ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.27.1
अभिषिक्ते तु सुग्रीवे प्रविष्टे वानरे गुहाम्।
आजगाम सह भ्रात्रा रामः प्रस्रवणं गिरिम् ॥ ४.२७.१ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਦੇ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਆਏ।
4.27.2
शार्दूलमृगसंघुष्टं सिंहैर्भीमरवैर्वृतम्।
नानागुल्मलतागूढं बहुपादपसंकुलम् ॥ ४.२७.२ ॥
ਸ਼ੇਰਾਂ, ਬਾਘਾਂ ਅਤੇ ਹਿਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।
4.27.3
ऋक्षवानरगोपुच्छैर्मार्जारैश्च निषेवितम्।
मेघराशिनिभं शैलं नित्यं शुचिकरं शिवम् ॥ ४.२७.३ ॥
ਰਿੱਛਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ, ਗੋਪੁੱਛਾਂ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਆ ਗਿਆ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁਭ ਪਰਬਤ।
4.27.4
तस्य शैलस्य शिखरे महतीमायतां गुहाम्।
प्रत्यगृह्णीत वासार्थं रामः सौमित्रिणा सह ॥ ४.२७.४ ॥
ਉਸ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਗੁਫ਼ਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ।
4.27.5
कृत्वा च समयं रामः सुग्रीवेण सहानघः।
कालयुक्तं महद्वाक्यमुवाच रघुनन्दनः ॥ ४.२७.५ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
4.27.6
विनीतं भ्रातरं भ्राता लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्।
इयं गिरिगुहा रम्या विशाला युक्तमारुता ॥ ४.२७.६ ॥
ਨਿਮਰ ਭਰਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਭਰਾ (ਰਾਮ) ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਪਰਬਤੀ ਗੁਫ਼ਾ ਰਮਣੀਕ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਹਵਾ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਗ ਰਹੀ ਹੈ।
4.27.7
अस्यां वत्स्याम सौमित्रे वर्षरात्रमरिंदम।
गिरिशृङ्गमिदं रम्यमुत्तमं पार्थिवात्मज ॥ ४.२७.७ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਬਰਸਾਤ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਬਿਤਾਵਾਂਗੇ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਪਰਬਤ-ਸਿਖਰ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ।
4.27.8
श्वेताभिः कृष्णताम्राभिः शिलाभिरुपशोभितम्।
नानाधातुसमाकीर्णं नदीदर्दुरसंयुतम् ॥ ४.२७.८ ॥
ਇਹ ਪਰਬਤ ਚਿੱਟੇ, ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਡੱਡੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
4.27.9
विविधैर्वृक्षषण्डैश्च चारुचित्रलतायुतम्।
नानाविहगसंघुष्टं मयूरवरनादितम् ॥ ४.२७.९ ॥
ਇਹ ਪਰਬਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਕੂਕ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ।
4.27.10
मालतीकुन्दगुल्मैश्च सिन्दुवारैः शिरीषकैः।
कदम्बार्जुनसर्जैश्च पुष्पितैरुपशोभितम् ॥ ४.२७.१० ॥
ਇਹ ਪਰਬਤ ਮਾਲਤੀ, ਕੁੰਦ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ, ਸਿੰਧੂਵਾਰ, ਸਿਰੀਸ਼, ਕਦੰਬ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਸਰਜ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
4.27.11
इयं च नलिनी रम्या फुल्लपङ्कजमण्डिता।
नातिदूरे गुहाया नौ भविष्यति नृपात्मज ॥ ४.२७.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ-ਤਲਾਬ ਗੁਫ਼ਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
4.27.12
प्रागुदक्प्रवणे देशे गुहा साधु भविष्यति।
पश्चाच्चैवोन्नता सौम्य निवातेयं भविष्यति ॥ ४.२७.१२ ॥
ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਢਲਾਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਇਹ ਗੁਫ਼ਾ ਚੰਗੀ ਰਹੇਗੀ। ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਉੱਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗੀ।
4.27.13
गुहाद्वारे च सौमित्रे शिला समतला शिवा।
कृष्णा चैवायता चैव भिन्नाञ्जनचयोपमा ॥ ४.२७.१३ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਗੁਫਾ ਦੇ ਦਵਾਰ ਤੇ ਸਮਤਲ, ਸ਼ੁਭ, ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਹੈ; ਉਹ ਟੁੱਟੇ ਕਾਜਲ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗੀ ਹੈ।
4.27.14
गिरिशृङ्गमिदं तात पश्य चोत्तरतः शुभम्।
