ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.22.1
वीक्षमाणस्तु मन्दासुः सर्वतो मन्दमुच्छ्वसन्।
आदावेव तु सुग्रीवं ददर्शानुजमग्रतः ॥ ४.२२.१ ॥
ಮಂದ ಉಸಿರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ವಾಲಿ, ಮೊದಲು ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ತಮ್ಮ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ಕಂಡನು.
4.22.2
तं प्राप्तविजयं वाली सुग्रीवं प्लवगेश्वरम्।
आभाष्य व्यक्तया वाचा सस्नेहमिदमब्रवीत् ॥ ४.२२.२ ॥
ವಿಜಯ ಗಳಿಸಿದ ವಾನರೇಶ್ವರ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ವಾಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾತಿನಿಂದ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಕರೆದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
4.22.3
सुग्रीव दोषेण न मां गन्तुमर्हसि किल्बिषात्।
कृष्यमाणं भविष्येण बुद्धिमोहेन मां बलात् ॥ ४.२२.३ ॥
ಸುಗ್ರೀವ, ಈ ದೋಷದಿಂದ, ಭವಿಷ್ಯದಿಂದ, ಬುದ್ಧಿಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಈ ಪಾಪದಿಂದ ಹೋಗಲು ಬಿಡಬಾರದು.
4.22.4
युगपद् विहितं तात न मन्ये सुखमावयोः।
सौहार्दं भ्रातृयुक्तं हि तदिदं जातमन्यथा ॥ ४.२२.४ ॥
ಪ್ರಿಯ ತಮ್ಮ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಖ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸಹೋದರರಿಗೆ ತಕ್ಕ ಸ್ನೇಹ ಹೀಗೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಆಯಿತು.
4.22.5
प्रतिपद्य त्वमद्यैव राज्यमेषां वनौकसाम्।
मामप्यद्यैव गच्छन्तं विद्धि वैवस्वतक्षयम् ॥ ४.२२.५ ॥
ಇಂದೇ ನೀನು ಈ ಕಾಡಿನ ವಾನರರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆ; ಇಂದೇ ನಾನೂ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.
4.22.6
जीवितं च हि राज्यं च श्रियं च विपुलां तथा।
प्रजहाम्येष वै तूर्णमहं चागर्हितं यशः ॥ ४.२२.६ ॥
ಜೀವವನ್ನು, ರಾಜ್ಯವನ್ನು, ವಿಶಾಲವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಇದೋ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ನಿರ್ಮಲವಾದ ನನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಶೀಘ್ರ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
4.22.7
अस्यां त्वहमवस्थायां वीर वक्ष्यामि यद् वचः।
यद्यप्यसुकरं राजन् कर्तुमेव त्वमर्हसि ॥ ४.२२.७ ॥
ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಓ ವೀರನೇ, ನಾನು ಹೇಳುವ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ಓ ರಾಜನೇ, ಅದು ಮಾಡಲು ಸುಲಭವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನೀನು ಅದನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು.
4.22.8
सुखार्हं सुखसंवृद्धं बालमेनमबालिशम्।
बाष्पपूर्णमुखं पश्य भूमौ पतितमङ्गदम् ॥ ४.२२.८ ॥
ಸುಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾದ, ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ, ಬಾಲಕನಾದರೂ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಈ ಅಂಗದನನ್ನು ನೋಡು; ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಮುಖದೊಂದಿಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ.
4.22.9
मम प्राणैः प्रियतरं पुत्रं पुत्रमिवौरसम्।
मया हीनमहीनार्थं सर्वतः परिपालय ॥ ४.२२.९ ॥
ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯನಾದ, ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನಂತಿರುವ ಈ ಪುತ್ರನನ್ನು, ನನ್ನಿಂದ ಅಗಲಿದವನಾದರೂ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸು.
4.22.10
त्वमप्यस्य पिता दाता परित्राता च सर्वशः।
भयेष्वभयदश्चैव यथाहं प्लवगेश्वर ॥ ४.२२.१० ॥
ಓ ವಾನರರಾಜನೇ, ನೀನೂ ಇವನಿಗೆ ತಂದೆ, ದಾತ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ರಕ್ಷಕ; ಭಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಯ ನೀಡುವವನು, ನಾನು ಇದ್ದಂತೆಯೇ.
4.22.11
एष तारात्मजः श्रीमांस्त्वया तुल्यपराक्रमः।
रक्षसां च वधे तेषामग्रतस्ते भविष्यति ॥ ४.२२.११ ॥
ತಾರೆಯ ಮಗನಾದ ಈ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಂಗದನು ನಿನ್ನಷ್ಟೇ ಪರಾಕ್ರಮಿ; ರಾಕ್ಷಸರ ವಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ಇರುವನು.
4.22.12
अनुरूपाणि कर्माणि विक्रम्य बलवान् रणे।
करिष्यत्येष तारेयस्तेजस्वी तरुणोऽङ्गदः ॥ ४.२२.१२ ॥
ಬಲಶಾಲಿ, ತೇಜಸ್ವಿ, ತರುಣನಾದ ಈ ತಾರೆಯ ಮಗ ಅಂಗದನು ರಣದಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರಿ ತನಗೆ ತಕ್ಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವನು.
4.22.13
सुषेणदुहिता चेयमर्थसूक्ष्मविनिश्चये।
औत्पातिके च विविधे सर्वतः परिनिष्ठिता ॥ ४.२२.१३ ॥
ಸುಷೇಣನ ಮಗಳಾದ ಈಕೆ, ಅರ್ಥದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪಾತಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣಳು.
4.22.14
यदेषा साध्विति ब्रूयात् कार्यं तन्मुक्तसंशयम्।
नहि तारामतं किंचिदन्यथा परिवर्तते ॥ ४.२२.१४ ॥
ಈಕೆ 'ಒಳ್ಳೆಯದು' ಎಂದರೆ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡು; ತಾರೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಯಾವುದೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
4.22.15
राघवस्य च ते कार्यं कर्तव्यमविशङ्कया।
स्यादधर्मो ह्यकरणे त्वां च हिंस्यादमानितः ॥ ४.२२.१५ ॥
ರಾಘವನ (ರಾಮನ) ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಅಂಜದೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಅಧರ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ, ಅವಮಾನಿತನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಹಿಂಸಿಸುವನು.
4.22.16
इमां च मालामाधत्स्व दिव्यां सुग्रीव काञ्चनीम्।
उदारा श्रीः स्थिता ह्यस्यां सम्प्रजह्यान्मृते मयि ॥ ४.२२.१६ ॥
ಸುಗ್ರೀವ, ಈ ದಿವ್ಯವಾದ ಚಿನ್ನದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸು; ಇದರಲ್ಲಿ ಉದಾರ ಶ್ರೀ ನೆಲೆಸಿದೆ; ನಾನು ಮರಣಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವಳು ಇದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವಳು.
4.22.17
इत्येवमुक्तः सुग्रीवो वालिना भ्रातृसौहृदात्।
हर्षं त्यक्त्वा पुनर्दीनो ग्रहग्रस्त इवोडुराट् ॥ ४.२२.१७ ॥
ಸಹೋದರ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ವಾಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಸುಗ್ರೀವನು ಹರ್ಷವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮತ್ತೆ ದೀನನಾದನು, ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಚಂದ್ರನಂತೆ.
4.22.18
तद्वालिवचनाच्छान्तः कुर्वन् युक्तमतन्द्रितः।
जग्राह सोऽभ्यनुज्ञातो मालां तां चैव काञ्चनीम् ॥ ४.२२.१८ ॥
ವಾಲಿಯ ಮಾತಿನಿಂದ ಶಾಂತನಾಗಿ, ಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಆ ಚಿನ್ನದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
4.22.19
तां मालां काञ्चनीं दत्त्वा दृष्ट्वा चैवात्मजं स्थितम्।
संसिद्धः प्रेत्यभावाय स्नेहादङ्गदमब्रवीत् ॥ ४.२२.१९ ॥
ಆ ಚಿನ್ನದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ನಿಂತಿದ್ದ ತನ್ನ ಮಗ ಅಂಗದನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದ ಅವನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಂಗದನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
4.22.20
देशकालौ भजस्वाद्य क्षममाणः प्रियाप्रिये।
सुखदुःखसहः काले सुग्रीववशगो भव ॥ ४.२२.२० ॥
ಇಂದು ದೇಶಕಾಲವನ್ನು ಅನುಸರಿಸು; ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿ, ಸುಖದುಃಖಗಳನ್ನು ತಾಳಿ, ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸುಗ್ರೀವನ ವಶದಲ್ಲಿರು.
4.22.21
यथा हि त्वं महाबाहो लालितः सततं मया।
न तथा वर्तमानं त्वां सुग्रीवो बहु मन्यते ॥ ४.२२.२१ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಮುದ್ದಿನಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದಂತೆ, ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ಸುಗ್ರೀವನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
4.22.22
नास्यामित्रैर्गतं गच्छेर्मा शत्रुभिररिंदम।
भर्तुरर्थपरो दान्तः सुग्रीववशगो भव ॥ ४.२२.२२ ॥
ಓ ಶತ್ರುದಮನನೇ, ಇವನ ಶತ್ರುಗಳ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಡ; ಒಡೆಯನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಸಂಯಮಿಯಾಗಿ, ಸುಗ್ರೀವನ ವಶದಲ್ಲಿರು.
