वाल्मीकि रामायण · सर्ग 3.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.18.1
तां तु शूर्पणखां रामः कामपाशावपाशिताम्।
स्वेच्छया श्लक्ष्णया वाचा स्मितपूर्वमथाब्रवीत् ॥ ३.१८.१ ॥
कामपाशात अडकलेल्या त्या शूर्पणखेशी राम स्वेच्छेने, मृदू वाणीने, प्रथम स्मित करून बोलला.
3.18.2
कृतदारोऽस्मि भवति भार्येयं दयिता मम।
त्वद्विधानां तु नारीणां सुदुःखा ससपत्नता ॥ ३.१८.२ ॥
हे भद्रे, मी विवाहित आहे; ही माझी प्रिय पत्नी आहे. तुझ्यासारख्या स्त्रियांना सवतीपणा अत्यंत दुःखदायक असतो.
3.18.3
अनुजस्त्वेष मे भ्राता शीलवान् प्रियदर्शनः।
श्रीमानकृतदारश्च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान् ॥ ३.१८.३ ॥
हा माझा धाकटा भाऊ आहे; शीलवान, प्रियदर्शन, श्रीमान, अविवाहित, पराक्रमी लक्ष्मण नावाचा.
3.18.4
अपूर्वी भार्यया चार्थी तरुणः प्रियदर्शनः।
अनुरूपश्च ते भर्ता रूपस्यास्य भविष्यति ॥ ३.१८.४ ॥
तो अविवाहित, पत्नीची इच्छा बाळगणारा, तरुण आणि प्रियदर्शन आहे; तुझ्या रूपाला साजेसा पती तोच होईल.
3.18.5
एनं भज विशालाक्षि भर्तारं भ्रातरं मम।
असपत्ना वरारोहे मेरुमर्कप्रभा यथा ॥ ३.१८.५ ॥
हे विशाललोचने, माझ्या या भावरूपी पतीची सेवा कर; हे सुंदर कटीची, सूर्यप्रभा मेरुपर्वताशी जशी असते तशी सवतीविना राहा.
3.18.6
विसृज्य रामं सहसा ततो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.१८.६ ॥
मग रामाला अचानक सोडून तिने लक्ष्मणाला म्हटले.
3.18.7
अस्य रूपस्य ते युक्ता भार्याहं वरवर्णिनी।
मया सह सुखं सर्वान् दण्डकान् विचरिष्यसि ॥ ३.१८.७ ॥
या रूपाला योग्य भार्या मीच आहे, हे सुंदर वर्णाच्या. माझ्यासह दण्डक वनात सर्वत्र तू सुखाने विहार करशील.
3.18.8
एवमुक्तस्तु सौमित्री राक्षस्या वाक्यकोविदः।
ततः शूर्पनखीं स्मित्वा लक्ष्मणो युक्तमब्रवीत् ॥ ३.१८.८ ॥
राक्षसीने असे म्हटल्यावर, वाणीत निपुण असलेला सुमित्रापुत्र लक्ष्मण हसून शूर्पणखेला योग्य बोलला.
3.18.9
कथं दासस्य मे दासी भार्या भवितुमिच्छसि।
सोऽहमार्येण परवान् भ्रात्रा कमलवर्णिनि ॥ ३.१८.९ ॥
दास असलेल्या माझी दासी होऊन, पत्नी होण्याची इच्छा तू कशी करतेस? हे कमलवर्णे, मी माझ्या आर्य बंधूच्या अधीन आहे.
3.18.10
समृद्धार्थस्य सिद्धार्था मुदितामलवर्णिनी।
आर्यस्य त्वं विशालाक्षि भार्या भव यवीयसी ॥ ३.१८.१० ॥
हे विशालाक्षी, समृद्ध आणि सिद्धार्थ अशा आर्यांची तू धाकटी भार्या हो; प्रसन्न आणि निर्मल वर्णाची होऊन.
3.18.11
एतां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्।
भार्यां वृद्धां परित्यज्य त्वामेवैष भजिष्यति ॥ ३.१८.११ ॥
या कुरूप, असती, भयंकर, आत आत गेलेल्या पोटाच्या, वृद्ध भार्येला सोडून तो तुझीच सेवा करील.
3.18.12
को हि रूपमिदं श्रेष्ठं संत्यज्य वरवर्णिनि।
मानुषीषु वरारोहे कुर्याद् भावं विचक्षणः ॥ ३.१८.१२ ॥
हे वरवर्णे, हे सुंदर कटिप्रदेशी! हे श्रेष्ठ रूप सोडून कोणता विचक्षण पुरुष मानुषी स्त्रियांवर प्रेम करील?
3.18.13
मन्यते तद्वचः सत्यं परिहासाविचक्षणा ॥ ३.१८.१३ ॥
थट्टा ओळखण्यास असमर्थ असलेली ती त्याचे बोलणे खरे मानू लागली.
3.18.14
सा रामं पर्णशालायामुपविष्टं परंतपम्।
सीतया सह दुर्धर्षमब्रवीत् काममोहिता ॥ ३.१८.१४ ॥
कामाने मोहित झालेली ती पर्णकुटीत सीतेसह बसलेल्या शत्रूंना तापवणाऱ्या, अजेय रामाशी बोलली.
