વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.38.1
प्रतिगृह्य च तत् सर्वमुपायनमुपाहृतम्।
वानरान् सान्त्वयित्वा च सर्वानेव व्यसर्जयत् ॥ ४.३८.१ ॥
લાવવામાં આવેલી તે બધી ભેટો સ્વીકારીને અને સર્વ વાનરોને આશ્વાસન આપીને તેમને વિદાય આપી.
4.38.2
विसर्जयित्वा स हरीन् सहस्रान् कृतकर्मणः।
मेने कृतार्थमात्मानं राघवं च महाबलम् ॥ ४.३८.२ ॥
કર્મ પૂર્ણ કરનારા હજારો હરિઓને વિદાય આપીને તેણે પોતાને અને મહાબલ રાઘવને કૃતાર્થ માન્યા.
4.38.3
स लक्ष्मणो भीमबलं सर्ववानरसत्तमम्।
अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवं सम्प्रहर्षयन् ॥ ४.३८.३ ॥
ભીમબળ અને સર્વ વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ સુગ્રીવને પ્રસન્ન કરતાં લક્ષ્મણે વિનમ્ર વચનો કહ્યાં.
4.38.4
किष्किन्धाया विनिष्क्राम यदि ते सौम्य रोचते।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य सुभाषितम् ॥ ४.३८.४ ॥
હે સૌમ્ય! જો તને ગમે તો કિષ્કિંધાથી બહાર નીકળ. લક્ષ્મણનું તે સુભાષિત સાંભળીને—
4.38.5
सुग्रीवः परमप्रीतो वाक्यमेतदुवाच ह।
एवं भवतु गच्छाम स्थेयं त्वच्छासने मया ॥ ४.३८.५ ॥
અતિ પ્રસન્ન થયેલો સુગ્રીવ બોલ્યો: "એમ જ થાઓ, ચાલો જઈએ. હું તારી આજ્ઞામાં જ રહીશ."
4.38.6
तमेवमुक्त्वा सुग्रीवो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्।
विसर्जयामास तदा ताराद्याश्चैव योषितः ॥ ४.३८.६ ॥
લક્ષ્મણને આમ કહીને સુગ્રીવે શુભલક્ષણ લક્ષ્મણને તથા તારા વગેરે સ્ત્રીઓને ત્યારે વિદાય આપી.
4.38.7
एहीत्युच्चैर्हरिवरान् सुग्रीवः समुदाहरत्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा हरयः शीघ्रमाययुः ॥ ४.३८.७ ॥
"આવો" એમ કહીને સુગ્રીવે મોટા અવાજે શ્રેષ્ઠ વાનરોને બોલાવ્યા. તેનું એ વચન સાંભળીને વાનરો તરત આવી ગયા.
4.38.8
बद्धाञ्जलिपुटाः सर्वे ये स्युः स्त्रीदर्शनक्षमाः।
तानुवाच ततः प्राप्तान् राजार्कसदृशप्रभः ॥ ४.३८.८ ॥
સ્ત્રીઓને જોવાને યોગ્ય એવા સર્વ વાનરો હાથ જોડીને ઊભા હતા. ત્યારે સૂર્ય અને રાજા સમાન તેજસ્વી સુગ્રીવે આવેલા તેમને કહ્યું.
4.38.9
उपस्थापयत क्षिप्रं शिबिकां मम वानराः।
श्रुत्वा तु वचनं तस्य हरयः शीघ्रविक्रमाः ॥ ४.३८.९ ॥
"હે વાનરો, મારી પાલખી જલદી લાવો." તેનું એ વચન સાંભળીને શીઘ્ર પરાક્રમી વાનરો.
4.38.10
समुपस्थापयामासुः शिबिकां प्रियदर्शनाम्।
तामुपस्थापितां दृष्ट्वा शिबिकां वानराधिपः ॥ ४.३८.१० ॥
તેમણે જોવામાં પ્રિય એવી તે પાલખી નજીક લાવીને મૂકી. લાવેલી તે પાલખી જોઈને વાનરરાજે.
4.38.11
लक्ष्मणारुह्यतां शीघ्रमिति सौमित्रिमब्रवीत्।
इत्युक्त्वा काञ्चनं यानं सुग्रीवः सूर्यसंनिभम् ॥ ४.३८.११ ॥
"લક્ષ્મણ, જલદી ચઢો." સૌમિત્રિને આમ કહીને સુગ્રીવ સૂર્ય જેવા સોનેરી યાનમાં.
4.38.12
बहुभिर्हरिभिर्युक्तमारुरोह सलक्ष्मणः।
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ॥ ४.३८.१२ ॥
ઘણા વાનરો જોડાયેલા તે યાન પર લક્ષ્મણ સાથે તે ચઢ્યો. માથા પર સફેદ છત્ર ધરવામાં આવી રહ્યું હતું.
4.38.13
शुक्लैश्च वालव्यजनैर्धूयमानैः समन्ततः।
शंखभेरीनिनादैश्च बन्दिभिश्चाभिनन्दितः ॥ ४.३८.१३ ॥
ચોતરફ વીંઝાતા સફેદ ચામરો, શંખ અને ભેરીના નાદ, અને બંદીજનો દ્વારા અભિનંદિત થઈને.
4.38.14
निर्ययौ प्राप्य सुग्रीवो राज्यश्रियमनुत्तमाम्।
स वानरशतैस्तीक्ष्णैर्बहुभिः शस्त्रपाणिभिः ॥ ४.३८.१४ ॥
સુગ્રીવ અતિ ઉત્તમ રાજ્યલક્ષ્મી પામીને નીકળ્યો; હાથમાં શસ્ત્રો ધારણ કરેલા સેંકડો તીક્ષ્ણ વાનરો સાથે.
4.38.15
परिकीर्णो ययौ तत्र यत्र रामो व्यवस्थितः।
स तं देशमनुप्राप्य श्रेष्ठं रामनिषेवितम् ॥ ४.३८.१५ ॥
ઘેરાયેલો તે ત્યાં ગયો જ્યાં રામ ઊભા હતા; રામથી સેવાયેલા એ શ્રેષ્ઠ સ્થાને પહોંચીને.
4.38.16
अवातरन्महातेजाः शिबिकायाः सलक्ष्मणः।
आसाद्य च ततो रामं कृताञ्जलिपुटोऽभवत् ॥ ४.३८.१६ ॥
મહાતેજસ્વી સુગ્રીવ લક્ષ્મણ સાથે પાલખીમાંથી ઊતર્યા; પછી રામની પાસે જઈ હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા.
4.38.17
कृताञ्जलौ स्थिते तस्मिन् वानराश्चाभवंस्तथा।
तटाकमिव तं दृष्ट्वा रामः कुड्मलपङ्कजम् ॥ ४.३८.१७ ॥
તે હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા ત્યારે વાનરો પણ એવું જ કરવા લાગ્યા; રામે તેમને સરોવરના બીડેલા કમળ જેવા જોયા.
4.38.18
वानराणां महत् सैन्यं सुग्रीवे प्रीतिमानभूत्।
पादयोः पतितं मूर्ध्ना तमुत्थाप्य हरीश्वरम् ॥ ४.३८.१८ ॥
વાનરોની મોટી સેના સુગ્રીવને જોઈને હર્ષિત થઈ; માથા વડે ચરણોમાં પડેલા એ વાનરેશ્વરને રામે ઊભા કર્યા.
4.38.19
प्रेम्णा च बहुमानाच्च राघवः परिषस्वजे।
परिष्वज्य च धर्मात्मा निषीदेति ततोऽब्रवीत् ॥ ४.३८.१९ ॥
પ્રેમ અને મોટા આદરથી રાઘવે તેને આલિંગન આપ્યું. ધર્માત્માએ આલિંગન આપીને પછી કહ્યું, "બેસ."
4.38.20
निषण्णं तं ततो दृष्ट्वा क्षितौ रामोऽब्रवीत् ततः।
धर्ममर्थं च कामं च काले यस्तु निषेवते ॥ ४.३८.२० ॥
તેને જમીન પર બેઠેલો જોઈને રામે ત્યારે કહ્યું, "જે યોગ્ય સમયે ધર્મ, અર્થ અને કામનું સેવન કરે છે—"
4.38.21
विभज्य सततं वीर स राजा हरिसत्तम।
हित्वा धर्मं तथार्थं च कामं यस्तु निषेवते ॥ ४.३८.२१ ॥
હે વીર, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, જે રાજા આમને વહેંચીને સદા ચાલે છે, ધર્મ અને અર્થ છોડીને ફક્ત કામનું સેવન કરે છે—
4.38.22
स वृक्षाग्रे यथा सुप्तः पतितः प्रतिबुध्यते।
अमित्राणां वधे युक्तो मित्राणां संग्रहे रतः ॥ ४.३८.२२ ॥
ઝાડની ટોચે સૂતેલો માણસ પડીને જાગે તેમ તે છે. શત્રુઓના વધમાં લાગેલો અને મિત્રોને ભેગા કરવામાં આનંદ લેનારો—
4.38.23
त्रिवर्गफलभोक्ता च राजा धर्मेण युज्यते।
उद्योगसमयस्त्वेष प्राप्तः शत्रुनिषूदन ॥ ४.३८.२३ ॥
ત્રિવર્ગના ફળોનો ભોક્તા રાજા ધર્મથી યુક્ત થાય છે. હે શત્રુનાશક, આ જ પ્રયત્નનો સમય આવ્યો છે.
4.38.24
संचिन्त्यतां हि पिङ्गेश हरिभिः सह मन्त्रिभिः।
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामं वचनमब्रवीत् ॥ ४.३८.२४ ॥
હે પિંગલોના સ્વામી, વાનરો અને મંત્રીઓ સાથે મળીને આનો સારી રીતે વિચાર કરવો. આમ કહેવાતાં સુગ્રીવે રામને આ વચન કહ્યું.
