন।
3.18.2
कृतदारोऽस्मि भवति भार्येयं दयिता मम।
त्वद्विधानां तु नारीणां सुदुःखा ससपत्नता ॥ ३.१८.२ ॥
হে ভদ্রে, আমি বিবাহিত; এই আমার প্রিয়া পত্নী। তোমার মতো নারীদের সতীন থাকা অতি দুঃখের।
3.18.3
अनुजस्त्वेष मे भ्राता शीलवान् प्रियदर्शनः।
श्रीमानकृतदारश्च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान् ॥ ३.१८.३ ॥
এ আমার কনিষ্ঠ ভাই; শীলবান, প্রিয়দর্শন, শ্রীমান, অবিবাহিত, বীর্যবান লক্ষ্মণ নামে।
3.18.4
अपूर्वी भार्यया चार्थी तरुणः प्रियदर्शनः।
अनुरूपश्च ते भर्ता रूपस्यास्य भविष्यति ॥ ३.१८.४ ॥
সে অবিবাহিত, পত্নীকামী, তরুণ ও প্রিয়দর্শন; তোমার রূপের উপযুক্ত স্বামী সে-ই হবে।
3.18.5
एनं भज विशालाक्षि भर्तारं भ्रातरं मम।
असपत्ना वरारोहे मेरुमर्कप्रभा यथा ॥ ३.१८.५ ॥
হে বিশালাক্ষী, আমার এই ভ্রাতারূপী স্বামীকে ভজনা করো; হে সুন্দরকটি, সূর্যপ্রভা মেরুর সঙ্গে থাকার মতো সতীনহীন হয়ে থাকো।
3.18.6
विसृज्य रामं सहसा ततो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.१८.६ ॥
তারপর রামকে সহসা ছেড়ে সে লক্ষ্মণকে বলল।
3.18.7
अस्य रूपस्य ते युक्ता भार्याहं वरवर्णिनी।
मया सह सुखं सर्वान् दण्डकान् विचरिष्यसि ॥ ३.१८.७ ॥
এই রূপের উপযুক্ত ভার্যা আমিই, হে সুন্দরবর্ণ। আমার সঙ্গে দণ্ডকারণ্যের সর্বত্র তুমি সুখে বিচরণ করবে।
3.18.8
एवमुक्तस्तु सौमित्री राक्षस्या वाक्यकोविदः।
ततः शूर्पनखीं स्मित्वा लक्ष्मणो युक्तमब्रवीत् ॥ ३.१८.८ ॥
রাক্ষসী এভাবে বললে, বাক্যকুশল সুমিত্রাপুত্র লক্ষ্মণ হেসে শূর্পণখাকে যথোচিত কথা বললেন।
3.18.9
कथं दासस्य मे दासी भार्या भवितुमिच्छसि।
सोऽहमार्येण परवान् भ्रात्रा कमलवर्णिनि ॥ ३.१८.९ ॥
দাস আমি, আমার দাসী হয়ে ভার্যা হতে তুমি কীভাবে চাও? হে পদ্মবর্ণা, আমি আমার আর্য ভ্রাতার অধীন।
3.18.10
समृद्धार्थस्य सिद्धार्था मुदितामलवर्णिनी।
आर्यस्य त्वं विशालाक्षि भार्या भव यवीयसी ॥ ३.१८.१० ॥
হে বিশালাক্ষী, সমৃদ্ধ ও সিদ্ধপ্রয়াস আর্যের তুমি কনিষ্ঠা ভার্যা হও; প্রসন্ন ও নির্মল বর্ণা হয়ে।
3.18.11
एतां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्।
भार्यां वृद्धां परित्यज्य त्वामेवैष भजिष्यति ॥ ३.१८.११ ॥
এই কুরূপা, অসতী, ভয়ংকরী, কোটরগত উদরা, বৃদ্ধা ভার্যাকে ত্যাগ করে, সে তোমাকেই আশ্রয় করবে।
3.18.12
को हि रूपमिदं श्रेष्ठं संत्यज्य वरवर्णिनि।
मानुषीषु वरारोहे कुर्याद् भावं विचक्षणः ॥ ३.१८.१२ ॥
হে বরবর্ণা, হে সুন্দর-নিতম্বিনী! এই শ্রেষ্ঠ রূপ ত্যাগ করে কোন বিচক্ষণ পুরুষ মানবী নারীতে অনুরাগ করবে?
3.18.13
मन्यते तद्वचः सत्यं परिहासाविचक्षणा ॥ ३.१८.१३ ॥
পরিহাস বুঝতে অক্ষম সে তাঁর কথাকে সত্য বলে মনে করল।
3.18.14
सा रामं पर्णशालायामुपविष्टं परंतपम्।
सीतया सह दुर्धर्षमब्रवीत् काममोहिता ॥ ३.१८.१४ ॥
কামমোহিতা সে পর্ণশালায় সীতার সঙ্গে উপবিষ্ট শত্রুদমনকারী, দুর্ধর্ষ রামকে বলল।
3.18.15
इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्।
वृद्धां भार्यामवष्टभ्य न मां त्वं बहु मन्यसे ॥ ३.१८.१५ ॥
এই কুরূপা, অসতী, ভয়ংকরী, ভেতরে ঢোকা উদরবিশিষ্টা বৃদ্ধা ভার্যাকে আঁকড়ে ধরে তুমি আমাকে সম্মান করো না।
3.18.16
अद्येमां भक्षयिष्यामि पश्यतस्तव मानुषीम्।
त्वया सह चरिष्यामि निःसपत्ना यथासुखम् ॥ ३.१८.१६ ॥
এখনই তোমার চোখের সামনে আমি এই মানুষী নারীকে খেয়ে ফেলব; পরে তোমার সঙ্গে সতীন ছাড়া যথেচ্ছ বিচরণ করব।
3.18.17
इत्युक्त्वा मृगशावाक्षीमलातसदृशेक्षणा।
अभ्यगच्छत् सुसंक्रुद्धा महोल्का रोहिणीमिव ॥ ३.१८.१७ ॥
এই কথা বলে, জ্বলন্ত মশালের মতো চোখবিশিষ্টা সে অত্যন্ত ক্রুদ্ধ হয়ে হরিণচক্ষু সীতার দিকে ছুটে এল, মহা উল্কা যেমন রোহিণীর দিকে ধায়।
3.18.18
तां मृत्युपाशप्रतिमामापतन्तीं महाबलः।
विगृह्य रामः कुपितस्ततो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.१८.१८ ॥
মৃত্যুপাশসদৃশ সেই ধেয়ে আসা রাক্ষসীকে মহাবল রাম ধরে ফেললেন, এবং কুপিত হয়ে তখন লক্ষ্মণকে বললেন।
3.18.19
क्रूरैरनार्यैः सौमित्रे परिहासः कथंचन।
न कार्यः पश्य वैदेहीं कथंचित् सौम्य जीवतीम् ॥ ३.१८.१९ ॥
হে সৌমিত্রি, ক্রূর ও নীচ রাক্ষসদের সঙ্গে কোনোভাবেই পরিহাস করা উচিত নয়। দেখো, হে সৌম্য, বৈদেহী কোনোভাবে বেঁচে আছেন।
3.18.20
इमां विरूपामसतीमतिमत्तां महोदरीम्।
राक्षसीं पुरुषव्याघ्र विरूपयितुमर्हसि ॥ ३.१८.२० ॥
হে পুরুষব্যাঘ্র, এই কুরূপা, অসতী, অতিমত্ত, বৃহৎ-উদরা রাক্ষসীকে তোমার বিরূপ করে দেওয়া উচিত।
3.18.21
इत्युक्तो लक्ष्मणस्तस्याः क्रुद्धो रामस्य पश्यतः।
उद्धृत्य खड्गं चिच्छेद कर्णनासे महाबलः ॥ ३.१८.२१ ॥
এইভাবে বলা হলে, রামের সামনেই ক্রুদ্ধ মহাবল লক্ষ্মণ তরবারি তুলে তার কান ও নাক কেটে ফেললেন।
3.18.22
निकृत्तकर्णनासा तु विस्वरं सा विनद्य च।
यथागतं प्रदुद्राव घोरा शूर्पणखा वनम् ॥ ३.१८.२२ ॥
কান ও নাক কাটা সেই ভয়ংকরী শূর্পণখা বিকট স্বরে চিৎকার করে যেদিক থেকে এসেছিল সেদিকেই বনে পালিয়ে গেল।
3.18.23
सा विरूपा महाघोरा राक्षसी शोणितोक्षिता।
ननाद विविधान् नादान् यथा प्रावृषि तोयदः ॥ ३.१८.२३ ॥
সেই বিরূপা, মহাঘোর রাক্ষসী রক্তে সিক্ত হয়ে, বর্ষাকালের মেঘের মতো নানা রকম গর্জন করতে লাগল।
3.18.24
सा विक्षरन्ती रुधिरं बहुधा घोरदर्शना।
प्रगृह्य बाहू गर्जन्ती प्रविवेश महावनम् ॥ ३.१८.२४ ॥
বহু রক্ত ঝরাতে ঝরাতে, ভয়ংকর রূপে, দুই বাহু তুলে গর্জন করতে করতে সে মহাবনে প্রবেশ করল।
3.18.25
ततस्तु सा राक्षससङ्घसंवृतं
खरं जनस्थानगतं विरूपिता।
उपेत्य तं भ्रातरमुग्रतेजसं
पपात भूमौ गगनाद् यथाशनिः ॥ ३.१८.२५ ॥
তখন রাক্ষসদলে পরিবেষ্টিত, জনস্থানে অবস্থানকারী খরের কাছে পৌঁছে বিরূপা সেই নারী উগ্রতেজা সহোদরের সম্মুখে আকাশ থেকে পতিত বজ্রের মতো ভূমিতে পড়ে গেল।
3.18.26
ततः सभार्यं भयमोहमूर्च्छिता
सलक्ष्मणं राघवमागतं वनम्।
विरूपणं चात्मनि शोणितोक्षिता
शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा ॥ ३.१८.२६ ॥
তখন ভয় ও মোহে মূর্ছিত, রক্তে সিক্ত খরের ভগিনী, স্ত্রী ও লক্ষ্মণসহ বনে আগত রাঘবের দ্বারা নিজের বিরূপণের সব কথা বলল।