ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.57.1
राक्षसं मृगरूपेण चरन्तं कामरूपिणम्।
निहत्य रामो मारीचं तूर्णं पथि न्यवर्तत ॥ ३.५७.१ ॥
ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਮ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਮੁੜ ਪਿਆ।
3.57.2
तस्य संत्वरमाणस्य द्रष्टुकामस्य मैथिलीम्।
क्रूरस्वनोऽथ गोमायुर्विननादास्य पृष्ठतः ॥ ३.५७.२ ॥
ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਜਲਦੀ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛਿਓਂ ਇੱਕ ਗਿੱਦੜ ਕਰਕਸ਼ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਉੱਠਿਆ।
3.57.3
स तस्य स्वरमाज्ञाय दारुणं रोमहर्षणम्।
चिन्तयामास गोमायोः स्वरेण परिशङ्कितः ॥ ३.५७.३ ॥
ਉਸ ਗਿੱਦੜ ਦੀ ਭਿਆਨਕ, ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਛਾਣ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੰਕਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
3.57.4
अशुभं बत मन्येऽहं गोमायुर्वाश्यते यथा।
स्वस्ति स्यादपि वैदेह्या राक्षसैर्भक्षणं विना ॥ ३.५७.४ ॥
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿੱਦੜ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਕੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਖਾਧੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
3.57.5
मारीचेन तु विज्ञाय स्वरमालक्ष्य मामकम्।
विक्रुष्टं मृगरूपेण लक्ष्मणः शृणुयाद् यदि ॥ ३.५७.५ ॥
ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਣ ਕੇ, ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਪੁਕਾਰ ਲਗਾਈ ਹੋਵੇਗੀ; ਜੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇ...
3.57.6
स सौमित्रिः स्वरं श्रुत्वा तां च हित्वाथ मैथिलीम्।
तयैव प्रहितः क्षिप्रं मत्सकाशमिहैष्यति ॥ ३.५७.६ ॥
ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਹ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸੇ ਦੇ ਭੇਜਣ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।
3.57.7
राक्षसैः सहितैर्नूनं सीताया ईप्सितो वधः।
काञ्चनश्च मृगो भूत्वा व्यपनीयाश्रमात्तु माम् ॥ ३.५७.७ ॥
ਯਕੀਨਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
3.57.8
दूरं नीत्वाथ मारीचो राक्षसोऽभूच्छराहतः।
हा लक्ष्मण हतोऽस्मीति यद्वाक्यं व्याजहार ह ॥ ३.५७.८ ॥
ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਲਿਜਾ ਕੇ, ਤੀਰ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਮਾਰੀਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ 'ਹਾਏ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ!' ਇਹ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
3.57.9
अपि स्वस्ति भवेद् द्वाभ्यां रहिताभ्यां मया वने।
जनस्थाननिमित्तं हि कृतवैरोऽस्मि राक्षसैः ॥ ३.५७.९ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੈਥੋਂ ਵਿਛੜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕੀ? ਜਨਸਥਾਨ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।
3.57.10
निमित्तानि च घोराणि दृश्यन्तेऽद्य बहूनि च।
इत्येवं चिन्तयन् रामः श्रुत्वा गोमायुनिःस्वनम् ॥ ३.५७.१० ॥
ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਗਨ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਨੇ ਗਿੱਦੜ ਦੀ ਚੀਕ ਸੁਣੀ।
3.57.11
निवर्तमानस्त्वरितो जगामाश्रममात्मवान्।
आत्मनश्चापनयनं मृगरूपेण रक्षसा ॥ ३.५७.११ ॥
ਮੁੜਦੇ ਹੋਏ ਆਤਮ-ਸੰਜਮੀ ਰਾਮ ਜਲਦੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਏ; ਹਿਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ।
3.57.12
आजगाम जनस्थानं राघवः परिशङ्कितः।
तं दीनमानसं दीनमासेदुर्मृगपक्षिणः ॥ ३.५७.१२ ॥
ਰਾਘਵ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜਨਸਥਾਨ ਪਹੁੰਚੇ; ਦੁਖੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਆ ਗਏ।
3.57.13
सव्यं कृत्वा महात्मानं घोरांश्च ससृजुः स्वरान्।
तानि दृष्ट्वा निमित्तानि महाघोराणि राघवः।
न्यवर्तताथ त्वरितो जवेनाश्रममात्मनः ॥ ३.५७.१३ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਲੰਘ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਮਹਾ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਗਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਘਵ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਏ।
3.57.14
ततो लक्ष्मणमायान्तं ददर्श विगतप्रभम्।
ततोऽविदूरे रामेण समीयाय स लक्ष्मणः ॥ ३.५७.१४ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ ਗੁਆਏ ਹੋਏ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆ ਮਿਲੇ।
3.57.15
विषण्णः सन् विषण्णेन दुःखितो दुःखभागिना।
स जगर्हेऽथ तं भ्राता दृष्ट्वा लक्ष्मणमागतम् ॥ ३.५७.१५ ॥
ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਉਸ ਭਰਾ ਨੇ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਾਥੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
3.57.16
विहाय सीतां विजने वने राक्षससेविते।
गृहीत्वा च करं सव्यं लक्ष्मणं रघुनन्दनः ॥ ३.५७.१६ ॥
ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇਸ ਸੁੰਨਸਾਨ ਬਨ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ।
3.57.17
उवाच मधुरोदर्कमिदं परुषमार्तवत्।
अहो लक्ष्मण गर्ह्यं ते कृतं यत् त्वं विहाय ताम् ॥ ३.५७.१७ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਇਹ ਕਠੋਰ ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਨਤੀਜੇ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਕਹੇ: "ਅਹੋ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਇਆ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਹੈ।"
3.57.18
सीतामिहागतः सौम्य कच्चित् स्वस्ति भवेदिति।
न मेऽस्ति संशयो वीर सर्वथा जनकात्मजा ॥ ३.५७.१८ ॥
"ਹੇ ਸੌਮਯ! ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਆਇਆ, ਕੀ ਉਹਦਾ ਕੁਸ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ? ਹੇ ਵੀਰ! ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਸਰਵਥਾ... ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।"
3.57.19
विनष्टा भक्षिता वापि राक्षसैर्वनचारिभिः।
अशुभान्येव भूयिष्ठं यथा प्रादुर्भवन्ति मे ॥ ३.५७.१९ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ; ਮੈਨੂੰ ਅਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਹੀ ਬਹੁਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
3.57.20
अपि लक्ष्मण सीतायाः सामग्र्यं प्राप्नुयामहे।
जीवन्त्याः पुरुषव्याघ्र सुताया जनकस्य वै ॥ ३.५७.२० ॥
ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਜੀਵਿਤ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਸ਼ਲ ਹੋਈ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਪਾ ਸਕਾਂਗੇ ਕੀ? ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ!
3.57.21
यथा वै मृगसंघाश्च गोमायुश्चैव भैरवम्।
वाश्यन्ते शकुनाश्चापि प्रदीप्तामभितो दिशम्।
अपि स्वस्ति भवेत् तस्या राजपुत्र्या महाबल ॥ ३.५७.२१ ॥
ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜ ਡਰਾਉਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੀਕ ਰਹੇ ਹਨ; ਪੰਛੀ ਵੀ ਬਲਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਕੂਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹੋਵੇ।
3.57.22
इदं हि रक्षो मृगसंनिकाशं
प्रलोभ्य मां दूरमनुप्रयातम्।
हतं कथंचिन्महता श्रमेण
स राक्षसोऽभून्म्रियमाण एव ॥ ३.५७.२२ ॥
ਹਿਰਨ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਲਲਚਾ ਕੇ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ; ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਮਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
3.57.23
मनश्च मे दीनमिहाप्रहृष्टं
चक्षुश्च सव्यं कुरुते विकारम्।
असंशयं लक्ष्मण नास्ति सीता
हृता मृता वा पथि वर्तते वा ॥ ३.५७.२३ ॥
ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਫੜਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸੀਤਾ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ — ਉਸਦਾ ਹਰਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹ ਮਰ ਗਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਹੈ।