รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 4.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.27.1
अभिषिक्ते तु सुग्रीवे प्रविष्टे वानरे गुहाम्।
आजगाम सह भ्रात्रा रामः प्रस्रवणं गिरिम् ॥ ४.२७.१ ॥
เมื่อสุครีวะได้รับการอภิเษกแล้ว และวานรเข้าไปในถ้ำแล้ว พระรามพร้อมด้วยพระอนุชาเสด็จมาถึงภูเขาปรัสรวณะ
4.27.2
शार्दूलमृगसंघुष्टं सिंहैर्भीमरवैर्वृतम्।
नानागुल्मलतागूढं बहुपादपसंकुलम् ॥ ४.२७.२ ॥
ภูเขานั้นก้องด้วยเสียงคำรามของเสือและเสียงร้องของกวาง ล้อมรอบด้วยสิงห์ที่คำรามน่าสะพรึงกลัว ซ่อนอยู่ในพงพุ่มและเถาวัลย์นานาชนิด และแน่นขนัดด้วยต้นไม้มากมาย
4.27.3
ऋक्षवानरगोपुच्छैर्मार्जारैश्च निषेवितम्।
मेघराशिनिभं शैलं नित्यं शुचिकरं शिवम् ॥ ४.२७.३ ॥
ภูเขานั้นมีหมีและวานร โคปุจฉะ และแมวอาศัยอยู่ มีรูปร่างคล้ายกองเมฆ เป็นสถานที่ชำระให้บริสุทธิ์และเป็นมงคลอยู่เสมอ
4.27.4
तस्य शैलस्य शिखरे महतीमायतां गुहाम्।
प्रत्यगृह्णीत वासार्थं रामः सौमित्रिणा सह ॥ ४.२७.४ ॥
บนยอดภูเขานั้น พระรามพร้อมด้วยพระสุมิตรานันทน์ได้เลือกถ้ำกว้างใหญ่ลึกเป็นที่พำนัก
4.27.5
कृत्वा च समयं रामः सुग्रीवेण सहानघः।
कालयुक्तं महद्वाक्यमुवाच रघुनन्दनः ॥ ४.२७.५ ॥
พระรามผู้ไร้มลทิน ผู้เป็นที่ยินดีของวงศ์รฆุ ได้ทำข้อตกลงกับสุครีวะแล้ว จึงตรัสถ้อยคำสำคัญที่เหมาะกับกาลเวลา
4.27.6
विनीतं भ्रातरं भ्राता लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्।
इयं गिरिगुहा रम्या विशाला युक्तमारुता ॥ ४.२७.६ ॥
พระรามผู้เป็นพี่ชายตรัสแก่พระลักษมณ์ พระอนุชาผู้ถ่อมตน ผู้เพิ่มพูนเกียรติยศว่า ถ้ำบนภูเขานี้งดงามและกว้างขวาง และลมพัดมาอย่างพอเหมาะ
4.27.7
अस्यां वत्स्याम सौमित्रे वर्षरात्रमरिंदम।
गिरिशृङ्गमिदं रम्यमुत्तमं पार्थिवात्मज ॥ ४.२७.७ ॥
โอ้สุมิตราบุตร ผู้ปราบศัตรู พวกเราจะพำนักอยู่ที่นี่ตลอดราตรีฤดูฝน โอ้โอรสของพระราชา ยอดเขานี้งดงามและประเสริฐยิ่ง
4.27.8
श्वेताभिः कृष्णताम्राभिः शिलाभिरुपशोभितम्।
नानाधातुसमाकीर्णं नदीदर्दुरसंयुतम् ॥ ४.२७.८ ॥
ภูเขานี้งดงามด้วยหินสีขาว สีดำ และสีทองแดงแดง เต็มไปด้วยแร่ธาตุหลากชนิด และมีแม่น้ำกับกบอาศัยอยู่
4.27.9
विविधैर्वृक्षषण्डैश्च चारुचित्रलतायुतम्।
नानाविहगसंघुष्टं मयूरवरनादितम् ॥ ४.२७.९ ॥
ภูเขานี้เต็มไปด้วยกลุ่มต้นไม้หลายชนิดและเถาวัลย์งามพร้อมลวดลาย ก้องด้วยเสียงร้องของนกนานาพันธุ์ และกึกก้องด้วยเสียงอันไพเราะของนกยูง
4.27.10
मालतीकुन्दगुल्मैश्च सिन्दुवारैः शिरीषकैः।
कदम्बार्जुनसर्जैश्च पुष्पितैरुपशोभितम् ॥ ४.२७.१० ॥
ภูเขานี้งดงามด้วยพุ่มมาลตีและกุนทะ ด้วยต้นสินธุวาร ศิรีษะ กทัมพ อรชุน และสรละ ทั้งหมดบานสะพรั่ง
4.27.11
इयं च नलिनी रम्या फुल्लपङ्कजमण्डिता।
नातिदूरे गुहाया नौ भविष्यति नृपात्मज ॥ ४.२७.११ ॥
โอ้โอรสของพระราชา สระบัวอันงดงามนี้ประดับด้วยดอกบัวที่บานสะพรั่ง จะไม่อยู่ไกลจากถ้ำของพวกเรานัก
4.27.12
प्रागुदक्प्रवणे देशे गुहा साधु भविष्यति।
पश्चाच्चैवोन्नता सौम्य निवातेयं भविष्यति ॥ ४.२७.१२ ॥
ในที่ซึ่งลาดลงไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ถ้ำนี้จะเหมาะสม โอ้ผู้อ่อนโยน ด้านหลังถ้ำพื้นดินจะสูงขึ้น และจะปลอดจากลม
4.27.13
गुहाद्वारे च सौमित्रे शिला समतला शिवा।
कृष्णा चैवायता चैव भिन्नाञ्जनचयोपमा ॥ ४.२७.१३ ॥
โอ้สุมิตราบุตร ที่ปากถ้ำมีแผ่นหินราบเรียบ เป็นมงคล สีดำ และทอดยาว คล้ายกองผงอัญชันที่บดแตก
4.27.14
गिरिशृङ्गमिदं तात पश्य चोत्तरतः शुभम्।
भिन्नाञ्जनचयाकारमम्भोधरमिवोदितम् ॥ ४.२७.१४ ॥
ลูกรัก จงมองยอดเขาที่เป็นมงคลนี้ทางทิศเหนือ ซึ่งมีรูปร่างคล้ายกองผงอัญชันที่บดแตก ตั้งตระหง่านขึ้นเหมือนก้อนเมฆ
4.27.15
दक्षिणस्यामपि दिशि स्थितं श्वेतमिवाम्बरम्।
कैलासशिखरप्रख्यं नानाधातुविराजितम् ॥ ४.२७.१५ ॥
แม้ในทิศใต้ก็มีภูเขาตั้งอยู่ ดูคล้ายท้องฟ้าขาว เหมือนยอดเขาไกลาส และส่องประกายด้วยแร่ธาตุนานาชนิด
4.27.16
प्राचीनवाहिनीं चैव नदीं भृशमकर्दमाम्।
गुहायाः परतः पश्य त्रिकूटे जाह्नवीमिव ॥ ४.२७.१६ ॥
เลยถ้ำออกไป โปรดมองดูแม่น้ำที่ไหลไปทางทิศตะวันออก ปราศจากโคลนตมเป็นอย่างยิ่ง เหมือนแม่น้ำคงคาบนภูเขาตริกูฏ
4.27.17
चन्दनैस्तिलकैः सालैस्तमालैरतिमुक्तकैः।
पद्मकैः सरलैश्चैव अशोकैश्चैव शोभिताम् ॥ ४.२७.१७ ॥
ที่นี่งดงามด้วยต้นจันทน์ ติลกะ สาละ ตมาละ อติมุกตกะ ปัทมกะ สน และอโศก
4.27.18
वानीरैस्तिमिदैश्चैव बकुलैः केतकैरपि।
हिन्तालैस्तिनिशैर्नीपैर्वेतसैः कृतमालकैः ॥ ४.२७.१८ ॥
ที่นั่นยังเต็มไปด้วยต้นวานีระ ติมิท ต้นพกุล ต้นเกตกะ ต้นหินตาละ ต้นตินิศะ ต้นนีปะ ต้นเวตสะ และต้นกฤตมาลกะ
4.27.19
तीरजैः शोभिता भाति नानारूपैस्ततस्ततः।
वसनाभरणोपेता प्रमदेवाभ्यलंकृता ॥ ४.२७.१९ ॥
ประดับด้วยดอกไม้หลายรูปที่ขึ้นอยู่บนฝั่ง ภูเขานั้นส่องแสงอยู่ทั่วไป ดุจสตรีที่แต่งกายด้วยเครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับครบชุด
4.27.20
शतशः पक्षिसङ्घैश्च नानानादविनादिता।
एकैकमनुरक्तैश्च चक्रवाकैरलंकृता ॥ ४.२७.२० ॥
กึกก้องด้วยเสียงร้องอันหลากหลายของนกนับร้อยฝูง และประดับด้วยนกจักรวากสีแดงอมน้ำตาล ซึ่งแต่ละคู่ต่างรักใคร่ซื่อสัตย์ต่อคู่ของตน
4.27.21
पुलिनैरतिरम्यैश्च हंससारससेविता।
प्रहसन्त्येव भात्येषा नानारत्नसमन्विता ॥ ४.२७.२१ ॥
ฝั่งแม่น้ำอันงดงามยิ่ง ซึ่งมีหงส์และนกกระเรียนมาเยือน แม่น้ำนี้ส่องแสงราวกับกำลังหัวเราะ เพียบพร้อมด้วยรัตนะนานาชนิด
4.27.22
क्वचिन्नीलोत्पलैश्छन्ना भातिरक्तोत्पलैः क्वचित्।
क्वचिदाभाति शुक्लैश्च दिव्यैः कुमुदकुड्मलैः ॥ ४.२७.२२ ॥
ตรงนี้ปกคลุมด้วยดอกบัวนิลอุบล ส่วนตรงนั้นด้วยดอกบัวแดง และที่อื่นปรากฏประดับด้วยตูมดอกบัวขาวทิพย์ แลดูงดงามยิ่ง
4.27.23
पारिप्लवशतैर्जुष्टा बर्हिक्रौञ्चविनादिता।
रमणीया नदी सौम्य मुनिसङ्घनिषेविता ॥ ४.२७.२३ ॥
แม่น้ำอันน่ารื่นรมย์นี้ มีนกน้ำนับร้อยมาเยือน ก้องด้วยเสียงนกยูงและนกกระเรียน โอ้ผู้ใจดี มีหมู่ฤๅษีมาอาศัยอยู่
4.27.24
पश्य चन्दनवृक्षाणां पङ्क्तिः सुरुचिरा इव।
ककुभानां च दृश्यन्ते मनसैवोदिताः समम् ॥ ४.२७.२४ ॥
จงดูแถวต้นจันทน์หอมเถิด งดงามยิ่งนัก และต้นกกุภะก็ปรากฏขึ้นพร้อมกัน ราวกับเกิดขึ้นจากใจเพียงอย่างเดียว
4.27.25
अहो सुरमणीयोऽयं देशः शत्रुनिषूदन।
दृढं रंस्याव सौमित्रे साध्वत्र निवसावहे ॥ ४.२७.२५ ॥
โอ้ ภูมิประเทศนี้งดงามดุจที่สถิตของเทวดา ผู้ทำลายศัตรู! โอ้ บุตรของสุมิตรา ที่นี่เราสองคนจะพำนักและรื่นรมย์อย่างมั่นคง ที่นี่เป็นที่อยู่อันดีงาม
4.27.26