भिन्नाञ्जनचयाकारमम्भोधरमिवोदितम् ॥ ४.२७.१४ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਪਰਬਤ-ਸ਼ਿਖਰ ਵੇਖ; ਉਹ ਟੁੱਟੇ ਕਾਜਲ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ, ਚੜ੍ਹੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਹੈ।
4.27.15
दक्षिणस्यामपि दिशि स्थितं श्वेतमिवाम्बरम्।
कैलासशिखरप्रख्यं नानाधातुविराजितम् ॥ ४.२७.१५ ॥
ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟਾ ਅਸਮਾਨ ਹੈ; ਕੈਲਾਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਵਰਗਾ, ਨਾਨਾ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੋਇਆ।
4.27.16
प्राचीनवाहिनीं चैव नदीं भृशमकर्दमाम्।
गुहायाः परतः पश्य त्रिकूटे जाह्नवीमिव ॥ ४.२७.१६ ॥
ਗੁਫਾ ਦੇ ਪਰੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਗਦੀ, ਬਹੁਤ ਕੀਚੜ ਰਹਿਤ ਉਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖ; ਉਹ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀ ਹੈ।
4.27.17
चन्दनैस्तिलकैः सालैस्तमालैरतिमुक्तकैः।
पद्मकैः सरलैश्चैव अशोकैश्चैव शोभिताम् ॥ ४.२७.१७ ॥
ਚੰਦਨ, ਤਿਲਕ, ਸਾਲ, ਤਮਾਲ, ਅਤਿਮੁਕਤਕ, ਪਦ੍ਮਕ, ਸਰਲ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
4.27.18
वानीरैस्तिमिदैश्चैव बकुलैः केतकैरपि।
हिन्तालैस्तिनिशैर्नीपैर्वेतसैः कृतमालकैः ॥ ४.२७.१८ ॥
ਵਾਨੀਰ, ਤਿਮਿਦ, ਬਕੁਲ, ਕੇਤਕ, ਹਿੰਤਾਲ, ਤਿਨਿਸ਼, ਨੀਪ, ਵੇਤਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਮਾਲਕ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
4.27.19
तीरजैः शोभिता भाति नानारूपैस्ततस्ततः।
वसनाभरणोपेता प्रमदेवाभ्यलंकृता ॥ ४.२७.१९ ॥
ਕੰਢੇ ਉੱਗੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਉਹ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਇਸਤਰੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ।
4.27.20
शतशः पक्षिसङ्घैश्च नानानादविनादिता।
एकैकमनुरक्तैश्च चक्रवाकैरलंकृता ॥ ४.२७.२० ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਪੰਛੀ-ਝੁੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਅਤੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਉਹ ਨਦੀ ਹੈ।
4.27.21
पुलिनैरतिरम्यैश्च हंससारससेविता।
प्रहसन्त्येव भात्येषा नानारत्नसमन्विता ॥ ४.२७.२१ ॥
ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰਸ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਹ ਨਦੀ ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
4.27.22
क्वचिन्नीलोत्पलैश्छन्ना भातिरक्तोत्पलैः क्वचित्।
क्वचिदाभाति शुक्लैश्च दिव्यैः कुमुदकुड्मलैः ॥ ४.२७.२२ ॥
ਕਿਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ; ਕਿਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁਮੁਦ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੋਭਦੀ ਹੈ।
4.27.23
पारिप्लवशतैर्जुष्टा बर्हिक्रौञ्चविनादिता।
रमणीया नदी सौम्य मुनिसङ्घनिषेविता ॥ ४.२७.२३ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ, ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਮੁਨੀ-ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਇਹ ਨਦੀ ਰਮਣੀਕ ਹੈ।
4.27.24
पश्य चन्दनवृक्षाणां पङ्क्तिः सुरुचिरा इव।
ककुभानां च दृश्यन्ते मनसैवोदिताः समम् ॥ ४.२७.२४ ॥
ਵੇਖ, ਚੰਦਨ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਕਿੰਨੀ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਕਕੁਭ ਰੁੱਖ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉੱਗੇ ਹੋਣ, ਇਕੱਠੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
4.27.25
अहो सुरमणीयोऽयं देशः शत्रुनिषूदन।
दृढं रंस्याव सौमित्रे साध्वत्र निवसावहे ॥ ४.२७.२५ ॥
ਅਹੋ! ਇਹ ਥਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਵਰਗੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਨਿਸੂਦਨ। ਹੇ ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਮ ਕੇ ਵਸੀਏ।
4.27.26
इतश्च नातिदूरे सा किष्किन्धा चित्रकानना।
सुग्रीवस्य पुरी रम्या भविष्यति नृपात्मज ॥ ४.२७.२६ ॥
ਇੱਥੋਂ ਬਹੁਤੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਅਨੋਖੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਨਗਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
4.27.27
गीतवादित्रनिर्घोषः श्रूयते जयतां वर।
नदतां वानराणां च मृदङ्गाडम्बरैः सह ॥ ४.२७.२७ ॥
ਹੇ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ; ਮ੍ਰਿਦੰਗਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਗਰਜਣਾ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
4.27.28
लब्ध्वा भार्यां कपिवरः प्राप्य राज्यं सुहृद्वृतः।
ध्रुवं नन्दति सुग्रीवः सम्प्राप्य महतीं श्रियम् ॥ ४.२७.२८ ॥
ਪਤਨੀ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਕਪੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਜ਼ਰੂਰ ਵੱਡੀ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾ ਕੇ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
4.27.29
इत्युक्त्वा न्यवसत् तत्र राघवः सहलक्ष्मणः।
बहुदृश्यदरीकुञ्जे तस्मिन् प्रस्रवणे गिरौ ॥ ४.२७.२९ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਰਾਘਵ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਕੁੰਜ ਸਨ।
4.27.30
सुसुखे हि बहुद्रव्ये तस्मिन् हि धरणीधरे।
वसतस्तस्य रामस्य रतिरल्पापि नाभवत् ॥ ४.२७.३० ॥
ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਈ, ਅਨੇਕ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾ ਹੋਈ।
4.27.31
हृतां हि भार्यां स्मरतः प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्।
उदयाभ्युदितं दृष्ट्वा शशाङ्कं च विशेषतः ॥ ४.२७.३१ ॥
ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ, ਹਰੀ ਗਈ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
4.27.32
आविवेश न तं निद्रा निशासु शयनं गतम्।
तत्समुत्थेन शोकेन बाष्पोपहतचेतनम् ॥ ४.२७.३२ ॥
ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟਿਆਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਈ; ਉਸ ਸੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਚੇਤਨਾ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
4.27.33
तं शोचमानं काकुत्स्थं नित्यं शोकपरायणम्।
तुल्यदुःखोऽब्रवीद्भ्राता लक्ष्मणोऽनुनयं वचः ॥ ४.२७.३३ ॥
ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਸਦਾ ਸੋਗ-ਪਰਾਇਣ ਉਸ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਨੂੰ, ਉਸੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਾਂਝੀ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਆਖੇ।
4.27.34
अलं वीर व्यथां गत्वा न त्वं शोचितुमर्हसि।
शोचतो ह्यवसीदन्ति सर्वार्था विदितं हि ते ॥ ४.२७.३४ ॥
ਹੇ ਵੀਰ! ਹੁਣ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਹੈ।
4.27.35
भवान् क्रियापरो लोके भवान् देवपरायणः।
आस्तिको धर्मशीलश्च व्यवसायी च राघव ॥ ४.२७.३५ ॥
ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਮ-ਪਰਾਇਣ ਹੈਂ; ਦੇਵ-ਪਰਾਇਣ ਹੈਂ। ਹੇ ਰਾਘਵ! ਤੂੰ ਆਸਤਿਕ, ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
4.27.36
न ह्यव्यवसितः शत्रुं राक्षसं तं विशेषतः।
समर्थस्त्वं रणे हन्तुं विक्रमे जिह्मकारिणम् ॥ ४.२७.३६ ॥
ਬਿਨਾਂ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲਾ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਹੀ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਛਲੀਏ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ।
4.27.37
समुन्मूलय शोकं त्वं व्यवसायं स्थिरीकुरु।
ततः सपरिवारं तं राक्षसं हन्तुमर्हसि ॥ ४.२७.३७ ॥
ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਪੁੱਟ ਦਿਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰੋ; ਤਦ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਮਾਰਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ।
4.27.38
पृथिवीमपि काकुत्स्थ ससागरवनाचलाम्।
परिवर्तयितुं शक्तः किं पुनस्तं हि रावणम् ॥ ४.२७.३८ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਲਟਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਵਣ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ?