4.22.23
न चातिप्रणयः कार्यः कर्तव्योऽप्रणयश्च ते।
उभयं हि महादोषं तस्मादन्तरदृग् भव ॥ ४.२२.२३ ॥
ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಬಾರದು; ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ನಿನಗೆ ಇರಬಾರದು; ಇವೆರಡೂ ದೊಡ್ಡ ದೋಷಗಳು; ಆದ್ದರಿಂದ ಒಳಾರ್ಥವನ್ನು ಕಾಣುವವನಾಗಿರು.
4.22.24
इत्युक्त्वाथ विवृत्ताक्षः शरसम्पीडितो भृशम्।
विवृतैर्दशनैर्भीमैर्बभूवोत्क्रान्तजीवितः ॥ ४.२२.२४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಬಾಣದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೊಂದು, ಕಣ್ಣುಗಳು ತಿರುಗಿ, ಭಯಂಕರ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಾಣ ಹೋದವನಾದನು.
4.22.25
ततो विचुक्रुशुस्तत्र वानरा हतयूथपाः।
परिदेवयमानास्ते सर्वे प्लवगसत्तमाः ॥ ४.२२.२५ ॥
ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಯೂಥಪತಿಗಳು ಹತರಾದ ವಾನರರು ಆಕ್ರಂದನ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಾ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರೆಲ್ಲರೂ ಅಳತೊಡಗಿದರು.
4.22.26
किष्किन्धा ह्यद्य शून्या च स्वर्गते वानरेश्वरे।
उद्यानानि च शून्यानि पर्वताः काननानि च ॥ ४.२२.२६ ॥
ವಾನರೇಶ್ವರ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆ ಶೂನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಕಾಡುಗಳೂ ಶೂನ್ಯವಾಗಿವೆ.
4.22.27
हते प्लवगशार्दूले निष्प्रभा वानराः कृताः।
यस्य वेगेन महता काननानि वनानि च ॥ ४.२२.२७ ॥
ಜಿಗಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯಂತಿದ್ದವನು ಹತನಾದ್ದರಿಂದ ವಾನರರು ತೇಜೋಹೀನರಾದರು. ಅವನ ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ಕಾಡುಗಳು, ತೋಪುಗಳು ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು.
4.22.28
पुष्पौघेणानुबद्ध्यन्ते करिष्यति तदद्य कः।
येन दत्तं महद् युद्धं गन्धर्वस्य महात्मनः ॥ ४.२२.२८ ॥
ಹೂವಿನ ರಾಶಿಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಈಗ ಯಾರು ಕಟ್ಟುವರು? ಮಹಾತ್ಮ ಗಂಧರ್ವನೊಡನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದವನು ಈಗ ಯಾರು ಮಾಡುವನು?
4.22.29
गोलभस्य महाबाहोर्दश वर्षाणि पञ्च च।
नैव रात्रौ न दिवसे तद् युद्धमुपशाम्यति ॥ ४.२२.२९ ॥
ಮಹಾಬಾಹು ಗೋಲಭನೊಂದಿಗಿನ ಆ ಯುದ್ಧ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳು ನಡೆಯಿತು. ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ, ಹಗಲಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ; ಆ ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
4.22.30
ततः षोडशमे वर्षे गोलभो विनिपातितः।
तं हत्वा दुर्विनीतं तु वाली दंष्ट्राकरालवान्।
सर्वाभयंकरोऽस्माकं कथमेष निपातितः ॥ ४.२२.३० ॥
ನಂತರ ಹದಿನಾರನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗೋಲಭ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟ. ಆ ದುರ್ವಿನೀತನನ್ನು ಕೊಂದ ವಾಲಿ, ದಾಡೆಗಳಿಂದ ಭಯಂಕರನಾದವನು, ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಭಯಂಕರನಾದವನು, ಇವನು ಹೇಗೆ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟನು?
4.22.31
हते तु वीरे प्लवगाधिपे तदा
प्लवङ्गमास्तत्र न शर्म लेभिरे।
वनेचराः सिंहयुते महावने
यथा हि गावो निहते गवां पतौ ॥ ४.२२.३१ ॥
ಆ ವೀರ ವಾನರಾಧಿಪತಿ ಹತನಾದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ವಾನರರಿಗೆ ಯಾವ ಶಾಂತಿಯೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ; ಸಿಂಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಒಡೆಯ (ಹೋರಿ) ಸತ್ತಾಗ ಹಸುಗಳು ನೆಮ್ಮದಿ ಕಾಣದಂತೆ.
4.22.32
ततस्तु तारा व्यसनार्णवप्लुता
मृतस्य भर्तुर्वदनं समीक्ष्य सा।
जगाम भूमिं परिरभ्य वालिनं
महाद्रुमं छिन्नमिवाश्रिता लता ॥ ४.२२.३२ ॥
ಆಗ ದುಃಖಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ತಾರೆ, ಮೃತಪತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ, ವಾಲಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಳು; ಕಡಿದ ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ಬಳ್ಳಿಯಂತೆ.