વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.58.1
स दृष्ट्वा लक्ष्मणं दीनं शून्यं दशरथात्मजः।
पर्यपृच्छत धर्मात्मा वैदेहीमागतं विना ॥ ३.५८.१ ॥
દશરથના પુત્ર ધર્માત્મા રામે દીન અને શૂન્ય લક્ષ્મણને જોઈને, વૈદેહી વિના આવેલા તેને પૂછ્યું.
3.58.2
प्रस्थितं दण्डकारण्यं या मामनुजगाम ह।
क्व सा लक्ष्मण वैदेही यां हित्वा त्वमिहागतः ॥ ३.५८.२ ॥
દંડકારણ્ય તરફ પ્રયાણ કરતી વખતે જે મારી પાછળ આવી હતી, એ વૈદેહી ક્યાં છે, લક્ષ્મણ? તેને છોડીને તું અહીં આવ્યો છે.
3.58.3
राज्यभ्रष्टस्य दीनस्य दण्डकान् परिधावतः।
क्व सा दुःखसहाया मे वैदेही तनुमध्यमा ॥ ३.५८.३ ॥
રાજ્યભ્રષ્ટ થઈને, દીન બનીને દંડકવનોમાં ભટકતા મારી દુઃખની સાથી, પાતળી કમરવાળી એ વૈદેહી ક્યાં છે?
3.58.4
यां विना नोत्सहे वीर मुहूर्तमपि जीवितुम्।
क्व सा प्राणसहाया मे सीता सुरसुतोपमा ॥ ३.५८.४ ॥
હે વીર, જેના વિના હું એક ક્ષણ પણ જીવવાની હિંમત રાખી શકતો નથી, મારા પ્રાણની સાથી, દેવકન્યા જેવી એ સીતા ક્યાં છે?
3.58.5
पतित्वममराणां हि पृथिव्याश्चापि लक्ष्मण।
विना तां तपनीयाभां नेच्छेयं जनकात्मजाम् ॥ ३.५८.५ ॥
હે લક્ષ્મણ, સુવર્ણ જેવી કાંતિવાળી જનકપુત્રી વિના દેવોનું આધિપત્ય કે પૃથ્વીનું રાજ્ય પણ હું ઇચ્છતો નથી.
3.58.6
कच्चिज्जीवति वैदेही प्राणैः प्रियतरा मम।
कच्चित् प्रव्राजनं वीर न मे मिथ्या भविष्यति ॥ ३.५८.६ ॥
મારા પ્રાણ કરતાંય પ્રિય વૈદેહી જીવિત છે? હે વીર, મારો વનવાસ વ્યર્થ તો નહીં જાય ને?
3.58.7
सीतानिमित्तं सौमित्रे मृते मयि गते त्वयि।
कच्चित् सकामा कैकेयी सुखिता सा भविष्यति ॥ ३.५८.७ ॥
હે સૌમિત્રી, સીતાને કારણે હું મૃત્યુ પામું અને તું ચાલ્યો જાય, તો કૈકેયીની કામના પૂર્ણ થઈ તે સુખી થશે?
3.58.8
सपुत्रराज्यां सिद्धार्थां मृतपुत्रा तपस्विनी।
उपस्थास्यति कौसल्या कच्चित् सौम्येन कैकयीम् ॥ ३.५८.८ ॥
પુત્ર અને રાજ્ય સાથે સિદ્ધાર્થ થયેલી કૈકેયીની, પુત્ર ખોયેલી તપસ્વિની કૌસલ્યા સૌમ્યભાવે સેવા કરશે?
3.58.9
यदि जीवति वैदेही गमिष्याम्याश्रमं पुनः।
संवृत्ता यदि वृत्ता सा प्राणांस्त्यक्ष्यामि लक्ष्मण ॥ ३.५८.९ ॥
વૈદેહી જીવિત હશે તો હું ફરી આશ્રમમાં જઈશ; અને તેને કંઈ અનર્થ થયો હશે તો, હે લક્ષ્મણ, હું પ્રાણ ત્યજીશ.
3.58.10
यदि मामाश्रमगतं वैदेही नाभिभाषते।
पुरः प्रहसिता सीता विनशिष्यामि लक्ष्मण ॥ ३.५८.१० ॥
આશ્રમે આવેલા મારી સાથે વૈદેહી નહીં બોલે — જે પહેલાં હસતી સામે આવતી હતી, તે નહીં બોલે — તો હે લક્ષ્મણ, હું નાશ પામીશ.
3.58.11
ब्रूहि लक्ष्मण वैदेही यदि जीवति वा न वा।
त्वयि प्रमत्ते रक्षोभिर्भक्षिता वा तपस्विनी ॥ ३.५८.११ ॥
હે લક્ષ્મણ, કહે — વૈદેહી જીવિત છે કે નહીં? કે તું બેદરકાર હતો ત્યારે રાક્ષસોએ તે તપસ્વિનીને ખાઈ લીધી?
3.58.12
सुकुमारी च बाला च नित्यं चादुःखभागिनी।
मद्वियोगेन वैदेही व्यक्तं शोचति दुर्मनाः ॥ ३.५८.१२ ॥
સુકુમારી, બાળા અને સદા દુઃખ ન જાણનારી વૈદેહી, મારા વિયોગથી દુઃખી મનથી ચોક્કસ શોક કરતી હશે.
3.58.13
सर्वथा रक्षसा तेन जिह्मेन सुदुरात्मना।
वदता लक्ष्मणेत्युच्चैस्तवापि जनितं भयम् ॥ ३.५८.१३ ॥
એ કપટી, અતિ દુરાત્મા રાક્ષસે મોટા અવાજે 'લક્ષ્મણ!' એમ પોકાર્યું, ત્યારે તને પણ ભય લાગ્યો હશે.
3.58.14
श्रुतश्च मन्ये वैदेह्या स स्वरः सदृशो मम।
त्रस्तया प्रेषितस्त्वं च द्रष्टुं मां शीघ्रमागतः ॥ ३.५८.१४ ॥
મને લાગે છે કે વૈદેહી (સીતા) એ મારા સ્વર જેવો તે અવાજ સાંભળ્યો અને ગભરાઈને તને મને જોવા માટે ઝડપથી મોકલ્યો, અને તું આવ્યો.
3.58.15
सर्वथा तु कृतं कष्टं सीतामुत्सृजता वने।
प्रतिकर्तुं नृशंसानां रक्षसां दत्तमन्तरम् ॥ ३.५८.१५ ॥
પરંતુ વનમાં સીતાને છોડી દઈને તેં ખરેખર અતિ કષ્ટદાયક કાર્ય કર્યું; ક્રૂર રાક્ષસોને બદલો લેવાની તક આપી દીધી.
3.58.16
दुःखिताः खरघातेन राक्षसाः पिशिताशनाः।
तैः सीता निहता घोरैर्भविष्यति न संशयः ॥ ३.५८.१६ ॥
ખરના વધથી દુઃખી થયેલા માંસભક્ષી રાક્ષસોએ એ ભયંકરો દ્વારા સીતાને મારી નાખી હશે, એમાં સંશય નથી.
3.58.17
अहोऽस्मि व्यसने मग्नः सर्वथा रिपुनाशन।
किं त्विदानीं करिष्यामि शङ्के प्राप्तव्यमीदृशम् ॥ ३.५८.१७ ॥
અરે! હું આપત્તિમાં સંપૂર્ણપણે ડૂબી ગયો છું, હે શત્રુનાશક! હવે હું શું કરીશ? મને શંકા છે કે આવી જ સ્થિતિ પ્રાપ્ત થવાની છે.
3.58.18
आजगाम जनस्थानं त्वरया सहलक्ष्मणः ॥ ३.५८.१८ ॥
લક્ષ્મણ સાથે તે ઝડપથી જનસ્થાને આવી પહોંચ્યો.
3.58.19
विगर्हमाणोऽनुजमार्तरूपं
क्षुधाश्रमेणैव पिपासया च।
विनिःश्वसन् शुष्कमुखो विषण्णः
प्रतिश्रयं प्राप्य समीक्ष्य शून्यम् ॥ ३.५८.१९ ॥
ભૂખ અને તરસના થાકથી આર્ત રૂપ ધરાવતા નાના ભાઈને દોષ આપતા, નિસાસા નાખતા, સૂકા મુખે, વિષાદમાં તેઓ આશ્રય સુધી પહોંચ્યા અને તેને સૂનું જોયું.
3.58.20
स्वमाश्रमं स प्रविगाह्य वीरो
विहारदेशाननुसृत्य कांश्चित्।
एतत्तदित्येव निवासभूमौ
प्रहृष्टरोमा व्यथितो बभूव ॥ ३.५८.२० ॥
તે વીરે પોતાના આશ્રમમાં પ્રવેશીને, કેટલાંક વિહારસ્થળોમાં શોધ કરી, 'આ જ તે' એમ વિચારીને નિવાસભૂમિ પર રોમાંચિત અને વ્યથિત થયા.