इतश्च नातिदूरे सा किष्किन्धा चित्रकानना।
सुग्रीवस्य पुरी रम्या भविष्यति नृपात्मज ॥ ४.२७.२६ ॥
ไม่ไกลจากที่นี่ นครกิษกินธาที่มีป่าอันวิจิตรตั้งอยู่ โอ้ เจ้าชายผู้เป็นบุตรของพระราชา นครนั้นจะเป็นเมืองอันงดงามของสุครีพ
4.27.27
गीतवादित्रनिर्घोषः श्रूयते जयतां वर।
नदतां वानराणां च मृदङ्गाडम्बरैः सह ॥ ४.२७.२७ ॥
โอ้ ผู้เลิศแห่งผู้ชนะ ได้ยินเสียงเพลงและดนตรีดังขึ้น ปนกับเสียงกลองและเสียงคำรามของลิงทั้งหลาย
4.27.28
लब्ध्वा भार्यां कपिवरः प्राप्य राज्यं सुहृद्वृतः।
ध्रुवं नन्दति सुग्रीवः सम्प्राप्य महतीं श्रियम् ॥ ४.२७.२८ ॥
สุครีพผู้เป็นลิงประเสริฐ ได้ภริยาแล้ว ได้ราชสมบัติแล้ว มีสหายล้อมรอบ ย่อมชื่นชมยินดีอย่างแน่นอน เพราะได้รับความรุ่งเรืองอันยิ่งใหญ่
4.27.29
इत्युक्त्वा न्यवसत् तत्र राघवः सहलक्ष्मणः।
बहुदृश्यदरीकुञ्जे तस्मिन् प्रस्रवणे गिरौ ॥ ४.२७.२९ ॥
ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระราฆวะพร้อมด้วยพระลักษมณ์ก็พำนักอยู่ที่นั่น บนภูเขาประสรวณะนั้น ซึ่งมีถ้ำและพุ่มไม้มากมายให้เห็น
4.27.30
सुसुखे हि बहुद्रव्ये तस्मिन् हि धरणीधरे।
वसतस्तस्य रामस्य रतिरल्पापि नाभवत् ॥ ४.२७.३० ॥
แม้จะพำนักอยู่บนภูเขานั้นซึ่งน่ารื่นรมย์ยิ่งและอุดมด้วยสิ่งของมากมาย พระรามก็ไม่รู้สึกยินดีแม้แต่น้อย
4.27.31
हृतां हि भार्यां स्मरतः प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्।
उदयाभ्युदितं दृष्ट्वा शशाङ्कं च विशेषतः ॥ ४.२७.३१ ॥
ทรงระลึกถึงภริยาที่ถูกพรากไป ผู้เป็นที่รักยิ่งกว่าชีวิต และเมื่อทอดพระเนตรดวงจันทร์ที่ขึ้นพ้นขอบฟ้า ยิ่งทรงระลึกเป็นพิเศษ
4.27.32
आविवेश न तं निद्रा निशासु शयनं गतम्।
तत्समुत्थेन शोकेन बाष्पोपहतचेतनम् ॥ ४.२७.३२ ॥
ในยามค่ำคืน แม้ทรงบรรทมอยู่บนที่นอน การหลับก็ไม่เข้ามาหาพระองค์ สติของพระองค์ถูกน้ำตาอันเกิดจากความโศกนั้นบดบัง
4.27.33
तं शोचमानं काकुत्स्थं नित्यं शोकपरायणम्।
तुल्यदुःखोऽब्रवीद्भ्राता लक्ष्मणोऽनुनयं वचः ॥ ४.२७.३३ ॥
พระพี่น้องของพระรามแห่งวงศ์กากุตถ์ ผู้ทรงโศกเศร้าและทรงจมอยู่กับความทุกข์เสมอ คือพระลักษมณ์ผู้มีทุกข์เช่นเดียวกัน ได้กล่าวถ้อยคำปลอบโยน
4.27.34
