वाल्मीकि रामायण · सर्ग 3.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.27.1
खरं तु रामाभिमुखं प्रयान्तं वाहिनीपतिः।
राक्षसस्त्रिशिरा नाम संनिपत्येदमब्रवीत् ॥ ३.२७.१ ॥
रामाच्या दिशेने जाणाऱ्या खराजवळ सेनापती त्रिशिरा नावाचा राक्षस येऊन असे म्हणाला.
3.27.2
मां नियोजय विक्रान्तं त्वं निवर्तस्व साहसात्।
पश्य रामं महाबाहुं संयुगे विनिपातितम् ॥ ३.२७.२ ॥
मला नियुक्त कर, मी पराक्रमाने लढेन. तू साहसाने परत जा. युद्धात महाबाहू रामाला पाडलेले पाहा.
3.27.3
प्रतिजानामि ते सत्यमायुधं चाहमालभे।
यथा रामं वधिष्यामि वधार्हं सर्वरक्षसाम् ॥ ३.२७.३ ॥
मी तुला सत्याची शपथ घेतो; माझे शस्त्र स्पर्शून सांगतो, सर्व राक्षसांच्या वधास पात्र असलेल्या रामाला मी नक्की मारीन.
3.27.4
अहं वास्य रणे मृत्युरेष वा समरे मम।
विनिवर्त्य रणोत्साहं मुहूर्तं प्राश्निको भव ॥ ३.२७.४ ॥
मी त्याच्यासाठी रणात मृत्यू होईन, किंवा तो माझ्यासाठी समरात मृत्यू होईल. रणोत्साह क्षणभर थांबवून तू साक्षी हो.
3.27.5
प्रहृष्टो वा हते रामे जनस्थानं प्रयास्यसि।
मयि वा निहते रामं संयुगाय प्रयास्यसि ॥ ३.२७.५ ॥
राम मारला गेल्यावर आनंदित होऊन तू जनस्थानाला जाशील; किंवा मी मारला गेल्यावर युद्धासाठी रामाकडे जाशील.
3.27.6
खरस्त्रिशिरसा तेन मृत्युलोभात् प्रसादितः।
गच्छ युध्येत्यनुज्ञातो राघवाभिमुखो ययौ ॥ ३.२७.६ ॥
मृत्यूच्या लोभाने त्रिशिराने प्रसन्न केलेल्या खराला "जा, युद्ध कर" अशी अनुज्ञा मिळाली, आणि तो राघवाकडे निघाला.
3.27.7
त्रिशिरास्तु रथेनैव वाजियुक्तेन भास्वता।
अभ्यद्रवद् रणे रामं त्रिशृङ्ग इव पर्वतः ॥ ३.२७.७ ॥
त्रिशिरा घोड्यांनी जुंपलेल्या तेजस्वी रथातून युद्धात रामाच्या दिशेने धावून गेला, तीन शिखरे असलेल्या पर्वतासारखा.
3.27.8
शरधारासमूहान् स महामेघ इवोत्सृजन्।
व्यसृजत् सदृशं नादं जलार्द्रस्येव दुन्दुभेः ॥ ३.२७.८ ॥
महामेघाप्रमाणे बाणांच्या धारांचे समूह सोडत, पाण्याने भिजलेल्या दुंदुभीसारखा नाद त्याने केला.
3.27.9
आगच्छन्तं त्रिशिरसं राक्षसं प्रेक्ष्य राघवः।
धनुषा प्रतिजग्राह विधुन्वन् सायकान् शितान् ॥ ३.२७.९ ॥
येणाऱ्या त्रिशिरा राक्षसाला पाहून राघवाने धनुष्याने त्याला प्रतिकार केला, तीक्ष्ण बाणांना फिरवत.
3.27.10
स सम्प्रहारस्तुमुलो रामत्रिशिरसोस्तदा।
सम्बभूवातिबलिनोः सिंहकुञ्जरयोरिव ॥ ३.२७.१० ॥
तेव्हा राम आणि त्रिशिरा यांच्यात तो भीषण संघर्ष झाला, अतिबलवान सिंह आणि हत्ती भिडावेत तसा.
3.27.11
ततस्त्रिशिरसा बाणैर्ललाटे ताडितस्त्रिभिः।
अमर्षी कुपितो रामः संरब्ध इदमब्रवीत् ॥ ३.२७.११ ॥
मग त्रिशिराच्या तीन बाणांनी कपाळावर घाव बसलेला राम असह्य होऊन क्रोधाने पेटला आणि असे म्हणाला.
3.27.12
अहो विक्रमशूरस्य राक्षसस्येदृशं बलम्।
पुष्पैरिव शरैर्योऽहं ललाटेऽस्मि परिक्षतः ॥ ३.२७.१२ ॥
अहो! पराक्रमी शूर अशा या राक्षसाचे बल असे! फुलांसारख्या बाणांनी माझे कपाळ जखमी झाले आहे.
3.27.13
ममापि प्रतिगृह्णीष्व शरांश्चापगुणाच्च्युतान्।
एवमुक्त्वा सुसंरब्धः शरानाशीविषोपमान् ॥ ३.२७.१३ ॥
माझ्या धनुष्याच्या दोरीतून सुटलेले बाणही तू स्वीकार. असे बोलून अत्यंत संतप्त होऊन त्याने विषारी सर्पांसारखे बाण सोडले.
3.27.14
त्रिशिरोवक्षसि क्रुद्धो निजघान चतुर्दश।
चतुर्भिस्तुरगानस्य शरैः संनतपर्वभिः ॥ ३.२७.१४ ॥
संतप्त होऊन रामाने त्रिशिराच्या छातीवर चौदा बाण मारले; वाकलेल्या टोकांच्या चार बाणांनी त्याचे घोडे पाडले.
3.27.15
न्यपातयत तेजस्वी चतुरस्तस्य वाजिनः।
अष्टभिः सायकैः सूतं रथोपस्थे न्यपातयत् ॥ ३.२७.१५ ॥
तेजस्वी रामाने त्याचे चारही घोडे पाडले; आठ बाणांनी सारथ्याला रथाच्या बैठकीवरून खाली पाडले.
3.27.16
रामश्चिच्छेद बाणेन ध्वजं चास्य समुच्छ्रितम्।
ततो हतरथात् तस्मादुत्पतन्तं निशाचरम् ॥ ३.२७.१६ ॥
रामाने एका बाणाने त्याचा उंच फडकणारा ध्वज तोडला; नंतर रथ गमावून वर उडी मारणाऱ्या त्या निशाचराला.
3.27.17
चिच्छेद रामस्तं बाणैर्हृदये सोऽभवज्जडः।
सायकैश्चाप्रमेयात्मा सामर्षस्तस्य रक्षसः ॥ ३.२७.१७ ॥
रामाने त्याला बाणांनी घायाळ केले; तो छातीत आघात होऊन जडवत झाला. अप्रमेय आत्मा असलेल्या रामाने संतापाने त्या राक्षसावर बाण सोडले.
3.27.18
शिरांस्यपातयत् त्रीणि वेगवद्भिस्त्रिभिः शरैः।
स धूमशोणितोद्गारी रामबाणाभिपीडितः ॥ ३.२७.१८ ॥
त्यांनी तीन वेगवान बाणांनी त्याची तीनही डोकी पाडली; धूर आणि रक्त ओकत, रामाच्या बाणांनी पीडित होऊन तो कोसळला.
3.27.19
न्यपतत् पतितैः पूर्वं समरस्थो निशाचरः।
हतशेषास्ततो भग्ना राक्षसाः खरसंश्रयाः ॥ ३.२७.१९ ॥
युद्धभूमीवर आधी पडलेल्यांवरच तो निशाचर कोसळला. मग मरणातून वाचलेले, खरावर अवलंबून असलेले राक्षस विखुरले गेले.
3.27.20
द्रवन्ति स्म न तिष्ठन्ति व्याघ्रत्रस्ता मृगा इव।
तान् खरो द्रवतो दृष्ट्वा निवर्त्य रुषितस्त्वरन्।
राममेवाभिदुद्राव राहुश्चन्द्रमसं यथा ॥ ३.२७.२० ॥
वाघाने घाबरलेल्या हरिणांप्रमाणे ते पळाले, थांबले नाहीत. पळणाऱ्यांना पाहून खर संतापून मागे वळला आणि वेगाने, राहू चंद्रावर झेप घेतो तसा रामावरच झेपावला.