4.27.39
शरत्कालं प्रतीक्षस्व प्रावृट्कालोऽयमागतः।
ततः सराष्ट्रं सगणं रावणं तं वधिष्यसि ॥ ४.२७.३९ ॥
ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ; ਇਹ ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਰੁੱਤ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਤਦ ਰਾਜ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਸਮੇਤ ਉਸ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਾਰੋਗੇ।
4.27.40
अहं तु खलु ते वीर्यं प्रसुप्तं प्रतिबोधये।
दीप्तैराहुतिभिः काले भस्मच्छन्नमिवानलम् ॥ ४.२७.४० ॥
ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁੱਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਜਗਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਢੁਕਵੇਂ ਸਮੇਂ ਬਲਦੀਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਆਹ ਢਕੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
4.27.41
लक्ष्मणस्य हि तद् वाक्यं प्रतिपूज्य हितं शुभम्।
राघवः सुहृदं स्निग्धमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.२७.४१ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.27.42
वाच्यं यदनुरक्तेन स्निग्धेन च हितेन च।
सत्यविक्रमयुक्तेन तदुक्तं लक्ष्मण त्वया ॥ ४.२७.४२ ॥
ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਗੱਲ ਅਨੁਰਾਗੀ, ਸਨੇਹੀ, ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੁਸੀਂ ਆਖੀ ਹੈ।
4.27.43
एष शोकः परित्यक्तः सर्वकार्यावसादकः।
विक्रमेष्वप्रतिहतं तेजः प्रोत्साहयाम्यहम् ॥ ४.२७.४३ ॥
ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸ਼ੋਕ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਤੇਜ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
4.27.44
शरत्कालं प्रतीक्षिष्ये स्थितोऽस्मि वचने तव।
सुग्रीवस्य नदीनां च प्रसादमनुपालयन् ॥ ४.२७.४४ ॥
ਮੈਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
4.27.45
उपकारेण वीरस्तु प्रतिकारेण युज्यते।
अकृतज्ञोऽप्रतिकृतो हन्ति सत्त्ववतां मनः ॥ ४.२७.४५ ॥
ਵੀਰ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇ ਕੇ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਬੱਝਦਾ ਹੈ। ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਬਦਲਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਤਵੰਤਾਂ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
4.27.46
तदेव युक्तं प्रणिधाय लक्ष्मणः
कृताञ्जलिस्तत् प्रतिपूज्य भाषितम्।
उवाच रामं स्वभिरामदर्शनं
प्रदर्शयन् दर्शनमात्मनः शुभम् ॥ ४.२७.४६ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਠੀਕ ਮੰਨ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਬਚਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਮਨੋਹਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
4.27.47
यथोक्तमेतत् तव सर्वमीप्सितं
नरेन्द्र कर्ता नचिरात् तु वानरः।
शरत्प्रतीक्षः क्षमतामिमं भवान्
जलप्रपातं रिपुनिग्रहे धृतः ॥ ४.२७.४७ ॥
ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਉਹ ਵਾਨਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ। ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਸਹਾਰੋ।
4.27.48
नियम्य कोपं परिपाल्यतां शरत्
क्षमस्व मासांश्चतुरो मया सह।
वसाचलेऽस्मिन् मृगराजसेविते
संवर्तयन् शत्रुवधे समर्थः ॥ ४.२७.४८ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਵਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇਸ ਵਾਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਸਹਾਰੋ; ਵੈਰੀ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ।