ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.58.1
स दृष्ट्वा लक्ष्मणं दीनं शून्यं दशरथात्मजः।
पर्यपृच्छत धर्मात्मा वैदेहीमागतं विना ॥ ३.५८.१ ॥
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਦੀਨ ਅਤੇ ਸੁੰਨੇ ਲੱਛਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਏ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
3.58.2
प्रस्थितं दण्डकारण्यं या मामनुजगाम ह।
क्व सा लक्ष्मण वैदेही यां हित्वा त्वमिहागतः ॥ ३.५८.२ ॥
ਦੰਡਕਾਰਣ ਵੱਲ ਤੁਰਦਿਆਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਈ ਸੀ, ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਲੱਛਮਣ? ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ।
3.58.3
राज्यभ्रष्टस्य दीनस्य दण्डकान् परिधावतः।
क्व सा दुःखसहाया मे वैदेही तनुमध्यमा ॥ ३.५८.३ ॥
ਰਾਜ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਦੀਨ ਬਣ ਕੇ ਦੰਡਕ ਬਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਮੇਰੀ ਦੁੱਖ ਦੀ ਸਾਥਣ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
3.58.4
यां विना नोत्सहे वीर मुहूर्तमपि जीवितुम्।
क्व सा प्राणसहाया मे सीता सुरसुतोपमा ॥ ३.५८.४ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਸਾਥਣ, ਦੇਵਕੰਨਿਆ ਵਰਗੀ ਉਹ ਸੀਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
3.58.5
पतित्वममराणां हि पृथिव्याश्चापि लक्ष्मण।
विना तां तपनीयाभां नेच्छेयं जनकात्मजाम् ॥ ३.५८.५ ॥
ਹੇ ਲੱਛਮਣ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਜਨਕ-ਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹਾਂਗਾ।
3.58.6
कच्चिज्जीवति वैदेही प्राणैः प्रियतरा मम।
कच्चित् प्रव्राजनं वीर न मे मिथ्या भविष्यति ॥ ३.५८.६ ॥
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਵੈਦੇਹੀ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਵੀਰ, ਕੀ ਮੇਰਾ ਵਨਵਾਸ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ?
3.58.7
सीतानिमित्तं सौमित्रे मृते मयि गते त्वयि।
कच्चित् सकामा कैकेयी सुखिता सा भविष्यति ॥ ३.५८.७ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਕੀ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸੁਖੀ ਹੋਵੇਗੀ?
3.58.8
सपुत्रराज्यां सिद्धार्थां मृतपुत्रा तपस्विनी।
उपस्थास्यति कौसल्या कच्चित् सौम्येन कैकयीम् ॥ ३.५८.८ ॥
ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾਰਥਾ ਹੋਈ ਕੈਕੇਈ ਦੀ, ਪੁੱਤਰ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀ ਤਪਸਵਨੀ ਕੌਸਲਿਆ ਕੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ?
3.58.9
यदि जीवति वैदेही गमिष्याम्याश्रमं पुनः।
संवृत्ता यदि वृत्ता सा प्राणांस्त्यक्ष्यामि लक्ष्मण ॥ ३.५८.९ ॥
ਜੇ ਵੈਦੇਹੀ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਜੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅਨਰਥ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗਾ।
3.58.10
यदि मामाश्रमगतं वैदेही नाभिभाषते।
पुरः प्रहसिता सीता विनशिष्यामि लक्ष्मण ॥ ३.५८.१० ॥
ਆਸ਼ਰਮ ਆਏ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੈਦੇਹੀ ਨਾ ਬੋਲੀ — ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਨਾ ਬੋਲੀ — ਤਾਂ ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।
3.58.11
ब्रूहि लक्ष्मण वैदेही यदि जीवति वा न वा।
त्वयि प्रमत्ते रक्षोभिर्भक्षिता वा तपस्विनी ॥ ३.५८.११ ॥
ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੱਸ — ਵੈਦੇਹੀ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵੇਲੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸ ਤਪਸਵਨੀ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ?
3.58.12
सुकुमारी च बाला च नित्यं चादुःखभागिनी।
मद्वियोगेन वैदेही व्यक्तं शोचति दुर्मनाः ॥ ३.५८.१२ ॥
ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਬਾਲਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ, ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।
3.58.13
सर्वथा रक्षसा तेन जिह्मेन सुदुरात्मना।
वदता लक्ष्मणेत्युच्चैस्तवापि जनितं भयम् ॥ ३.५८.१३ ॥
ਉਸ ਕਪਟੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਡਰ ਲੱਗਿਆ।
3.58.14
श्रुतश्च मन्ये वैदेह्या स स्वरः सदृशो मम।
त्रस्तया प्रेषितस्त्वं च द्रष्टुं मां शीघ्रमागतः ॥ ३.५८.१४ ॥
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਨੇ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਰਗੀ ਉਹ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਅਤੇ ਡਰ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਛੇਤੀ ਭੇਜਿਆ, ਤੂੰ ਆ ਗਿਆ।
3.58.15
सर्वथा तु कृतं कष्टं सीतामुत्सृजता वने।
प्रतिकर्तुं नृशंसानां रक्षसां दत्तमन्तरम् ॥ ३.५८.१५ ॥
ਪਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਜ਼ਾਲਮ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
3.58.16
दुःखिताः खरघातेन राक्षसाः पिशिताशनाः।
तैः सीता निहता घोरैर्भविष्यति न संशयः ॥ ३.५८.१६ ॥
ਖਰ ਦੇ ਵੱਧ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਭਿਆਨਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.58.17
अहोऽस्मि व्यसने मग्नः सर्वथा रिपुनाशन।
किं त्विदानीं करिष्यामि शङ्के प्राप्तव्यमीदृशम् ॥ ३.५८.१७ ॥
ਹਾਏ! ਮੈਂ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ? ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
3.58.18
आजगाम जनस्थानं त्वरया सहलक्ष्मणः ॥ ३.५८.१८ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਜਨਸਥਾਨ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
3.58.19
विगर्हमाणोऽनुजमार्तरूपं
क्षुधाश्रमेणैव पिपासया च।
विनिःश्वसन् शुष्कमुखो विषण्णः
प्रतिश्रयं प्राप्य समीक्ष्य शून्यम् ॥ ३.५८.१९ ॥
ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਦੇ ਥਕੇਵੇਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਸੁੱਕੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਸਰੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁੰਨਾ ਵੇਖਿਆ।
3.58.20
स्वमाश्रमं स प्रविगाह्य वीरो
विहारदेशाननुसृत्य कांश्चित्।
एतत्तदित्येव निवासभूमौ
प्रहृष्टरोमा व्यथितो बभूव ॥ ३.५८.२० ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ, ਕੁਝ ਵਿਹਾਰ-ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 'ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ' ਸੋਚ ਕੇ ਨਿਵਾਸ-ਭੂਮੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ।