ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.22.1
वीक्षमाणस्तु मन्दासुः सर्वतो मन्दमुच्छ्वसन्।
आदावेव तु सुग्रीवं ददर्शानुजमग्रतः ॥ ४.२२.१ ॥
ମନ୍ଦ ନିଃଶ୍ୱାସରେ ଚାରିଦିଗକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବାଳୀ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ସାନ ଭାଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସାମନାରେ ଦେଖିଲେ ।
4.22.2
तं प्राप्तविजयं वाली सुग्रीवं प्लवगेश्वरम्।
आभाष्य व्यक्तया वाचा सस्नेहमिदमब्रवीत् ॥ ४.२२.२ ॥
ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବାଳୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାଣୀରେ ସ୍ନେହରେ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଏହା କହିଲେ ।
4.22.3
सुग्रीव दोषेण न मां गन्तुमर्हसि किल्बिषात्।
कृष्यमाणं भविष्येण बुद्धिमोहेन मां बलात् ॥ ४.२२.३ ॥
ହେ ସୁଗ୍ରୀବ, ଏହି ଦୋଷରେ, ଭବିଷ୍ୟତ ଦ୍ୱାରା, ବୁଦ୍ଧିମୋହରେ ବଳପୂର୍ବକ ଟାଣି ନିଆଯାଉଥିବା ମୋତେ ଏହି ପାପରୁ ଯିବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
4.22.4
युगपद् विहितं तात न मन्ये सुखमावयोः।
सौहार्दं भ्रातृयुक्तं हि तदिदं जातमन्यथा ॥ ४.२२.४ ॥
ହେ ପ୍ରିୟ, ମୋତେ ମନେ ହୁଏ ଆମ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏକା ସମୟରେ ସୁଖ ବିହିତ ହୋଇନାହିଁ; ଭାଇମାନଙ୍କର ସେହି ସୌହାର୍ଦ୍ଦ ଏପରି ଅନ୍ୟଥା ହୋଇଗଲା ।
4.22.5
प्रतिपद्य त्वमद्यैव राज्यमेषां वनौकसाम्।
मामप्यद्यैव गच्छन्तं विद्धि वैवस्वतक्षयम् ॥ ४.२२.५ ॥
ଆଜି ହିଁ ତୁମେ ଏହି ବନବାସୀ ବାନରମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କର; ଏବଂ ଜାଣ ଯେ ଆଜି ହିଁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯମଲୋକ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଛି ।
4.22.6
जीवितं च हि राज्यं च श्रियं च विपुलां तथा।
प्रजहाम्येष वै तूर्णमहं चागर्हितं यशः ॥ ४.२२.६ ॥
ଜୀବନ, ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ବିପୁଳ ଶ୍ରୀ, ଏସବୁ ମୁଁ ଏବେ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି; ଏବଂ ମୋର ନିର୍ମଳ ଯଶକୁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ତ୍ୟାଗ କରୁଛି ।
4.22.7
अस्यां त्वहमवस्थायां वीर वक्ष्यामि यद् वचः।
यद्यप्यसुकरं राजन् कर्तुमेव त्वमर्हसि ॥ ४.२२.७ ॥
ହେ ବୀର, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ହେ ରାଜନ୍, ତାହା କରିବା ସହଜ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତାହା କରିବା ଉଚିତ।
4.22.8
सुखार्हं सुखसंवृद्धं बालमेनमबालिशम्।
बाष्पपूर्णमुखं पश्य भूमौ पतितमङ्गदम् ॥ ४.२२.८ ॥
ସୁଖର ଯୋଗ୍ୟ, ସୁଖରେ ବଢ଼ିଥିବା, ବାଳକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହି ଅଙ୍ଗଦକୁ ଦେଖ; ଲୁହରେ ଭରା ମୁହଁରେ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି।
4.22.9
मम प्राणैः प्रियतरं पुत्रं पुत्रमिवौरसम्।
मया हीनमहीनार्थं सर्वतः परिपालय ॥ ४.२२.९ ॥
ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ, ମୋ ନିଜ ଔରସ ପୁତ୍ର ପରି ଏହି ପୁତ୍ରକୁ, ମୋଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଭାବହୀନ ଭାବେ, ସବୁ ଦିଗରେ ରକ୍ଷା କର।
4.22.10
त्वमप्यस्य पिता दाता परित्राता च सर्वशः।
भयेष्वभयदश्चैव यथाहं प्लवगेश्वर ॥ ४.२२.१० ॥
ହେ ବାନରରାଜ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପିତା, ଦାତା, ସବୁ ଦିଗରେ ରକ୍ଷକ ଏବଂ ଭୟରେ ଅଭୟଦାତା; ମୁଁ ଯେପରି, ସେପରି।
4.22.11
एष तारात्मजः श्रीमांस्त्वया तुल्यपराक्रमः।
रक्षसां च वधे तेषामग्रतस्ते भविष्यति ॥ ४.२२.११ ॥
ତାରାଙ୍କ ଏହି ଶ୍ରୀମାନ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ତୁମ ପରି ପରାକ୍ରମୀ; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବଧରେ ସେ ତୁମ ଆଗରେ ଥିବ।
4.22.12
अनुरूपाणि कर्माणि विक्रम्य बलवान् रणे।
करिष्यत्येष तारेयस्तेजस्वी तरुणोऽङ्गदः ॥ ४.२२.१२ ॥
ବଳବାନ, ତେଜସ୍ୱୀ, ତରୁଣ ଏହି ତାରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ରଣରେ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇ ନିଜର ଯୋଗ୍ୟ କର୍ମ କରିବ।
4.22.13
सुषेणदुहिता चेयमर्थसूक्ष्मविनिश्चये।
औत्पातिके च विविधे सर्वतः परिनिष्ठिता ॥ ४.२२.१३ ॥
ସୁଷେଣଙ୍କ କନ୍ୟା ଏହି ତାରା, ଅର୍ଥର ସୂକ୍ଷ୍ମ ନିଶ୍ଚୟରେ ଏବଂ ବିବିଧ ଉତ୍ପାତ ବିଷୟରେ ସର୍ବତୋଭାବେ ନିପୁଣା।
4.22.14
यदेषा साध्विति ब्रूयात् कार्यं तन्मुक्तसंशयम्।
नहि तारामतं किंचिदन्यथा परिवर्तते ॥ ४.२२.१४ ॥
ଏ 'ଉତ୍ତମ' ବୋଲି କହିଲେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସଂଶୟ ବିନା କର; ତାରାଙ୍କ ମତ କିଛି ଭିନ୍ନ ରୂପେ ବଦଳେ ନାହିଁ।
4.22.15
राघवस्य च ते कार्यं कर्तव्यमविशङ्कया।
स्यादधर्मो ह्यकरणे त्वां च हिंस्यादमानितः ॥ ४.२२.१५ ॥
ରାଘବଙ୍କ (ରାମଙ୍କ) କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ନିଃଶଙ୍କ ହୋଇ କରିବା ଉଚିତ; ନ କଲେ ଅଧର୍ମ ହେବ ଏବଂ ଅପମାନିତ (ରାମ) ତୁମକୁ ହିଁ ଆଘାତ କରିବେ।
4.22.16
इमां च मालामाधत्स्व दिव्यां सुग्रीव काञ्चनीम्।
उदारा श्रीः स्थिता ह्यस्यां सम्प्रजह्यान्मृते मयि ॥ ४.२२.१६ ॥
ହେ ସୁଗ୍ରୀବ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ଧାରଣ କର; ଏଥିରେ ଉଦାର ଶ୍ରୀ ବାସ କରନ୍ତି; ମୁଁ ମରିଗଲେ ସେ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ।
4.22.17
इत्येवमुक्तः सुग्रीवो वालिना भ्रातृसौहृदात्।
हर्षं त्यक्त्वा पुनर्दीनो ग्रहग्रस्त इवोडुराट् ॥ ४.२२.१७ ॥
ଭ୍ରାତୃସ୍ନେହରୁ ବାଳି ଏହିପରି କହିବାରୁ ସୁଗ୍ରୀବ ହର୍ଷ ତ୍ୟାଗ କରି ପୁଣି ଦୀନ ହେଲେ, ଗ୍ରହଣରେ ଗ୍ରସ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି।
