ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.22.1
वीक्षमाणस्तु मन्दासुः सर्वतो मन्दमुच्छ्वसन्।
आदावेव तु सुग्रीवं ददर्शानुजमग्रतः ॥ ४.२२.१ ॥
ਮੱਧਮ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦੇ ਵਾਲੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ।
4.22.2
तं प्राप्तविजयं वाली सुग्रीवं प्लवगेश्वरम्।
आभाष्य व्यक्तया वाचा सस्नेहमिदमब्रवीत् ॥ ४.२२.२ ॥
ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਰਾਜ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
4.22.3
सुग्रीव दोषेण न मां गन्तुमर्हसि किल्बिषात्।
कृष्यमाणं भविष्येण बुद्धिमोहेन मां बलात् ॥ ४.२२.३ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਇਸ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ, ਭਵਿੱਖ ਦੁਆਰਾ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
4.22.4
युगपद् विहितं तात न मन्ये सुखमावयोः।
सौहार्दं भ्रातृयुक्तं हि तदिदं जातमन्यथा ॥ ४.२२.४ ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਰਚਿਆ ਗਿਆ; ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਿਆਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਹੋ ਗਿਆ।
4.22.5
प्रतिपद्य त्वमद्यैव राज्यमेषां वनौकसाम्।
मामप्यद्यैव गच्छन्तं विद्धि वैवस्वतक्षयम् ॥ ४.२२.५ ॥
ਅੱਜ ਹੀ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ; ਅਤੇ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਵੀ ਯਮਲੋਕ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
4.22.6
जीवितं च हि राज्यं च श्रियं च विपुलां तथा।
प्रजहाम्येष वै तूर्णमहं चागर्हितं यशः ॥ ४.२२.६ ॥
ਜੀਵਨ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ੋਭਾ, ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਤਿਆਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਬੇਦਾਗ਼ ਯਸ਼ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
4.22.7
अस्यां त्वहमवस्थायां वीर वक्ष्यामि यद् वचः।
यद्यप्यसुकरं राजन् कर्तुमेव त्वमर्हसि ॥ ४.२२.७ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੋ ਬਚਨ ਕਹਾਂਗੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4.22.8
सुखार्हं सुखसंवृद्धं बालमेनमबालिशम्।
बाष्पपूर्णमुखं पश्य भूमौ पतितमङ्गदम् ॥ ४.२२.८ ॥
ਸੁੱਖ ਦੇ ਯੋਗ, ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ, ਬਾਲਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਿਆਣਾ ਇਹ ਅੰਗਦ ਵੇਖੋ, ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
4.22.9
मम प्राणैः प्रियतरं पुत्रं पुत्रमिवौरसम्।
मया हीनमहीनार्थं सर्वतः परिपालय ॥ ४.२२.९ ॥
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੇ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਦੀ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵਿਛੜਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਸੇ ਥੁੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਰਾਖੀ ਕਰੋ।
4.22.10
त्वमप्यस्य पिता दाता परित्राता च सर्वशः।
भयेष्वभयदश्चैव यथाहं प्लवगेश्वर ॥ ४.२२.१० ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਦਾਤਾ, ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹਾਂ।
4.22.11
एष तारात्मजः श्रीमांस्त्वया तुल्यपराक्रमः।
रक्षसां च वधे तेषामग्रतस्ते भविष्यति ॥ ४.२२.११ ॥
ਤਾਰਾ ਦਾ ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹੈ; ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
4.22.12
अनुरूपाणि कर्माणि विक्रम्य बलवान् रणे।
करिष्यत्येष तारेयस्तेजस्वी तरुणोऽङ्गदः ॥ ४.२२.१२ ॥
ਬਲਵਾਨ, ਤੇਜਸਵੀ, ਜਵਾਨ ਇਹ ਤਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕਰਮ ਦਿਖਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਕਰਮ ਕਰੇਗਾ।
4.22.13
सुषेणदुहिता चेयमर्थसूक्ष्मविनिश्चये।
औत्पातिके च विविधे सर्वतः परिनिष्ठिता ॥ ४.२२.१३ ॥
ਸੁਸ਼ੇਣ ਦੀ ਧੀ ਇਹ ਤਾਰਾ, ਅਰਥ ਦੇ ਸੂਖਮ ਨਿਰਣੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਉਤਪਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।
4.22.14
यदेषा साध्विति ब्रूयात् कार्यं तन्मुक्तसंशयम्।
नहि तारामतं किंचिदन्यथा परिवर्तते ॥ ४.२२.१४ ॥
ਜੇ ਇਹ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰ; ਤਾਰਾ ਦਾ ਮਤ ਕਦੇ ਵੀ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ।
4.22.15
राघवस्य च ते कार्यं कर्तव्यमविशङ्कया।
स्यादधर्मो ह्यकरणे त्वां च हिंस्यादमानितः ॥ ४.२२.१५ ॥
ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦਾ ਕੰਮ ਤੈਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਿਤ (ਰਾਮ) ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਏਗਾ।
4.22.16
इमां च मालामाधत्स्व दिव्यां सुग्रीव काञ्चनीम्।
उदारा श्रीः स्थिता ह्यस्यां सम्प्रजह्यान्मृते मयि ॥ ४.२२.१६ ॥
ਹੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਇਹ ਦਿਵ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਲੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਦਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਵਸਦੀ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ।
4.22.17
इत्येवमुक्तः सुग्रीवो वालिना भ्रातृसौहृदात्।
हर्षं त्यक्त्वा पुनर्दीनो ग्रहग्रस्त इवोडुराट् ॥ ४.२२.१७ ॥
ਭਰਾਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਵਾਲੀ ਨੇ ਏਦਾਂ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ।
4.22.18
तद्वालिवचनाच्छान्तः कुर्वन् युक्तमतन्द्रितः।
जग्राह सोऽभ्यनुज्ञातो मालां तां चैव काञ्चनीम् ॥ ४.२२.१८ ॥
ਵਾਲੀ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਠੀਕ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਿਨਾਂ ਆਲਸ ਦੇ, ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਲੈ ਲਈ।
4.22.19
तां मालां काञ्चनीं दत्त्वा दृष्ट्वा चैवात्मजं स्थितम्।
संसिद्धः प्रेत्यभावाय स्नेहादङ्गदमब्रवीत् ॥ ४.२२.१९ ॥
ਉਸ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਖੜ੍ਹੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੌਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
4.22.20
देशकालौ भजस्वाद्य क्षममाणः प्रियाप्रिये।
सुखदुःखसहः काले सुग्रीववशगो भव ॥ ४.२२.२० ॥
ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ; ਪਿਆਰੇ-ਅਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਸਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਵੱਸ ਰਹਿ।
4.22.21
यथा हि त्वं महाबाहो लालितः सततं मया।
न तथा वर्तमानं त्वां सुग्रीवो बहु मन्यते ॥ ४.२२.२१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਲਾਡ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਬਹੁਤ ਮਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
4.22.22
नास्यामित्रैर्गतं गच्छेर्मा शत्रुभिररिंदम।
भर्तुरर्थपरो दान्तः सुग्रीववशगो भव ॥ ४.२२.२२ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਸਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾ ਜਾ; ਮਾਲਕ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਸੰਜਮੀ ਹੋ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਵੱਸ ਰਹਿ।
4.22.23
न चातिप्रणयः कार्यः कर्तव्योऽप्रणयश्च ते।
उभयं हि महादोषं तस्मादन्तरदृग् भव ॥ ४.२२.२३ ॥
ਨਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਦੋਸ਼ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਅੰਦਰਲੀ ਗੱਲ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋ।
4.22.24
इत्युक्त्वाथ विवृत्ताक्षः शरसम्पीडितो भृशम्।
विवृतैर्दशनैर्भीमैर्बभूवोत्क्रान्तजीवितः ॥ ४.२२.२४ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਬਾਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਉਲਟਾ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਦੰਦ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ।
4.22.25
ततो विचुक्रुशुस्तत्र वानरा हतयूथपाः।
परिदेवयमानास्ते सर्वे प्लवगसत्तमाः ॥ ४.२२.२५ ॥
ਤਦ ਉੱਥੇ ਯੂਥਪਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਬਾਂਦਰ ਚੀਕ ਉੱਠੇ। ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਉਹ ਸਭ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰ ਰੋਣ ਲੱਗੇ।
4.22.26
किष्किन्धा ह्यद्य शून्या च स्वर्गते वानरेश्वरे।
उद्यानानि च शून्यानि पर्वताः काननानि च ॥ ४.२२.२६ ॥
ਵਾਨਰੇਸ਼ਵਰ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰਨ ਕਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਅੱਜ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਸੂਨੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਬਾਗ਼, ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵੀ ਸੂਨੇ ਹਨ।
4.22.27
हते प्लवगशार्दूले निष्प्रभा वानराः कृताः।
यस्य वेगेन महता काननानि वनानि च ॥ ४.२२.२७ ॥
ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਉਹ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਬਾਂਦਰ ਤੇਜਹੀਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵੇਗ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਬਨ ਵੀ ਕੰਬ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
4.22.28
पुष्पौघेणानुबद्ध्यन्ते करिष्यति तदद्य कः।
येन दत्तं महद् युद्धं गन्धर्वस्य महात्मनः ॥ ४.२२.२८ ॥
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੌਣ ਬੰਨ੍ਹੇਗਾ? ਮਹਾਤਮਾ ਗੰਧਰਵ ਨਾਲ ਮਹਾਯੁੱਧ ਜਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?
4.22.29
गोलभस्य महाबाहोर्दश वर्षाणि पञ्च च।
नैव रात्रौ न दिवसे तद् युद्धमुपशाम्यति ॥ ४.२२.२९ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਗੋਲਭ ਨਾਲ ਉਹ ਯੁੱਧ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ। ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਦਿਨ ਨੂੰ ਉਹ ਯੁੱਧ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
4.22.30
ततः षोडशमे वर्षे गोलभो विनिपातितः।
तं हत्वा दुर्विनीतं तु वाली दंष्ट्राकरालवान्।
सर्वाभयंकरोऽस्माकं कथमेष निपातितः ॥ ४.२२.३० ॥
ਫਿਰ ਸੋਲਵੇਂ ਸਾਲ ਗੋਲਭ ਡਿੱਗਾ। ਉਸ ਢੀਠ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਲੀ, ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਲਈ ਭਿਆਨਕ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਡਿੱਗਾ?
4.22.31
हते तु वीरे प्लवगाधिपे तदा
प्लवङ्गमास्तत्र न शर्म लेभिरे।
वनेचराः सिंहयुते महावने
यथा हि गावो निहते गवां पतौ ॥ ४.२२.३१ ॥
ਉਸ ਬਹਾਦਰ ਵਾਨਰਰਾਜ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ; ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਹਾਂਵਨ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸਾਂਢ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ।
4.22.32
ततस्तु तारा व्यसनार्णवप्लुता
मृतस्य भर्तुर्वदनं समीक्ष्य सा।
जगाम भूमिं परिरभ्य वालिनं
महाद्रुमं छिन्नमिवाश्रिता लता ॥ ४.२२.३२ ॥
ਫਿਰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਤਾਰਾ ਮਰੇ ਪਤੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਵੇਲ ਵਾਂਗ।