Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.22.1
वीक्षमाणस्तु मन्दासुः सर्वतो मन्दमुच्छ्वसन्।
आदावेव तु सुग्रीवं ददर्शानुजमग्रतः ॥ ४.२२.१ ॥
Mirando a su alrededor, respirando débil y lentamente, Vālī vio primero a su hermano menor Sugrīva frente a él.
4.22.2
तं प्राप्तविजयं वाली सुग्रीवं प्लवगेश्वरम्।
आभाष्य व्यक्तया वाचा सस्नेहमिदमब्रवीत् ॥ ४.२२.२ ॥
Vālī, dirigiéndose con afecto a Sugrīva, señor de los monos, que había obtenido la victoria, dijo estas palabras con voz clara.
4.22.3
सुग्रीव दोषेण न मां गन्तुमर्हसि किल्बिषात्।
कृष्यमाणं भविष्येण बुद्धिमोहेन मां बलात् ॥ ४.२२.३ ॥
Sugrīva, no deberías dejarme partir por esta falta, por este pecado; yo, a quien el destino arrastra por la fuerza, por el engaño de mi entendimiento.
4.22.4
युगपद् विहितं तात न मन्ये सुखमावयोः।
सौहार्दं भ्रातृयुक्तं हि तदिदं जातमन्यथा ॥ ४.२२.४ ॥
Querido hermano, no creo que la felicidad nos fuera destinada a ambos al mismo tiempo; esta amistad propia de hermanos ha resultado ser distinta.
4.22.5
प्रतिपद्य त्वमद्यैव राज्यमेषां वनौकसाम्।
मामप्यद्यैव गच्छन्तं विद्धि वैवस्वतक्षयम् ॥ ४.२२.५ ॥
Hoy mismo obtén tú el reino de estos monos que habitan el bosque; y sabe que hoy mismo yo también me dirijo a la morada de Vaivasvata.
4.22.6
जीवितं च हि राज्यं च श्रियं च विपुलां तथा।
प्रजहाम्येष वै तूर्णमहं चागर्हितं यशः ॥ ४.२२.६ ॥
La vida, el reino y el vasto esplendor los abandono ahora mismo; y también abandono pronto mi fama sin mancha.
4.22.7
अस्यां त्वहमवस्थायां वीर वक्ष्यामि यद् वचः।
यद्यप्यसुकरं राजन् कर्तुमेव त्वमर्हसि ॥ ४.२२.७ ॥
En esta situación, oh héroe, diré la palabra; aunque no sea fácil de hacer, oh rey, tú debes ciertamente hacerla.
4.22.8
सुखार्हं सुखसंवृद्धं बालमेनमबालिशम्।
बाष्पपूर्णमुखं पश्य भूमौ पतितमङ्गदम् ॥ ४.२२.८ ॥
Mira a este Aṅgada, digno de felicidad, criado en la comodidad, niño pero no necio, caído en tierra con el rostro lleno de lágrimas.
4.22.9
मम प्राणैः प्रियतरं पुत्रं पुत्रमिवौरसम्।
मया हीनमहीनार्थं सर्वतः परिपालय ॥ ४.२२.९ ॥
Protégelo en todo, a este hijo más querido que mi vida, como un hijo nacido de mi propio cuerpo, privado de mí pero sin carecer de nada.
4.22.10
त्वमप्यस्य पिता दाता परित्राता च सर्वशः।
भयेष्वभयदश्चैव यथाहं प्लवगेश्वर ॥ ४.२२.१० ॥
También tú eres su padre, su dador y protector en todo, y dador de valor en los peligros, como lo soy yo, oh señor de los monos.
4.22.11
एष तारात्मजः श्रीमांस्त्वया तुल्यपराक्रमः।
रक्षसां च वधे तेषामग्रतस्ते भविष्यति ॥ ४.२२.११ ॥
Este glorioso hijo de Tārā, igual a ti en valor, estará delante de ti en la matanza de aquellos rākṣasas.
4.22.12
अनुरूपाणि कर्माणि विक्रम्य बलवान् रणे।
करिष्यत्येष तारेयस्तेजस्वी तरुणोऽङ्गदः ॥ ४.२२.१२ ॥
El fuerte, resplandeciente y joven hijo de Tārā, Aṅgada, tras mostrar su valor en la batalla, realizará hazañas dignas de sí mismo.
4.22.13
सुषेणदुहिता चेयमर्थसूक्ष्मविनिश्चये।
औत्पातिके च विविधे सर्वतः परिनिष्ठिता ॥ ४.२२.१३ ॥
Esta hija de Suṣeṇa es plenamente experta en el sutil juicio de los asuntos y en toda clase de presagios.
4.22.14
यदेषा साध्विति ब्रूयात् कार्यं तन्मुक्तसंशयम्।
नहि तारामतं किंचिदन्यथा परिवर्तते ॥ ४.२२.१४ ॥
Si ella dice: 'Es bueno', entonces haz esa acción sin duda, pues la opinión de Tārā nunca cambia de ninguna manera.
4.22.15
राघवस्य च ते कार्यं कर्तव्यमविशङ्कया।
स्यादधर्मो ह्यकरणे त्वां च हिंस्यादमानितः ॥ ४.२२.१५ ॥
Debes cumplir la tarea de Rāghava sin vacilar, pues no hacerlo sería adharma, y el deshonrado te haría daño.
4.22.16
इमां च मालामाधत्स्व दिव्यां सुग्रीव काञ्चनीम्।
उदारा श्रीः स्थिता ह्यस्यां सम्प्रजह्यान्मृते मयि ॥ ४.२२.१६ ॥
¡Oh Sugrīva, ponte esta divina guirnalda de oro! En ella reside la noble Śrī (fortuna), y cuando yo muera, ella la abandonará.
4.22.17
इत्येवमुक्तः सुग्रीवो वालिना भ्रातृसौहृदात्।
हर्षं त्यक्त्वा पुनर्दीनो ग्रहग्रस्त इवोडुराट् ॥ ४.२२.१७ ॥
Así hablado por Vāli por afecto fraternal, Sugrīva abandonó su alegría y volvió a entristecerse, como la luna atrapada por un eclipse.
4.22.18
तद्वालिवचनाच्छान्तः कुर्वन् युक्तमतन्द्रितः।
जग्राह सोऽभ्यनुज्ञातो मालां तां चैव काञ्चनीम् ॥ ४.२२.१८ ॥
Calmado por las palabras de Vāli, haciendo lo conveniente y sin demora, tomó la guirnalda de oro tras recibir su permiso.
4.22.19
तां मालां काञ्चनीं दत्त्वा दृष्ट्वा चैवात्मजं स्थितम्।
संसिद्धः प्रेत्यभावाय स्नेहादङ्गदमब्रवीत् ॥ ४.२२.१९ ॥
Habiendo entregado aquella guirnalda de oro, y viendo a su hijo Aṅgada de pie, resuelto a la partida tras la muerte, habló a Aṅgada con afecto.
4.22.20
देशकालौ भजस्वाद्य क्षममाणः प्रियाप्रिये।
सुखदुःखसहः काले सुग्रीववशगो भव ॥ ४.२२.२० ॥
Hoy observa el lugar y el tiempo, soportando lo agradable y lo desagradable, sufriendo gozo y dolor; sé sumiso a Sugrīva en el momento debido.
4.22.21
यथा हि त्वं महाबाहो लालितः सततं मया।
न तथा वर्तमानं त्वां सुग्रीवो बहु मन्यते ॥ ४.२२.२१ ॥
Oh tú, de brazos poderosos, como yo siempre te he criado con cariño, así Sugrīva no te estima mucho en tu conducta actual.
4.22.22
नास्यामित्रैर्गतं गच्छेर्मा शत्रुभिररिंदम।
भर्तुरर्थपरो दान्तः सुग्रीववशगो भव ॥ ४.२२.२२ ॥
Oh domador de enemigos, no sigas el camino de sus enemigos; entregado al bien de tu señor, dueño de ti mismo, sé sumiso a Sugrīva.
4.22.23
न चातिप्रणयः कार्यः कर्तव्योऽप्रणयश्च ते।
उभयं हि महादोषं तस्मादन्तरदृग् भव ॥ ४.२२.२३ ॥
Ni se debe mostrar un afecto excesivo, ni tú debes carecer de afecto; ambos son grandes faltas. Por tanto, sé quien ve la verdad interior.
4.22.24
इत्युक्त्वाथ विवृत्ताक्षः शरसम्पीडितो भृशम्।
विवृतैर्दशनैर्भीमैर्बभूवोत्क्रान्तजीवितः ॥ ४.२२.२४ ॥
Tras decir esto, atormentado en gran medida por la flecha, con los ojos vueltos hacia atrás y mostrando sus terribles dientes, quedó privado de vida.
4.22.25
ततो विचुक्रुशुस्तत्र वानरा हतयूथपाः।
परिदेवयमानास्ते सर्वे प्लवगसत्तमाः ॥ ४.२२.२५ ॥
Entonces los monos allí, cuyos jefes habían caído, lanzaron un clamor; lamentándose, todos aquellos mejores de los saltadores lloraron.
4.22.26
किष्किन्धा ह्यद्य शून्या च स्वर्गते वानरेश्वरे।
उद्यानानि च शून्यानि पर्वताः काननानि च ॥ ४.२२.२६ ॥
En verdad, hoy Kiṣkindhā está vacía, pues el señor de los monos ha ido al cielo; los jardines están vacíos, y también las montañas y los bosques.
4.22.27
हते प्लवगशार्दूले निष्प्रभा वानराः कृताः।
यस्य वेगेन महता काननानि वनानि च ॥ ४.२२.२७ ॥
Con el tigre entre los saltadores abatido, los monos han quedado sin brillo; por cuya gran velocidad incluso los bosquecillos y las selvas (temblaban).
4.22.28
पुष्पौघेणानुबद्ध्यन्ते करिष्यति तदद्य कः।
येन दत्तं महद् युद्धं गन्धर्वस्य महात्मनः ॥ ४.२२.२८ ॥
¿Quién ahora los atará con montones de flores? ¿Quién lo hará ahora, aquel que libró la gran batalla contra el magnánimo Gandharva?
4.22.29
गोलभस्य महाबाहोर्दश वर्षाणि पञ्च च।
नैव रात्रौ न दिवसे तद् युद्धमुपशाम्यति ॥ ४.२२.२९ ॥
Aquella batalla con Golabha, el de brazos poderosos, duró quince años; ni de noche ni de día cesaba aquel combate.
4.22.30
ततः षोडशमे वर्षे गोलभो विनिपातितः।
तं हत्वा दुर्विनीतं तु वाली दंष्ट्राकरालवान्।
सर्वाभयंकरोऽस्माकं कथमेष निपातितः ॥ ४.२२.३० ॥
Luego, en el decimosexto año, Golabha fue derribado; habiendo matado a aquel insolente, Vālī, temible con colmillos como dientes, terror de todos nosotros, ¿cómo ha sido derribado este?
4.22.31
हते तु वीरे प्लवगाधिपे तदा
प्लवङ्गमास्तत्र न शर्म लेभिरे।
वनेचराः सिंहयुते महावने
यथा हि गावो निहते गवां पतौ ॥ ४.२२.३१ ॥
Cuando aquel héroe, señor de los saltarines, fue abatido, los monos de allí no hallaron consuelo; como las vacas en un gran bosque infestado de leones no hallan reposo cuando su señor, el toro, es muerto.
4.22.32
ततस्तु तारा व्यसनार्णवप्लुता
मृतस्य भर्तुर्वदनं समीक्ष्य सा।
जगाम भूमिं परिरभ्य वालिनं
महाद्रुमं छिन्नमिवाश्रिता लता ॥ ४.२२.३२ ॥
Entonces Tārā, hundida en un océano de desgracia, vio el rostro de su esposo muerto; abrazó a Vālī y cayó al suelo, como una enredadera aferrada a un gran árbol talado.