4.38.25
प्रणष्टा श्रीश्च कीर्तिश्च कपिराज्यं च शाश्वतम्।
त्वत्प्रसादान्महाबाहो पुनः प्राप्तमिदं मया ॥ ४.३८.२५ ॥
હે મહાબાહુ, નષ્ટ થયેલી શ્રી, કીર્તિ અને વાનરોનું શાશ્વત રાજ્ય તમારી કૃપાથી મને ફરી પ્રાપ્ત થયું છે.
4.38.26
तव देव प्रसादाच्च भ्रातुश्च जयतां वर।
कृतं न प्रतिकुर्याद् यः पुरुषाणां हि दूषकः ॥ ४.३८.२६ ॥
હે દેવ, વિજયીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તમારી અને ભાઈની કૃપાનો જે બદલો વાળતો નથી, તે માણસોમાં નિશ્ચે નિંદનીય છે.
4.38.27
एते वानरमुख्याश्च शतशः शत्रुसूदन।
प्राप्ताश्चादाय बलिनः पृथिव्यां सर्ववानरान् ॥ ४.३८.२७ ॥
હે શત્રુસૂદન, આ વાનરપ્રમુખો સેંકડોની સંખ્યામાં આવ્યા છે; પૃથ્વી પરના સર્વ વાનરોને પણ બળવાન થઈને સાથે લાવ્યા છે.
4.38.28
ऋक्षाश्च वानराः शूरा गोलाङ्गूलाश्च राघव।
कान्तारवनदुर्गाणामभिज्ञा घोरदर्शनाः ॥ ४.३८.२८ ॥
હે રાઘવ, રીંછ, વાનરો અને શૂર ગોલાંગૂલો પણ આવ્યા છે; ગાઢ વન અને દુર્ગમ સ્થળો તેઓ સારી રીતે જાણે છે, દેખાવે ભયંકર છે.
4.38.29
देवगन्धर्वपुत्राश्च वानराः कामरूपिणः।
स्वैः स्वैः परिवृताः सैन्यैर्वर्तन्ते पथि राघव ॥ ४.३८.२९ ॥
હે રાઘવ, દેવ અને ગંધર્વોના પુત્રો તથા ઇચ્છા અનુસાર રૂપ ધારણ કરનારા વાનરો પોતપોતાની સેનાઓથી ઘેરાઈને માર્ગ પર ચાલી રહ્યા છે.
4.38.30
शतैः शतसहस्रैश्च वर्तन्ते कोटिभिस्तथा।
अयुतैश्चावृता वीर शङ्कुभिश्च परंतप ॥ ४.३८.३० ॥
હે પરંતપ, સેંકડો, લાખો, કરોડો, અયુતો અને શંકુઓની સંખ્યાથી તેઓ ઘેરાયેલા છે.
4.38.31
अर्बुदैरर्बुदशतैर्मध्यैश्चान्त्यैश्च वानराः।
समुद्राश्च परार्धाश्च हरयो हरियूथपाः ॥ ४.३८.३१ ॥
અર્બુદો, સો અર્બુદો, મધ્યમ અને અંત્ય શ્રેણીના વાનરો; સમુદ્રસમાન પરાર્ધ સંખ્યાના વાનરો અને વાનરયૂથપતિઓ પણ.
4.38.32
आगमिष्यन्ति ते राजन् महेन्द्रसमविक्रमाः।
मेघपर्वतसंकाशा मेरुविन्ध्यकृतालयाः ॥ ४.३८.३२ ॥
હે રાજન્, ઇન્દ્રસમાન પરાક્રમી તેઓ આવશે; મેઘ અને પર્વતો જેવા, મેરુ અને વિંધ્ય પર નિવાસ કરનારા.
4.38.33
ते त्वामभिगमिष्यन्ति राक्षसं योद्धुमाहवे।
निहत्य रावणं युद्धे ह्यानयिष्यन्ति मैथिलीम् ॥ ४.३८.३३ ॥
તેઓ તારી પાસે આવશે, રણમાં રાક્ષસ સાથે લડવા; યુદ્ધમાં રાવણનો વધ કરીને તેઓ મૈથિલીને પાછી લાવશે.
4.38.34
ततः समुद्योगमवेक्ष्य वीर्यवान्
हरिप्रवीरस्य निदेशवर्तिनः।
बभूव हर्षाद् वसुधाधिपात्मजः
प्रबुद्धनीलोत्पलतुल्यदर्शनः ॥ ४.३८.३४ ॥
ત્યારે હરિશ્રેષ્ઠ સુગ્રીવની આજ્ઞાને અનુસરતી સેનાની તૈયારી જોઈને પરાક્રમી રાજપુત્ર હર્ષથી ખીલી ઊઠ્યા; તેમનું રૂપ ખીલેલા નીલકમળ જેવું થયું.