Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.27.1
अभिषिक्ते तु सुग्रीवे प्रविष्टे वानरे गुहाम्।
आजगाम सह भ्रात्रा रामः प्रस्रवणं गिरिम् ॥ ४.२७.१ ॥
Cuando Sugrīva fue ungido y el mono entró en la cueva, Rāma llegó con su hermano a la montaña Prasravaṇa.
4.27.2
शार्दूलमृगसंघुष्टं सिंहैर्भीमरवैर्वृतम्।
नानागुल्मलतागूढं बहुपादपसंकुलम् ॥ ४.२७.२ ॥
Resonando con los gritos de tigres y ciervos, rodeado de leones de rugidos terribles, oculto por muchos matorrales y enredaderas, abarrotado de numerosos árboles.
4.27.3
ऋक्षवानरगोपुच्छैर्मार्जारैश्च निषेवितम्।
मेघराशिनिभं शैलं नित्यं शुचिकरं शिवम् ॥ ४.२७.३ ॥
Frecuentado por osos, monos, gopucchas y gatos, semejante a una masa de nubes, siempre purificador y auspicioso, el monte.
4.27.4
तस्य शैलस्य शिखरे महतीमायतां गुहाम्।
प्रत्यगृह्णीत वासार्थं रामः सौमित्रिणा सह ॥ ४.२७.४ ॥
En la cima de aquella montaña, Rāma, junto a Saumitri (Lakṣmaṇa), tomó como morada una gran y amplia cueva.
4.27.5
कृत्वा च समयं रामः सुग्रीवेण सहानघः।
कालयुक्तं महद्वाक्यमुवाच रघुनन्दनः ॥ ४.२७.५ ॥
Habiendo hecho un pacto con Sugrīva, el sin mácula Rāma, deleite de los Raghus, pronunció una palabra grave y oportuna para la estación.
4.27.6
विनीतं भ्रातरं भ्राता लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्।
इयं गिरिगुहा रम्या विशाला युक्तमारुता ॥ ४.२७.६ ॥
A su humilde hermano Lakṣmaṇa, acrecentador de la gloria, el hermano (Rāma) dijo: Esta cueva de montaña es deliciosa y amplia, y aquí los vientos soplan como conviene.
4.27.7
अस्यां वत्स्याम सौमित्रे वर्षरात्रमरिंदम।
गिरिशृङ्गमिदं रम्यमुत्तमं पार्थिवात्मज ॥ ४.२७.७ ॥
Aquí, oh hijo de Sumitrā, oh domador de enemigos, pasaremos las noches de la estación de lluvias. Oh príncipe, esta cumbre montañosa es hermosa y excelente.
4.27.8
श्वेताभिः कृष्णताम्राभिः शिलाभिरुपशोभितम्।
नानाधातुसमाकीर्णं नदीदर्दुरसंयुतम् ॥ ४.२७.८ ॥
Esta montaña está adornada con rocas blancas, oscuras y cobrizas, cubierta de diversos minerales y unida a ríos y ranas.
4.27.9
विविधैर्वृक्षषण्डैश्च चारुचित्रलतायुतम्।
नानाविहगसंघुष्टं मयूरवरनादितम् ॥ ४.२७.९ ॥
Esta montaña está unida a diversos grupos de árboles y a bellas enredaderas multicolores, resuena con los cantos de muchas clases de aves y se hace eco de los excelentes graznidos de los pavos reales.
4.27.10
मालतीकुन्दगुल्मैश्च सिन्दुवारैः शिरीषकैः।
कदम्बार्जुनसर्जैश्च पुष्पितैरुपशोभितम् ॥ ४.२७.१० ॥
Esta montaña está adornada con arbustos de malati y kunda, con árboles sindhuvāra, śirīṣa, kadamba, arjuna y sarja, todos en flor.
4.27.11
इयं च नलिनी रम्या फुल्लपङ्कजमण्डिता।
नातिदूरे गुहाया नौ भविष्यति नृपात्मज ॥ ४.२७.११ ॥
Oh príncipe, este hermoso estanque de loto, adornado con lotos en flor, no estará lejos de nuestra cueva.
4.27.12
प्रागुदक्प्रवणे देशे गुहा साधु भविष्यति।
पश्चाच्चैवोन्नता सौम्य निवातेयं भविष्यति ॥ ४.२७.१२ ॥
En un lugar que desciende hacia el nordeste, esta cueva será buena. Oh amable, por detrás se elevará el terreno, y estará resguardada del viento.
4.27.13
गुहाद्वारे च सौमित्रे शिला समतला शिवा।
कृष्णा चैवायता चैव भिन्नाञ्जनचयोपमा ॥ ४.२७.१३ ॥
Oh Saumitri, a la entrada de la cueva hay una roca llana, auspiciosa, oscura y extensa, como un montón de collar de antimonio quebrado.
4.27.14
गिरिशृङ्गमिदं तात पश्य चोत्तरतः शुभम्।
भिन्नाञ्जनचयाकारमम्भोधरमिवोदितम् ॥ ४.२७.१४ ॥
Querido, mira hacia el norte este auspicioso pico de montaña, de forma de un montón de collar de antimonio quebrado, elevado como una nube.
4.27.15
दक्षिणस्यामपि दिशि स्थितं श्वेतमिवाम्बरम्।
कैलासशिखरप्रख्यं नानाधातुविराजितम् ॥ ४.२७.१५ ॥
Erguido también en la dirección sur, parece un cielo blanco; semejante al pico del Kailāsa, resplandece con diversos minerales.
4.27.16
प्राचीनवाहिनीं चैव नदीं भृशमकर्दमाम्।
गुहायाः परतः पश्य त्रिकूटे जाह्नवीमिव ॥ ४.२७.१६ ॥
Más allá de la cueva, mira aquel río que fluye hacia el este, muy libre de lodo, como el Gaṅgā sobre Trikūṭa.
4.27.17
चन्दनैस्तिलकैः सालैस्तमालैरतिमुक्तकैः।
पद्मकैः सरलैश्चैव अशोकैश्चैव शोभिताम् ॥ ४.२७.१७ ॥
Está adornado con sándalos, tilakas, sales, tamālas, atimuktakas, padmakas, pinos y aśokas.
4.27.18
वानीरैस्तिमिदैश्चैव बकुलैः केतकैरपि।
हिन्तालैस्तिनिशैर्नीपैर्वेतसैः कृतमालकैः ॥ ४.२७.१८ ॥
También está lleno de vānīras, timidas, bakulas, ketakas, hintālas, tiniśas, nīpas, vetasas y kṛtamālakas.
4.27.19
तीरजैः शोभिता भाति नानारूपैस्ततस्ततः।
वसनाभरणोपेता प्रमदेवाभ्यलंकृता ॥ ४.२७.१९ ॥
Adornada con flores de muchas formas nacidas en sus orillas, brilla aquí y allá, como una mujer vestida con ropas y joyas, completamente engalanada.
4.27.20
शतशः पक्षिसङ्घैश्च नानानादविनादिता।
एकैकमनुरक्तैश्च चक्रवाकैरलंकृता ॥ ४.२७.२० ॥
Resonando con los variados cantos de cientos de bandadas de aves, y adornada con gansos chakravāka, cada uno apegado a su pareja.
4.27.21
पुलिनैरतिरम्यैश्च हंससारससेविता।
प्रहसन्त्येव भात्येषा नानारत्नसमन्विता ॥ ४.२७.२१ ॥
Con sus encantadoras orillas de arena, frecuentada por cisnes y grullas, este río resplandece como si riera, adornada con muchas clases de gemas.
4.27.22
क्वचिन्नीलोत्पलैश्छन्ना भातिरक्तोत्पलैः क्वचित्।
क्वचिदाभाति शुक्लैश्च दिव्यैः कुमुदकुड्मलैः ॥ ४.२७.२२ ॥
En un lugar cubierta de lotos azules brilla, en otro de lotos rojos; y en otro parece adornada con brotes blancos y divinos de nenúfar.
4.27.23
पारिप्लवशतैर्जुष्टा बर्हिक्रौञ्चविनादिता।
रमणीया नदी सौम्य मुनिसङ्घनिषेविता ॥ ४.२७.२३ ॥
Frecuentada por cientos de aves acuáticas, resonando con los gritos de pavos reales y grullas, este río es encantador, oh gentil, visitado por grupos de sabios.
4.27.24
पश्य चन्दनवृक्षाणां पङ्क्तिः सुरुचिरा इव।
ककुभानां च दृश्यन्ते मनसैवोदिताः समम् ॥ ४.२७.२४ ॥
Mira la hilera de sándalos, qué hermosos son; y también los árboles kakubha aparecen juntos, como si hubieran surgido solo de la mente.
4.27.25
अहो सुरमणीयोऽयं देशः शत्रुनिषूदन।
दृढं रंस्याव सौमित्रे साध्वत्र निवसावहे ॥ ४.२७.२५ ॥
¡Oh, esta región es tan hermosa como la morada de los dioses, destructor de enemigos! Hijo de Sumitrā, aquí los dos viviremos y nos deleitaremos con firmeza.
4.27.26
इतश्च नातिदूरे सा किष्किन्धा चित्रकानना।
सुग्रीवस्य पुरी रम्या भविष्यति नृपात्मज ॥ ४.२७.२६ ॥
No muy lejos de aquí está Kiṣkindhā, de bosques maravillosos; será la hermosa ciudad de Sugrīva, oh príncipe.
4.27.27
गीतवादित्रनिर्घोषः श्रूयते जयतां वर।
नदतां वानराणां च मृदङ्गाडम्बरैः सह ॥ ४.२७.२७ ॥
Oh, mejor de los vencedores, se oye el sonido de cantos e instrumentos, y junto al estruendo de los tambores, el rugido de los monos.
4.27.28
लब्ध्वा भार्यां कपिवरः प्राप्य राज्यं सुहृद्वृतः।
ध्रुवं नन्दति सुग्रीवः सम्प्राप्य महतीं श्रियम् ॥ ४.२७.२८ ॥
Habiendo obtenido esposa y alcanzado el reino, rodeado de sus amigos, el mejor de los monos Sugrīva sin duda se regocija, habiendo obtenido gran esplendor.
4.27.29
इत्युक्त्वा न्यवसत् तत्र राघवः सहलक्ष्मणः।
बहुदृश्यदरीकुञ्जे तस्मिन् प्रस्रवणे गिरौ ॥ ४.२७.२९ ॥
Dicho esto, Rāghava habitó allí con Lakṣmaṇa, en aquella montaña Prasravaṇa, en sus arboledas de muchas cuevas visibles.
4.27.30
सुसुखे हि बहुद्रव्ये तस्मिन् हि धरणीधरे।
वसतस्तस्य रामस्य रतिरल्पापि नाभवत् ॥ ४.२७.३० ॥
Aunque habitaba en aquella montaña tan agradable y rica en muchas cosas, Rāma no sintió ni siquiera una pizca de deleite.
4.27.31
हृतां हि भार्यां स्मरतः प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्।
उदयाभ्युदितं दृष्ट्वा शशाङ्कं च विशेषतः ॥ ४.२७.३१ ॥
Recordando a su esposa, más querida que la propia vida, que había sido arrebatada, y especialmente al ver la luna elevarse sobre el horizonte.
4.27.32
आविवेश न तं निद्रा निशासु शयनं गतम्।
तत्समुत्थेन शोकेन बाष्पोपहतचेतनम् ॥ ४.२७.३२ ॥
El sueño no lo visitaba por la noche, aunque se acostaba en su lecho; su conciencia estaba nublada por las lágrimas nacidas de aquel dolor.
4.27.33
तं शोचमानं काकुत्स्थं नित्यं शोकपरायणम्।
तुल्यदुःखोऽब्रवीद्भ्राता लक्ष्मणोऽनुनयं वचः ॥ ४.२७.३३ ॥
A Rāma, de la estirpe de Kakutstha, que lloraba y estaba siempre absorto en el dolor, su hermano Lakṣmaṇa, que compartía el mismo pesar, le dirigió palabras conciliadoras.
4.27.34
अलं वीर व्यथां गत्वा न त्वं शोचितुमर्हसि।
शोचतो ह्यवसीदन्ति सर्वार्था विदितं हि ते ॥ ४.२७.३४ ॥
¡Basta, oh héroe! Caído en la aflicción, no debes lamentarte. Pues los propósitos de quien se lamenta se hunden todos; tú lo sabes bien.
4.27.35
भवान् क्रियापरो लोके भवान् देवपरायणः।
आस्तिको धर्मशीलश्च व्यवसायी च राघव ॥ ४.२७.३५ ॥
En el mundo eres dado a la acción, y eres devoto de los dioses. ¡Oh Rāghava! Eres creyente, de naturaleza virtuosa y resuelto.
4.27.36
न ह्यव्यवसितः शत्रुं राक्षसं तं विशेषतः।
समर्थस्त्वं रणे हन्तुं विक्रमे जिह्मकारिणम् ॥ ४.२७.३६ ॥
Ciertamente, quien no tiene resolución no puede matar a ese enemigo rākṣasa, menos aún. Tú eres capaz en la batalla, por tu valor, de matar a ese artero actor.
4.27.37
समुन्मूलय शोकं त्वं व्यवसायं स्थिरीकुरु।
ततः सपरिवारं तं राक्षसं हन्तुमर्हसि ॥ ४.२७.३७ ॥
Arranca de raíz el dolor y afirma tu resolución; entonces debes dar muerte a aquel rākṣasa junto con todo su séquito.
4.27.38
पृथिवीमपि काकुत्स्थ ससागरवनाचलाम्।
परिवर्तयितुं शक्तः किं पुनस्तं हि रावणम् ॥ ४.२७.३८ ॥
Oh Kākutstha, tú eres capaz de trastornar incluso esta tierra con sus océanos, bosques y montañas; cuánto más aquel Rāvaṇa.
4.27.39
शरत्कालं प्रतीक्षस्व प्रावृट्कालोऽयमागतः।
ततः सराष्ट्रं सगणं रावणं तं वधिष्यसि ॥ ४.२७.३९ ॥
Espera la estación de otoño; ya ha llegado la estación de lluvias. Entonces darás muerte a aquel Rāvaṇa junto con su reino y su hueste.
4.27.40
अहं तु खलु ते वीर्यं प्रसुप्तं प्रतिबोधये।
दीप्तैराहुतिभिः काले भस्मच्छन्नमिवानलम् ॥ ४.२७.४० ॥
Yo, por mi parte, despertaré tu valor dormido, como a su tiempo se aviva con llamas de ofrendas el fuego cubierto de cenizas.
4.27.41
लक्ष्मणस्य हि तद् वाक्यं प्रतिपूज्य हितं शुभम्।
राघवः सुहृदं स्निग्धमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.२७.४१ ॥
Honrando aquellas palabras benéficas y auspiciosas de Lakṣmaṇa, Rāghava dijo estas palabras a su afectuoso amigo.
4.27.42
वाच्यं यदनुरक्तेन स्निग्धेन च हितेन च।
सत्यविक्रमयुक्तेन तदुक्तं लक्ष्मण त्वया ॥ ४.२७.४२ ॥
Oh Lakṣmaṇa, lo que debe decir quien es leal, afectuoso, benéfico y dotado de verdadero valor, eso has dicho tú.
4.27.43
एष शोकः परित्यक्तः सर्वकार्यावसादकः।
विक्रमेष्वप्रतिहतं तेजः प्रोत्साहयाम्यहम् ॥ ४.२७.४३ ॥
Este dolor, que deshace toda empresa, ha sido abandonado; yo despierto el resplandor indetenible del valor.
4.27.44
शरत्कालं प्रतीक्षिष्ये स्थितोऽस्मि वचने तव।
सुग्रीवस्य नदीनां च प्रसादमनुपालयन् ॥ ४.२७.४४ ॥
Esperaré la estación del otoño, firme en tu palabra y guardando el favor de Sugrīva y de los ríos.
4.27.45
उपकारेण वीरस्तु प्रतिकारेण युज्यते।
अकृतज्ञोऽप्रतिकृतो हन्ति सत्त्ववतां मनः ॥ ४.२७.४५ ॥
El héroe se une a una bondad devolviéndola; el ingrato, cuya bondad no fue correspondida, hiere el corazón de los nobles.
4.27.46
तदेव युक्तं प्रणिधाय लक्ष्मणः
कृताञ्जलिस्तत् प्रतिपूज्य भाषितम्।
उवाच रामं स्वभिरामदर्शनं
प्रदर्शयन् दर्शनमात्मनः शुभम् ॥ ४.२७.४६ ॥
Lakṣmaṇa, considerando justo precisamente eso, honró aquel discurso con las palmas juntas y, mostrando su aspecto propicio, habló a Rāma, cuya vista es de por sí deleitosa.
4.27.47
यथोक्तमेतत् तव सर्वमीप्सितं
नरेन्द्र कर्ता नचिरात् तु वानरः।
शरत्प्रतीक्षः क्षमतामिमं भवान्
जलप्रपातं रिपुनिग्रहे धृतः ॥ ४.२७.४७ ॥
Oh señor de los hombres, como has dicho, aquel mono cumplirá pronto todo tu deseo. Espera el otoño; tolera esta lluvia torrencial, tú que estás firme en someter a los enemigos.
4.27.48
नियम्य कोपं परिपाल्यतां शरत्
क्षमस्व मासांश्चतुरो मया सह।
वसाचलेऽस्मिन् मृगराजसेविते
संवर्तयन् शत्रुवधे समर्थः ॥ ४.२७.४८ ॥
Dominando tu ira, aguarda el otoño; soporta conmigo estos cuatro meses en esta montaña de morada frecuentada por leones, tú que eres capaz de matar al enemigo.