4.22.18
तद्वालिवचनाच्छान्तः कुर्वन् युक्तमतन्द्रितः।
जग्राह सोऽभ्यनुज्ञातो मालां तां चैव काञ्चनीम् ॥ ४.२२.१८ ॥
ବାଳିଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଯଥୋଚିତ କର୍ମ କରି, ଅଳସ ନ କରି, ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ସେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ନେଲେ।
4.22.19
तां मालां काञ्चनीं दत्त्वा दृष्ट्वा चैवात्मजं स्थितम्।
संसिद्धः प्रेत्यभावाय स्नेहादङ्गदमब्रवीत् ॥ ४.२२.१९ ॥
ସେହି ସୁନାର ମାଳା ଦେଇ, ଠିଆ ହୋଇଥିବା ନିଜ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦକୁ ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ସେ ସ୍ନେହରେ ଅଙ୍ଗଦକୁ ଏହା କହିଲା।
4.22.20
देशकालौ भजस्वाद्य क्षममाणः प्रियाप्रिये।
सुखदुःखसहः काले सुग्रीववशगो भव ॥ ४.२२.२० ॥
ଆଜି ଦେଶ ଓ କାଳକୁ ପାଳନ କର; ପ୍ରିୟ-ଅପ୍ରିୟ ସହି, ସୁଖ-ଦୁଃଖ ସହି, ଉଚିତ ସମୟରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବଶରେ ରୁହ।
4.22.21
यथा हि त्वं महाबाहो लालितः सततं मया।
न तथा वर्तमानं त्वां सुग्रीवो बहु मन्यते ॥ ४.२२.२१ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବଦା ଯେପରି ସ୍ନେହରେ ପାଳିଛି, ସେପରି ଆଚରଣ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ସୁଗ୍ରୀବ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଦିଏ ନାହିଁ।
4.22.22
नास्यामित्रैर्गतं गच्छेर्मा शत्रुभिररिंदम।
भर्तुरर्थपरो दान्तः सुग्रीववशगो भव ॥ ४.२२.२२ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ଏହାର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପଥରେ ଯାଅ ନାହିଁ; ପ୍ରଭୁଙ୍କ ହିତରେ ରତ, ସଂଯମୀ ହୋଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବଶରେ ରୁହ।
4.22.23
न चातिप्रणयः कार्यः कर्तव्योऽप्रणयश्च ते।
उभयं हि महादोषं तस्मादन्तरदृग् भव ॥ ४.२२.२३ ॥
ଅତି ସ୍ନେହ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହର ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଦୁଇଟି ମହା ଦୋଷ; ତେଣୁ ଭିତରର କଥା ଦେଖୁଥିବା ହୁଅ।
4.22.24
इत्युक्त्वाथ विवृत्ताक्षः शरसम्पीडितो भृशम्।
विवृतैर्दशनैर्भीमैर्बभूवोत्क्रान्तजीवितः ॥ ४.२२.२४ ॥
ଏହା କହି, ବାଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଆଖି ଓଲଟାଇ, ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, ସେ ପ୍ରାଣହୀନ ହେଲା।
4.22.25
ततो विचुक्रुशुस्तत्र वानरा हतयूथपाः।
परिदेवयमानास्ते सर्वे प्लवगसत्तमाः ॥ ४.२२.२५ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଯୂଥପତିମାନେ ହତ ହେବାରୁ ବାନରମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ବିଳାପ କରି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ସମସ୍ତେ କାନ୍ଦିଲେ।