3.18.15
इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्।
वृद्धां भार्यामवष्टभ्य न मां त्वं बहु मन्यसे ॥ ३.१८.१५ ॥
या विद्रूप, असती, भयंकर, आत आत गेलेल्या पोटाच्या, म्हाताऱ्या पत्नीला धरून ठेवल्यामुळे तू मला फारसा मान देत नाहीस.
3.18.16
अद्येमां भक्षयिष्यामि पश्यतस्तव मानुषीम्।
त्वया सह चरिष्यामि निःसपत्ना यथासुखम् ॥ ३.१८.१६ ॥
आता तुझ्या डोळ्यांदेखत मी या मानुषीला खाऊन टाकीन; मग तुझ्यासोबत सवतीविना मला हवे तसे फिरेन.
3.18.17
इत्युक्त्वा मृगशावाक्षीमलातसदृशेक्षणा।
अभ्यगच्छत् सुसंक्रुद्धा महोल्का रोहिणीमिव ॥ ३.१८.१७ ॥
असे बोलून, पेटत्या मशालीसारख्या डोळ्यांची ती अत्यंत संतापून मृगनयनी सीतेवर धावून गेली, जसा महान उल्का रोहिणीवर झेपावते.
3.18.18
तां मृत्युपाशप्रतिमामापतन्तीं महाबलः।
विगृह्य रामः कुपितस्ततो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.१८.१८ ॥
मृत्यूच्या पाशासारखी धावून येणारी ती, महाबलवान रामाने पकडली आणि रागावून मग लक्ष्मणाला म्हणाला.
3.18.19
क्रूरैरनार्यैः सौमित्रे परिहासः कथंचन।
न कार्यः पश्य वैदेहीं कथंचित् सौम्य जीवतीम् ॥ ३.१८.१९ ॥
हे सौमित्री, क्रूर आणि नीच राक्षसांशी कोणत्याही प्रकारे विनोद करू नये. पाहा, हे सौम्या, वैदेही कशीतरी जिवंत आहे.
3.18.20
इमां विरूपामसतीमतिमत्तां महोदरीम्।
राक्षसीं पुरुषव्याघ्र विरूपयितुमर्हसि ॥ ३.१८.२० ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, या कुरूप, दुराचारी, अति उन्मत्त, मोठ्या पोटाच्या राक्षसीला तू विद्रूप करावेस.
3.18.21
इत्युक्तो लक्ष्मणस्तस्याः क्रुद्धो रामस्य पश्यतः।
उद्धृत्य खड्गं चिच्छेद कर्णनासे महाबलः ॥ ३.१८.२१ ॥
असे बोलल्यावर रामासमोरच क्रुद्ध झालेल्या महाबली लक्ष्मणाने तलवार उगारून तिचे कान आणि नाक छाटले.
3.18.22
निकृत्तकर्णनासा तु विस्वरं सा विनद्य च।
यथागतं प्रदुद्राव घोरा शूर्पणखा वनम् ॥ ३.१८.२२ ॥
कान आणि नाक तुटलेली ती भयंकर शूर्पणखा विकट आवाजात आक्रोश करत जिथून आली होती तिथूनच वनात पळाली.
3.18.23
सा विरूपा महाघोरा राक्षसी शोणितोक्षिता।
ननाद विविधान् नादान् यथा प्रावृषि तोयदः ॥ ३.१८.२३ ॥
ती विद्रूप, महाभयंकर राक्षसी रक्ताने न्हाऊन निघाली आणि पावसाळ्यातील मेघाप्रमाणे नाना प्रकारचे आवाज करू लागली.
3.18.24
सा विक्षरन्ती रुधिरं बहुधा घोरदर्शना।
प्रगृह्य बाहू गर्जन्ती प्रविवेश महावनम् ॥ ३.१८.२४ ॥
पुष्कळ रक्त वाहवत, भयंकर रूपाने, दोन्ही बाहू उंचावून गर्जना करत ती महावनात शिरली.
3.18.25
ततस्तु सा राक्षससङ्घसंवृतं
खरं जनस्थानगतं विरूपिता।
उपेत्य तं भ्रातरमुग्रतेजसं
पपात भूमौ गगनाद् यथाशनिः ॥ ३.१८.२५ ॥
तेव्हा राक्षसांच्या समूहाने वेढलेल्या, जनस्थानात असलेल्या खराजवळ पोहोचून ती विरूपित स्त्री आपल्या उग्रतेजस्वी भावासमोर आकाशातून पडलेल्या विजेप्रमाणे भूमीवर कोसळली.
3.18.26
ततः सभार्यं भयमोहमूर्च्छिता
सलक्ष्मणं राघवमागतं वनम्।
विरूपणं चात्मनि शोणितोक्षिता
शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा ॥ ३.१८.२६ ॥
तेव्हा भय आणि मोहाने मूर्च्छित झालेली, रक्ताने माखलेली खराची भगिनी, पत्नी आणि लक्ष्मणासह वनात आलेल्या राघवाने आपले केलेले विरूपण सगळे सांगितले.