अलं वीर व्यथां गत्वा न त्वं शोचितुमर्हसि।
शोचतो ह्यवसीदन्ति सर्वार्था विदितं हि ते ॥ ४.२७.३४ ॥
พอเถิด โอ้ วีรบุรุษ อย่าได้ตกอยู่ในความทุกข์แล้วโศกเศร้าเลย ผู้ที่โศกเศร้า ประโยชน์ทั้งปวงย่อมเสื่อมสลาย ท่านก็รู้ดีอยู่แล้ว
4.27.35
भवान् क्रियापरो लोके भवान् देवपरायणः।
आस्तिको धर्मशीलश्च व्यवसायी च राघव ॥ ४.२७.३५ ॥
ท่านเป็นผู้ยึดมั่นในการกระทำที่ถูกต้องในโลก ท่านเป็นผู้ยึดมั่นในเทวดา โอ้ พระราฆวะ ท่านมีศรัทธา มีศีลธรรม และมีความเพียรแน่วแน่
4.27.36
न ह्यव्यवसितः शत्रुं राक्षसं तं विशेषतः।
समर्थस्त्वं रणे हन्तुं विक्रमे जिह्मकारिणम् ॥ ४.२७.३६ ॥
ผู้ที่ไม่มีความมั่นคงในใจย่อมไม่อาจปราบศัตรูคือรากษสนั้นได้ เฉพาะอย่างยิ่ง ท่านมีกำลังพอที่จะสังหารผู้กระทำการหลอกลวงนั้นในสนามรบด้วยความกล้าหาญ
4.27.37
समुन्मूलय शोकं त्वं व्यवसायं स्थिरीकुरु।
ततः सपरिवारं तं राक्षसं हन्तुमर्हसि ॥ ४.२७.३७ ॥
จงถอนความโศกเสีย และทำความมุ่งมั่นให้มั่นคง แล้วท่านควรสังหารรากษสนั้นพร้อมทั้งบริวารทั้งหมด
4.27.38
पृथिवीमपि काकुत्स्थ ससागरवनाचलाम्।
परिवर्तयितुं शक्तः किं पुनस्तं हि रावणम् ॥ ४.२७.३८ ॥
โอ้ พระกากุตถ์ ท่านยังสามารถพลิกแผ่นดินนี้พร้อมมหาสมุทร ป่าไม้ และภูเขาได้เลย ป่วยกล่าวไปไยถึงทศกัณฐ์นั้นเล่า
4.27.39
शरत्कालं प्रतीक्षस्व प्रावृट्कालोऽयमागतः।
ततः सराष्ट्रं सगणं रावणं तं वधिष्यसि ॥ ४.२७.३९ ॥
จงรอฤดูใบไม้ร่วง ฤดูฝนนี้มาถึงแล้ว แล้วท่านจะสังหารราวณะนั้นพร้อมทั้งแว่นแคว้นและบริวาร
4.27.40
अहं तु खलु ते वीर्यं प्रसुप्तं प्रतिबोधये।
दीप्तैराहुतिभिः काले भस्मच्छन्नमिवानलम् ॥ ४.२७.४० ॥
ส่วนข้าพเจ้าจะปลุกพลังอันหลับใหลของท่านให้ตื่นขึ้น ดุจไฟที่ถูกซ่อนอยู่ใต้เถ้า ที่ถึงเวลาแล้วก็จุดให้ลุกขึ้นด้วยเครื่องบูชาอันลุกโชน
4.27.41
लक्ष्मणस्य हि तद् वाक्यं प्रतिपूज्य हितं शुभम्।
राघवः सुहृदं स्निग्धमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.२७.४१ ॥
พระราฆวะรับคำแนะนำอันเป็นประโยชน์และเป็นมงคลของพระลักษมณ์ด้วยความเคารพ แล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่สหายผู้รักใคร่ของพระองค์
4.27.42
वाच्यं यदनुरक्तेन स्निग्धेन च हितेन च।
सत्यविक्रमयुक्तेन तदुक्तं लक्ष्मण त्वया ॥ ४.२७.४२ ॥
ข้าแต่พระลักษมณ์ ถ้อยคำที่ผู้จงรักภักดี รักใคร่ และหวังประโยชน์ ผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริง พึงกล่าวนั้น ท่านได้กล่าวไว้แล้ว
4.27.43
एष शोकः परित्यक्तः सर्वकार्यावसादकः।
विक्रमेष्वप्रतिहतं तेजः प्रोत्साहयाम्यहम् ॥ ४.२७.४३ ॥
ความโศกนี้ซึ่งทำลายงานทั้งปวง เราได้ละทิ้งแล้ว เราจะปลุกความเจิดจ้าที่ไม่มีอะไรขัดขวางอันเป็นของความกล้าหาญให้ตื่นขึ้น
4.27.44
शरत्कालं प्रतीक्षिष्ये स्थितोऽस्मि वचने तव।
सुग्रीवस्य नदीनां च प्रसादमनुपालयन् ॥ ४.२७.४४ ॥
เราจะรอคอยฤดูใบไม้ร่วง ยืนหยัดตามคำของท่าน และรักษาความโปรดปรานของพระสุครีพและของแม่น้ำทั้งหลายไว้
4.27.45
उपकारेण वीरस्तु प्रतिकारेण युज्यते।
अकृतज्ञोऽप्रतिकृतो हन्ति सत्त्ववतां मनः ॥ ४.२७.४५ ॥
วีรบุรุษย่อมผูกพันกับผู้มีอุปการะด้วยการตอบแทน ส่วนคนอกตัญญูที่ไม่ตอบแทนอุปการะ ย่อมทำลายจิตใจของผู้มีคุณธรรม
4.27.46
तदेव युक्तं प्रणिधाय लक्ष्मणः
कृताञ्जलिस्तत् प्रतिपूज्य भाषितम्।
उवाच रामं स्वभिरामदर्शनं
प्रदर्शयन् दर्शनमात्मनः शुभम् ॥ ४.२७.४६ ॥
พระลักษมณ์ทรงเห็นว่าคำนั้นสมควรยิ่ง จึงประนมมือด้วยความเคารพต่อถ้อยคำที่ตรัสไว้ แล้วทรงแสดงรูปโฉมอันงดงามและเป็นมงคลของพระองค์ ตรัสแก่พระรามผู้มีพระรูปน่าชมโดยธรรมชาติ
4.27.47
यथोक्तमेतत् तव सर्वमीप्सितं
नरेन्द्र कर्ता नचिरात् तु वानरः।
शरत्प्रतीक्षः क्षमतामिमं भवान्
जलप्रपातं रिपुनिग्रहे धृतः ॥ ४.२७.४७ ॥
ข้าแต่จอมคน ดังที่พระองค์ตรัสมา วานรนั้นจะสำเร็จสิ่งที่พระองค์ปรารถนาทั้งหมดในไม่ช้า ขอพระองค์ทรงรอคอยฤดูใบไม้ร่วง และทรงอดทนต่อฝนที่เทลงมานี้ พระองค์ผู้ทรงมั่นคงในการปราบศัตรู
4.27.48
नियम्य कोपं परिपाल्यतां शरत्
क्षमस्व मासांश्चतुरो मया सह।
वसाचलेऽस्मिन् मृगराजसेविते
संवर्तयन् शत्रुवधे समर्थः ॥ ४.२७.४८ ॥
ขอพระองค์ทรงข่มความโกรธไว้และคอยฤดูใบไม้ร่วง ทรงอดทนอยู่กับข้าพระองค์ตลอดสี่เดือนบนภูเขาที่พำนักนี้ ซึ่งราชสีห์เข้าอาศัย พระองค์ผู้ทรงสามารถปลงชีวิตศัตรู แต่ยังทรงระงับไว้