4.22.26
किष्किन्धा ह्यद्य शून्या च स्वर्गते वानरेश्वरे।
उद्यानानि च शून्यानि पर्वताः काननानि च ॥ ४.२२.२६ ॥
ବାନରେଶ୍ୱର ସ୍ୱର୍ଗଗତ ହେବାରୁ ଆଜି କିଷ୍କିନ୍ଧା ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି। ଉଦ୍ୟାନ, ପର୍ବତ ଓ ବନ ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ।
4.22.27
हते प्लवगशार्दूले निष्प्रभा वानराः कृताः।
यस्य वेगेन महता काननानि वनानि च ॥ ४.२२.२७ ॥
ଡେଇଁବା ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ସେହି ବୀର ହତ ହେବାରୁ ବାନରମାନେ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କ ମହାବେଗରେ ବନ ଓ ଉପବନ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା।
4.22.28
पुष्पौघेणानुबद्ध्यन्ते करिष्यति तदद्य कः।
येन दत्तं महद् युद्धं गन्धर्वस्य महात्मनः ॥ ४.२२.२८ ॥
ପୁଷ୍ପରାଶିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବ କିଏ? ମହାତ୍ମା ଗନ୍ଧର୍ବ ସହ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଯେ କରିଥିଲା, ସେ ଏବେ କିଏ କରିବ?
4.22.29
गोलभस्य महाबाहोर्दश वर्षाणि पञ्च च।
नैव रात्रौ न दिवसे तद् युद्धमुपशाम्यति ॥ ४.२२.२९ ॥
ମହାବାହୁ ଗୋଲଭ ସହ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଲା। ରାତିରେ ନୁହେଁ, ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଶାନ୍ତ ହେଉ ନ ଥିଲା।
4.22.30
ततः षोडशमे वर्षे गोलभो विनिपातितः।
तं हत्वा दुर्विनीतं तु वाली दंष्ट्राकरालवान्।
सर्वाभयंकरोऽस्माकं कथमेष निपातितः ॥ ४.२२.३० ॥
ତା'ପରେ ଷୋଡ଼ଶ ବର୍ଷରେ ଗୋଲଭ ପଡ଼ିଲା। ସେଇ ଦୁର୍ବିନୀତକୁ ମାରି ବାଳି, ଦାଢ଼ରେ ଭୟଙ୍କର, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭୟଙ୍କର, ଏ କେମିତି ପଡ଼ିଲା?
4.22.31
हते तु वीरे प्लवगाधिपे तदा
प्लवङ्गमास्तत्र न शर्म लेभिरे।
वनेचराः सिंहयुते महावने
यथा हि गावो निहते गवां पतौ ॥ ४.२२.३१ ॥
ସେହି ବୀର ବାନରାଧିପତି ନିହତ ହେବାରୁ ସେଠାକାର ବାନରମାନେ କୌଣସି ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ସିଂହ ଭରା ମହାବନରେ ଗାଇଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ପତି (ଷଣ୍ଢ) ମରିଗଲେ ଯେପରି ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ ସେପରି।
4.22.32
ततस्तु तारा व्यसनार्णवप्लुता
मृतस्य भर्तुर्वदनं समीक्ष्य सा।
जगाम भूमिं परिरभ्य वालिनं
महाद्रुमं छिन्नमिवाश्रिता लता ॥ ४.२२.३२ ॥
ତା'ପରେ ଦୁଃଖସାଗରରେ ବୁଡ଼ିଥିବା ତାରା ମୃତ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୁଖ ଦେଖି ବାଳୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଭୂମିରେ ଖସି ପଡ଼ିଲେ; କଟା ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ଗଛକୁ ଲଗିଥିବା ଲତା ପରି।