వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.27.1
अभिषिक्ते तु सुग्रीवे प्रविष्टे वानरे गुहाम्।
आजगाम सह भ्रात्रा रामः प्रस्रवणं गिरिम् ॥ ४.२७.१ ॥
సుగ్రీవుడు పట్టాభిషిక్తుడై, వానరుడు గుహలో ప్రవేశించిన తరువాత, రాముడు తన సోదరునితో కలిసి ప్రస్రవణ పర్వతానికి వచ్చాడు.
4.27.2
शार्दूलमृगसंघुष्टं सिंहैर्भीमरवैर्वृतम्।
नानागुल्मलतागूढं बहुपादपसंकुलम् ॥ ४.२७.२ ॥
పులులు, జింకలు చేసే ధ్వనులతో మార్మోగుతూ, భయంకర గర్జనలు చేసే సింహాలతో చుట్టుముట్టబడి, రకరకాల పొదలు, తీగలతో కప్పబడి, అనేక చెట్లతో నిండినది.
4.27.3
ऋक्षवानरगोपुच्छैर्मार्जारैश्च निषेवितम्।
मेघराशिनिभं शैलं नित्यं शुचिकरं शिवम् ॥ ४.२७.३ ॥
ఎలుగుబంట్లు, వానరులు, గోపుచ్ఛములు, పిల్లులు సేవించే, మేఘరాశిని పోలిన, ఎల్లప్పుడూ పవిత్రం చేసే, శుభకరమైన పర్వతం.
4.27.4
तस्य शैलस्य शिखरे महतीमायतां गुहाम्।
प्रत्यगृह्णीत वासार्थं रामः सौमित्रिणा सह ॥ ४.२७.४ ॥
ఆ పర్వత శిఖరంపై ఉన్న పెద్దదైన విశాలమైన గుహను, సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు)తో కలిసి నివాసం కోసం రాముడు స్వీకరించాడు.
4.27.5
कृत्वा च समयं रामः सुग्रीवेण सहानघः।
कालयुक्तं महद्वाक्यमुवाच रघुनन्दनः ॥ ४.२७.५ ॥
సుగ్రీవునితో ఒప్పందం చేసుకున్న నిర్దోషుడు, రఘునందనుడైన రాముడు, కాలానుగుణమైన ఒక గొప్ప మాటను పలికాడు.
4.27.6
विनीतं भ्रातरं भ्राता लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्।
इयं गिरिगुहा रम्या विशाला युक्तमारुता ॥ ४.२७.६ ॥
వినయవంతుడైన సోదరుడు, సంపదను పెంచే లక్ష్మణునితో సోదరుడు (రాముడు) ఇలా అన్నాడు: ఈ పర్వత గుహ రమ్యమైనది, విశాలమైనది, ఇక్కడ గాలి తగినట్లుగా వీస్తోంది.
4.27.7
अस्यां वत्स्याम सौमित्रे वर्षरात्रमरिंदम।
गिरिशृङ्गमिदं रम्यमुत्तमं पार्थिवात्मज ॥ ४.२७.७ ॥
సౌమిత్రీ, శత్రువులను అణచువాడా, ఇందులో వర్షాకాల రాత్రులను మనం గడుపుదాము. రాజకుమారా, ఈ పర్వత శిఖరం రమ్యమైనది, ఉత్తమమైనది.
4.27.8
श्वेताभिः कृष्णताम्राभिः शिलाभिरुपशोभितम्।
नानाधातुसमाकीर्णं नदीदर्दुरसंयुतम् ॥ ४.२७.८ ॥
ఈ పర్వతం తెలుపు, నలుపు, ఎరుపు-రాగి రంగు శిలలతో అలంకరింపబడి, అనేక ఖనిజాలతో నిండి, నదులు మరియు కప్పలతో కూడి ఉంది.
4.27.9
विविधैर्वृक्षषण्डैश्च चारुचित्रलतायुतम्।
नानाविहगसंघुष्टं मयूरवरनादितम् ॥ ४.२७.९ ॥
ఈ పర్వతం వివిధ వృక్ష సమూహాలతో, అందమైన రంగురంగుల తీగలతో కూడి ఉంది; అనేక పక్షుల ధ్వనులతో మారుమోగుతూ, శ్రేష్ఠమైన నెమళ్ల కూతలతో ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉంది.
4.27.10
मालतीकुन्दगुल्मैश्च सिन्दुवारैः शिरीषकैः।
कदम्बार्जुनसर्जैश्च पुष्पितैरुपशोभितम् ॥ ४.२७.१० ॥
ఈ పర్వతం మాలతి, కుంద పొదలు, సిందువార, శిరీష, కదంబ, అర్జున, సర్జ వృక్షాలతో, పూలు పూసినవాటితో శోభిస్తోంది.
4.27.11
इयं च नलिनी रम्या फुल्लपङ्कजमण्डिता।
नातिदूरे गुहाया नौ भविष्यति नृपात्मज ॥ ४.२७.११ ॥
రాజకుమారా, విరబూసిన కమలాలతో అలంకరించబడిన ఈ రమ్యమైన కొలను గుహకు ఎక్కువ దూరంలో ఉండదు.
4.27.12
प्रागुदक्प्रवणे देशे गुहा साधु भविष्यति।
पश्चाच्चैवोन्नता सौम्य निवातेयं भविष्यति ॥ ४.२७.१२ ॥
తూర్పు-ఉత్తర దిశగా వాలిన ప్రదేశంలో ఈ గుహ బాగుంటుంది. సౌమ్యుడా, వెనుకవైపు ఎత్తుగా ఉండి, గాలి తగలని ప్రదేశం ఇది అవుతుంది.
4.27.13
गुहाद्वारे च सौमित्रे शिला समतला शिवा।
कृष्णा चैवायता चैव भिन्नाञ्जनचयोपमा ॥ ४.२७.१३ ॥
సౌమిత్రీ, గుహ ద్వారం వద్ద సమతలంగా, శుభంగా, నల్లగా, పొడవుగా ఒక శిల ఉంది; అది విరిగిన కాటుక రాశిలా ఉంది.
4.27.14
गिरिशृङ्गमिदं तात पश्य चोत्तरतः शुभम्।
भिन्नाञ्जनचयाकारमम्भोधरमिवोदितम् ॥ ४.२७.१४ ॥
ప్రియమైనవాడా, ఉత్తరంవైపు ఈ శుభకరమైన పర్వత శిఖరాన్ని చూడు; అది విరిగిన కాటుక రాశిలా, లేచిన మేఘంలా ఉంది.
4.27.15
दक्षिणस्यामपि दिशि स्थितं श्वेतमिवाम्बरम्।
कैलासशिखरप्रख्यं नानाधातुविराजितम् ॥ ४.२७.१५ ॥
దక్షిణ దిశలోనూ నిలిచి ఉన్నది తెల్లని ఆకాశంలా ఉంది; కైలాస శిఖరంలా, వివిధ ధాతువులతో ప్రకాశిస్తోంది.
4.27.16
प्राचीनवाहिनीं चैव नदीं भृशमकर्दमाम्।
गुहायाः परतः पश्य त्रिकूटे जाह्नवीमिव ॥ ४.२७.१६ ॥
గుహ అవతల తూర్పుగా ప్రవహించే, బురద లేని ఆ నదిని చూడు; త్రికూటంపై గంగలా ఉంది.
4.27.17
चन्दनैस्तिलकैः सालैस्तमालैरतिमुक्तकैः।
पद्मकैः सरलैश्चैव अशोकैश्चैव शोभिताम् ॥ ४.२७.१७ ॥
చందనం, తిలకం, సాలం, తమాలం, అతిముక్తకం, పద్మకం, సరలం, అశోకం అనే వృక్షాలతో అది శోభిస్తోంది.
4.27.18
वानीरैस्तिमिदैश्चैव बकुलैः केतकैरपि।
हिन्तालैस्तिनिशैर्नीपैर्वेतसैः कृतमालकैः ॥ ४.२७.१८ ॥
వానీరం, తిమిదం, బకులం, కేతకం, హింతాలం, తినిశం, నీపం, వేతసం, కృతమాలకం అనే వృక్షాలతోనూ అది నిండి ఉంది.
4.27.19
तीरजैः शोभिता भाति नानारूपैस्ततस्ततः।
वसनाभरणोपेता प्रमदेवाभ्यलंकृता ॥ ४.२७.१९ ॥
ఒడ్డున పుట్టిన నానారూప పుష్పాలతో శోభిస్తూ అది అక్కడక్కడ ప్రకాశిస్తోంది; వస్త్రాభరణాలు ధరించిన స్త్రీలా అది పూర్తిగా అలంకరించబడి ఉంది.
4.27.20
शतशः पक्षिसङ्घैश्च नानानादविनादिता।
एकैकमनुरक्तैश्च चक्रवाकैरलंकृता ॥ ४.२७.२० ॥
వందలాది పక్షి గుంపుల నానా ధ్వనులతో ప్రతిధ్వనిస్తూ, తమ జతపై అనురాగం కలిగిన చక్రవాక పక్షులతో అలంకృతమైనది.
4.27.21
पुलिनैरतिरम्यैश्च हंससारससेविता।
प्रहसन्त्येव भात्येषा नानारत्नसमन्विता ॥ ४.२७.२१ ॥
అత్యంత రమణీయమైన ఇసుక దిబ్బలు కలిగినది, హంసలు సారస పక్షులు సేవించేది; నవ్వుతున్నట్లు అనేక రత్నాలతో ఈ నది ప్రకాశిస్తోంది.
4.27.22
क्वचिन्नीलोत्पलैश्छन्ना भातिरक्तोत्पलैः क्वचित्।
क्वचिदाभाति शुक्लैश्च दिव्यैः कुमुदकुड्मलैः ॥ ४.२७.२२ ॥
కొన్నిచోట్ల నీలి కలువలతో కప్పబడి ప్రకాశిస్తోంది, కొన్నిచోట్ల ఎర్ర కలువలతో; మరికొన్నిచోట్ల తెల్లని దివ్య కలువ మొగ్గలతో అది శోభిస్తోంది.
4.27.23
पारिप्लवशतैर्जुष्टा बर्हिक्रौञ्चविनादिता।
रमणीया नदी सौम्य मुनिसङ्घनिषेविता ॥ ४.२७.२३ ॥
వందలాది నీటి పక్షులు సేవించేది, నెమళ్ళు క్రౌంచ పక్షుల ధ్వనులతో ప్రతిధ్వనించేది, ఓ సౌమ్యుడా, మునిసమూహాలు సేవించే ఈ నది రమణీయమైనది.
4.27.24
पश्य चन्दनवृक्षाणां पङ्क्तिः सुरुचिरा इव।
ककुभानां च दृश्यन्ते मनसैवोदिताः समम् ॥ ४.२७.२४ ॥
చూడు, చందన వృక్షాల వరుస ఎంత సుందరంగా ఉందో; ఓ కకుభ వృక్షాలు కూడా మనసుతోనే ఉదయించినట్లు ఒకేసారి కనిపిస్తున్నాయి.
4.27.25
अहो सुरमणीयोऽयं देशः शत्रुनिषूदन।
दृढं रंस्याव सौमित्रे साध्वत्र निवसावहे ॥ ४.२७.२५ ॥
అహో! ఈ ప్రదేశం దేవతల నగరంలా మిక్కిలి రమణీయంగా ఉంది, శత్రునిషూదనా. సుమిత్రా తనయా, ఇక్కడ మనమిద్దరం బాగా ఆనందించి నివసిద్దాం.
4.27.26
इतश्च नातिदूरे सा किष्किन्धा चित्रकानना।
सुग्रीवस्य पुरी रम्या भविष्यति नृपात्मज ॥ ४.२७.२६ ॥
ఇక్కడికి మరీ దూరంలో లేదు, విచిత్ర వనాలతో కూడిన ఆ కిష్కింధ. రాజకుమారా, అది సుగ్రీవుని రమణీయ నగరం కానుంది.
4.27.27
गीतवादित्रनिर्घोषः श्रूयते जयतां वर।
नदतां वानराणां च मृदङ्गाडम्बरैः सह ॥ ४.२७.२७ ॥
జయించినవారిలో శ్రేష్ఠుడా, గీతవాద్యాల ధ్వని వినిపిస్తోంది; మృదంగాల ఘోషతో పాటు వానరులు గర్జిస్తున్న శబ్దమూ వినిపిస్తోంది.
4.27.28
लब्ध्वा भार्यां कपिवरः प्राप्य राज्यं सुहृद्वृतः।
ध्रुवं नन्दति सुग्रीवः सम्प्राप्य महतीं श्रियम् ॥ ४.२७.२८ ॥
భార్యను పొంది, రాజ్యాన్ని పొంది, మిత్రులతో చుట్టబడిన కపిశ్రేష్ఠుడు సుగ్రీవుడు నిశ్చయంగా ఆనందిస్తున్నాడు, గొప్ప సంపదను పొంది.
4.27.29
इत्युक्त्वा न्यवसत् तत्र राघवः सहलक्ष्मणः।
बहुदृश्यदरीकुञ्जे तस्मिन् प्रस्रवणे गिरौ ॥ ४.२७.२९ ॥
ఇలా చెప్పి రాఘవుడు లక్ష్మణునితో కలిసి అక్కడ నివసించాడు; అనేక దర్శనీయ గుహల పొదరిళ్లు ఉన్న ఆ ప్రస్రవణ పర్వతంపై.
4.27.30
सुसुखे हि बहुद्रव्ये तस्मिन् हि धरणीधरे।
वसतस्तस्य रामस्य रतिरल्पापि नाभवत् ॥ ४.२७.३० ॥
అత్యంత సుఖకరమైన, అనేక వస్తువులతో నిండిన ఆ పర్వతంపై నివసిస్తున్నా రాముడికి కొంచెం కూడా ఆనందం కలగలేదు.
4.27.31
हृतां हि भार्यां स्मरतः प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्।
उदयाभ्युदितं दृष्ट्वा शशाङ्कं च विशेषतः ॥ ४.२७.३१ ॥
ప్రాణాలకంటే ప్రియమైన, అపహరింపబడిన భార్యను తలచుకుంటూ, ముఖ్యంగా ఉదయిస్తున్న చంద్రుడిని చూసి.
4.27.32
आविवेश न तं निद्रा निशासु शयनं गतम्।
तत्समुत्थेन शोकेन बाष्पोपहतचेतनम् ॥ ४.२७.३२ ॥
రాత్రివేళ పడకపై పడుకున్నా అతనికి నిద్ర రాలేదు; ఆ శోకం వల్ల కలిగిన కన్నీళ్లతో అతని చైతన్యం మందగించింది.
4.27.33
तं शोचमानं काकुत्स्थं नित्यं शोकपरायणम्।
तुल्यदुःखोऽब्रवीद्भ्राता लक्ष्मणोऽनुनयं वचः ॥ ४.२७.३३ ॥
శోకంలో మునిగి, నిత్యం దుఃఖంలోనే ఉన్న ఆ కాకుత్స్థుని (రాముని) తో, అదే దుఃఖాన్ని పంచుకున్న సోదరుడు లక్ష్మణుడు సమాధానపరిచే మాటలు పలికాడు.
4.27.34
अलं वीर व्यथां गत्वा न त्वं शोचितुमर्हसि।
शोचतो ह्यवसीदन्ति सर्वार्था विदितं हि ते ॥ ४.२७.३४ ॥
వీరుడా! ఇక వ్యథలో పడి నీవు శోకించకూడదు; శోకించేవాని కార్యాలన్నీ కుంగిపోతాయి; ఇది నీకు తెలిసిందే.
4.27.35
भवान् क्रियापरो लोके भवान् देवपरायणः।
आस्तिको धर्मशीलश्च व्यवसायी च राघव ॥ ४.२७.३५ ॥
లోకంలో నీవు కర్మపరాయణుడవు; దేవతాపరాయణుడవు. ఓ రాఘవా! నీవు ఆస్తికుడవు, ధర్మశీలుడవు, దృఢనిశ్చయం గలవాడవు.
4.27.36
न ह्यव्यवसितः शत्रुं राक्षसं तं विशेषतः।
समर्थस्त्वं रणे हन्तुं विक्रमे जिह्मकारिणम् ॥ ४.२७.३६ ॥
నిశ్చయం లేనివాడు ఆ రాక్షస శత్రువును, ముఖ్యంగా, చంపలేడు. యుద్ధంలో పరాక్రమంతో ఆ కపటాచారిని చంపగల సమర్థుడవు నీవు.
4.27.37
समुन्मूलय शोकं त्वं व्यवसायं स्थिरीकुरु।
ततः सपरिवारं तं राक्षसं हन्तुमर्हसि ॥ ४.२७.३७ ॥
శోకాన్ని పూర్తిగా పెకిలించు; నీ సంకల్పాన్ని స్థిరపరచు. అప్పుడు ఆ రాక్షసుడిని అతని పరివారంతో సహా సంహరించడానికి నీవు అర్హుడవు.
4.27.38
पृथिवीमपि काकुत्स्थ ससागरवनाचलाम्।
परिवर्तयितुं शक्तः किं पुनस्तं हि रावणम् ॥ ४.२७.३८ ॥
ఓ కాకుత్స్థా, సముద్రాలు, అరణ్యాలు, పర్వతాలతో కూడిన ఈ భూమినే తలకిందులు చేయగల సమర్థుడవు; ఇక ఆ రావణుడి గురించి చెప్పేదేముంది?
4.27.39
शरत्कालं प्रतीक्षस्व प्रावृट्कालोऽयमागतः।
ततः सराष्ट्रं सगणं रावणं तं वधिष्यसि ॥ ४.२७.३९ ॥
శరత్కాలం కోసం వేచి ఉండు; ఇదిగో వర్షాకాలం వచ్చింది. అప్పుడు రాజ్యంతో, సైన్యంతో కూడిన ఆ రావణుడిని నీవు వధిస్తావు.
4.27.40
अहं तु खलु ते वीर्यं प्रसुप्तं प्रतिबोधये।
दीप्तैराहुतिभिः काले भस्मच्छन्नमिवानलम् ॥ ४.२७.४० ॥
నేను నీ నిద్రిస్తున్న పరాక్రమాన్ని మేల్కొలుపుతాను; సరైన సమయంలో ప్రజ్వలించే ఆహుతులతో బూడిదతో కప్పబడిన అగ్నిని రేపినట్లు.
4.27.41
लक्ष्मणस्य हि तद् वाक्यं प्रतिपूज्य हितं शुभम्।
राघवः सुहृदं स्निग्धमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.२७.४१ ॥
లక్ష్మణుడి ఆ హితకరమైన, శుభకరమైన మాటలను గౌరవించి, రాఘవుడు తన ప్రియమిత్రునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
4.27.42
वाच्यं यदनुरक्तेन स्निग्धेन च हितेन च।
सत्यविक्रमयुक्तेन तदुक्तं लक्ष्मण त्वया ॥ ४.२७.४२ ॥
ఓ లక్ష్మణా, అనురాగంతో, స్నేహంతో, హితంతో, సత్యమైన పరాక్రమంతో కూడినవాడు చెప్పవలసినదే నీవు చెప్పావు.
4.27.43
एष शोकः परित्यक्तः सर्वकार्यावसादकः।
विक्रमेष्वप्रतिहतं तेजः प्रोत्साहयाम्यहम् ॥ ४.२७.४३ ॥
అన్ని కార్యాలను కుంగదీసే ఈ శోకాన్ని విడిచిపెట్టాను. పరాక్రమాలలో అడ్డులేని తేజస్సును నేను ప్రోత్సహిస్తున్నాను.
4.27.44
शरत्कालं प्रतीक्षिष्ये स्थितोऽस्मि वचने तव।
सुग्रीवस्य नदीनां च प्रसादमनुपालयन् ॥ ४.२७.४४ ॥
శరత్కాలాన్ని నేను ఎదురుచూస్తాను. నీ మాటలో స్థిరంగా నిలిచి, సుగ్రీవుని మరియు నదుల ప్రసన్నతను కాపాడుతూ.
4.27.45
उपकारेण वीरस्तु प्रतिकारेण युज्यते।
अकृतज्ञोऽप्रतिकृतो हन्ति सत्त्ववतां मनः ॥ ४.२७.४५ ॥
వీరుడు ఉపకారానికి ప్రతిఫలమిచ్చినప్పుడే దానితో బంధింపబడతాడు. కృతఘ్నుడు, ప్రతిఫలం పొందనివాడు సత్త్వవంతుల మనసును హింసిస్తాడు.
4.27.46
तदेव युक्तं प्रणिधाय लक्ष्मणः
कृताञ्जलिस्तत् प्रतिपूज्य भाषितम्।
उवाच रामं स्वभिरामदर्शनं
प्रदर्शयन् दर्शनमात्मनः शुभम् ॥ ४.२७.४६ ॥
లక్ష్మణుడు అదే తగినదని మనసులో నిలిపి, చేతులు జోడించి ఆ మాటను గౌరవించి, తన శుభమైన రూపాన్ని చూపుతూ, సహజంగానే మనోహరమైన దర్శనం గల రాముడితో ఇలా అన్నాడు.
4.27.47
यथोक्तमेतत् तव सर्वमीप्सितं
नरेन्द्र कर्ता नचिरात् तु वानरः।
शरत्प्रतीक्षः क्षमतामिमं भवान्
जलप्रपातं रिपुनिग्रहे धृतः ॥ ४.२७.४७ ॥
నరేంద్రా, నీవు చెప్పినట్లుగా నీ ఇష్టమంతా ఆ వానరుడు త్వరలోనే నెరవేరుస్తాడు. శరత్కాలాన్ని ఎదురుచూస్తూ, శత్రునిగ్రహంలో నిలిచిన నీవు ఈ వర్షాన్ని సహించు.
4.27.48
नियम्य कोपं परिपाल्यतां शरत्
क्षमस्व मासांश्चतुरो मया सह।
वसाचलेऽस्मिन् मृगराजसेविते
संवर्तयन् शत्रुवधे समर्थः ॥ ४.२७.४८ ॥
కోపాన్ని నిగ్రహించి శరత్కాలాన్ని కాపాడు. సింహాలు సేవించే ఈ నివాసపర్వతంపై నాతో కలిసి ఈ నాలుగు నెలలు సహించు; శత్రువధలో సమర్థుడవైనా ఓర్పు వహించు.