ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.38.1
प्रतिगृह्य च तत् सर्वमुपायनमुपाहृतम्।
वानरान् सान्त्वयित्वा च सर्वानेव व्यसर्जयत् ॥ ४.३८.१ ॥
ଆଣାଯାଇଥିବା ସେହି ସମସ୍ତ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାନରମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
4.38.2
विसर्जयित्वा स हरीन् सहस्रान् कृतकर्मणः।
मेने कृतार्थमात्मानं राघवं च महाबलम् ॥ ४.३८.२ ॥
କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା ହଜାର ହଜାର ହରିମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ସେ ନିଜକୁ ଏବଂ ମହାବଳ ରାଘବଙ୍କୁ କୃତାର୍ଥ ମନେ କଲେ।
4.38.3
स लक्ष्मणो भीमबलं सर्ववानरसत्तमम्।
अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवं सम्प्रहर्षयन् ॥ ४.३८.३ ॥
ସେହି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭୀମବଳ ଓ ସର୍ବ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି ବିନମ୍ର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.38.4
किष्किन्धाया विनिष्क्राम यदि ते सौम्य रोचते।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य सुभाषितम् ॥ ४.३८.४ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ! ଯଦି ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ ତେବେ କିଷ୍କିନ୍ଧାରୁ ବାହାରି ଯାଅ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ସେହି ସୁଭାଷିତ ଶୁଣି—
4.38.5
सुग्रीवः परमप्रीतो वाक्यमेतदुवाच ह।
एवं भवतु गच्छाम स्थेयं त्वच्छासने मया ॥ ४.३८.५ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ସେମିତି ହେଉ, ଚାଲ ଯିବା। ମୁଁ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ହିଁ ରହିବି।"
4.38.6
तमेवमुक्त्वा सुग्रीवो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्।
विसर्जयामास तदा ताराद्याश्चैव योषितः ॥ ४.३८.६ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି ସୁଗ୍ରୀବ ସେତେବେଳେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ତାରା ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତ୍ରୀଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
4.38.7
एहीत्युच्चैर्हरिवरान् सुग्रीवः समुदाहरत्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा हरयः शीघ्रमाययुः ॥ ४.३८.७ ॥
"ଆସ" ବୋଲି ସୁଗ୍ରୀବ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ତାଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବାନରମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।
4.38.8
बद्धाञ्जलिपुटाः सर्वे ये स्युः स्त्रीदर्शनक्षमाः।
तानुवाच ततः प्राप्तान् राजार्कसदृशप्रभः ॥ ४.३८.८ ॥
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ସମସ୍ତ ବାନର ହାତ ଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ। ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ରାଜାଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ସୁଗ୍ରୀବ ଆସିଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.38.9
उपस्थापयत क्षिप्रं शिबिकां मम वानराः।
श्रुत्वा तु वचनं तस्य हरयः शीघ्रविक्रमाः ॥ ४.३८.९ ॥
"ହେ ବାନରଗଣ, ମୋର ପାଲିଙ୍କି ଶୀଘ୍ର ଆଣ।" ତାଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶୀଘ୍ର ପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନେ।
4.38.10
समुपस्थापयामासुः शिबिकां प्रियदर्शनाम्।
तामुपस्थापितां दृष्ट्वा शिबिकां वानराधिपः ॥ ४.३८.१० ॥
ସେମାନେ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରିୟ ସେହି ପାଲିଙ୍କି ପାଖକୁ ଆଣି ରଖିଲେ। ଆଣାଯାଇଥିବା ସେହି ପାଲିଙ୍କି ଦେଖି ବାନରରାଜ।
4.38.11
लक्ष्मणारुह्यतां शीघ्रमिति सौमित्रिमब्रवीत्।
इत्युक्त्वा काञ्चनं यानं सुग्रीवः सूर्यसंनिभम् ॥ ४.३८.११ ॥
"ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶୀଘ୍ର ଚଢ଼।" ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି ସୁଗ୍ରୀବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯାନରେ।
4.38.12
बहुभिर्हरिभिर्युक्तमारुरोह सलक्ष्मणः।
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ॥ ४.३८.१२ ॥
ଅନେକ ବାନରମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତ ସେହି ଯାନରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ସେ ଚଢ଼ିଲେ। ମସ୍ତକ ଉପରେ ଧଳା ଛତା ଧରାଯାଉଥିଲା।
4.38.13
शुक्लैश्च वालव्यजनैर्धूयमानैः समन्ततः।
शंखभेरीनिनादैश्च बन्दिभिश्चाभिनन्दितः ॥ ४.३८.१३ ॥
ଚତୁର୍ଦିଗରେ ଦୋଳାଯାଉଥିବା ଧଳା ଚାମରରେ, ଶଙ୍ଖ ଓ ଭେରୀ ଧ୍ୱନିରେ, ଏବଂ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିନନ୍ଦିତ ହୋଇ।
4.38.14
निर्ययौ प्राप्य सुग्रीवो राज्यश्रियमनुत्तमाम्।
स वानरशतैस्तीक्ष्णैर्बहुभिः शस्त्रपाणिभिः ॥ ४.३८.१४ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ରାଜ୍ୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଇ ବାହାରିଲେ; ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଶହ ଶହ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାନର ସହିତ।
4.38.15
परिकीर्णो ययौ तत्र यत्र रामो व्यवस्थितः।
स तं देशमनुप्राप्य श्रेष्ठं रामनिषेवितम् ॥ ४.३८.१५ ॥
ଘେରା ହୋଇ ସେ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠି ରାମ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ; ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚି।
4.38.16
अवातरन्महातेजाः शिबिकायाः सलक्ष्मणः।
आसाद्य च ततो रामं कृताञ्जलिपुटोऽभवत् ॥ ४.३८.१६ ॥
ମହାତେଜସ୍ବୀ ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ପାଲିଙ୍କିରୁ ଓହ୍ଲାଇଲେ; ତା'ପରେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ହାତଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହେଲେ।
4.38.17
कृताञ्जलौ स्थिते तस्मिन् वानराश्चाभवंस्तथा।
तटाकमिव तं दृष्ट्वा रामः कुड्मलपङ्कजम् ॥ ४.३८.१७ ॥
ସେ ହାତଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହେବାରୁ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହେଲେ; ରାମ ତାଙ୍କୁ ପୋଖରୀର ମୁଦିତ ପଦ୍ମ ପରି ଦେଖିଲେ।
4.38.18
वानराणां महत् सैन्यं सुग्रीवे प्रीतिमानभूत्।
पादयोः पतितं मूर्ध्ना तमुत्थाप्य हरीश्वरम् ॥ ४.३८.१८ ॥
ବାନରମାନଙ୍କ ମହାସେନା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା; ମସ୍ତକରେ ଚରଣରେ ପଡ଼ିଥିବା ସେହି ବାନରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ରାମ ଉଠାଇଲେ।
4.38.19
प्रेम्णा च बहुमानाच्च राघवः परिषस्वजे।
परिष्वज्य च धर्मात्मा निषीदेति ततोऽब्रवीत् ॥ ४.३८.१९ ॥
ପ୍ରେମ ଓ ମହାନ ସମ୍ମାନ ସହିତ ରାଘବ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଧର୍ମାତ୍ମା ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ପରେ କହିଲେ, "ବସ।"
4.38.20
निषण्णं तं ततो दृष्ट्वा क्षितौ रामोऽब्रवीत् ततः।
धर्ममर्थं च कामं च काले यस्तु निषेवते ॥ ४.३८.२० ॥
ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ବସିଥିବା ଦେଖି ରାମ ତେବେ କହିଲେ, "ଯିଏ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ସେବନ କରେ—"
4.38.21
विभज्य सततं वीर स राजा हरिसत्तम।
हित्वा धर्मं तथार्थं च कामं यस्तु निषेवते ॥ ४.३८.२१ ॥
ହେ ବୀର, ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ ରାଜା ଏଗୁଡିକୁ ବିଭାଗ କରି ସର୍ବଦା ଚାଲନ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଛାଡି କେବଳ କାମ ସେବନ କରନ୍ତି—
4.38.22
स वृक्षाग्रे यथा सुप्तः पतितः प्रतिबुध्यते।
अमित्राणां वधे युक्तो मित्राणां संग्रहे रतः ॥ ४.३८.२२ ॥
ଗଛର ଶିଖରରେ ଶୋଇଥିବା ଲୋକ ପଡି ଜାଗ୍ରତ ହେବା ପରି ସେ। ଯିଏ ଶତ୍ରୁ ବଧରେ ନିୟୁକ୍ତ ଏବଂ ମିତ୍ର ସଂଗ୍ରହରେ ଆନନ୍ଦିତ—
4.38.23
त्रिवर्गफलभोक्ता च राजा धर्मेण युज्यते।
उद्योगसमयस्त्वेष प्राप्तः शत्रुनिषूदन ॥ ४.३८.२३ ॥
ତ୍ରିବର୍ଗର ଫଳ ଭୋଗକାରୀ ରାଜା ଧର୍ମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଏହି ପ୍ରୟାସର ସମୟ ଆସିଛି।
4.38.24
संचिन्त्यतां हि पिङ्गेश हरिभिः सह मन्त्रिभिः।
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामं वचनमब्रवीत् ॥ ४.३८.२४ ॥
ହେ ପିଙ୍ଗଳଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ବାନର ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଏ ବିଷୟରେ ଭଲ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଉ। ଏପରି କୁହାଗଲେ ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.38.25
प्रणष्टा श्रीश्च कीर्तिश्च कपिराज्यं च शाश्वतम्।
त्वत्प्रसादान्महाबाहो पुनः प्राप्तमिदं मया ॥ ४.३८.२५ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ହଜିଯାଇଥିବା ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ବାନରଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ରାଜ୍ୟ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ପାଇଛି।
4.38.26
तव देव प्रसादाच्च भ्रातुश्च जयतां वर।
कृतं न प्रतिकुर्याद् यः पुरुषाणां हि दूषकः ॥ ४.३८.२६ ॥
ହେ ଦେବ, ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଓ ଭାଇଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହର ପ୍ରତିଦାନ ଯେ ଦିଏ ନାହିଁ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ନିନ୍ଦନୀୟ।
4.38.27
एते वानरमुख्याश्च शतशः शत्रुसूदन।
प्राप्ताश्चादाय बलिनः पृथिव्यां सर्ववानरान् ॥ ४.३८.२७ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ, ଏହି ବାନରପ୍ରମୁଖମାନେ ଶହ ଶହ ସଂଖ୍ୟାରେ ଆସିଛନ୍ତି; ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ବଳବାନ ହୋଇ ସାଙ୍ଗରେ ଆଣିଛନ୍ତି।
4.38.28
ऋक्षाश्च वानराः शूरा गोलाङ्गूलाश्च राघव।
कान्तारवनदुर्गाणामभिज्ञा घोरदर्शनाः ॥ ४.३८.२८ ॥
ହେ ରାଘବ, ଭାଲୁ, ବାନର ଓ ଶୂର ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଛନ୍ତି; ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନ ସେମାନେ ଭଲ ଜାଣନ୍ତି, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର।
4.38.29
देवगन्धर्वपुत्राश्च वानराः कामरूपिणः।
स्वैः स्वैः परिवृताः सैन्यैर्वर्तन्ते पथि राघव ॥ ४.३८.२९ ॥
ହେ ରାଘବ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣକାରୀ ବାନରମାନେ ନିଜ ନିଜ ସେନାରେ ଘେରି ପଥରେ ଆସୁଛନ୍ତି।
4.38.30
शतैः शतसहस्रैश्च वर्तन्ते कोटिभिस्तथा।
अयुतैश्चावृता वीर शङ्कुभिश्च परंतप ॥ ४.३८.३० ॥
ହେ ପରନ୍ତପ, ଶହ, ଲକ୍ଷ, କୋଟି, ଅଯୁତ ଓ ଶଙ୍କୁ ସଂଖ୍ୟାର ସେନାରେ ସେମାନେ ଘେରିହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
4.38.31
अर्बुदैरर्बुदशतैर्मध्यैश्चान्त्यैश्च वानराः।
समुद्राश्च परार्धाश्च हरयो हरियूथपाः ॥ ४.३८.३१ ॥
ଅର୍ବୁଦ, ଶତ ଅର୍ବୁଦ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଅନ୍ତ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀର ବାନରମାନେ; ସମୁଦ୍ରସମ ପରାର୍ଦ୍ଧ ସଂଖ୍ୟକ ବାନରମାନେ ଏବଂ ବାନରଯୂଥପତିମାନେ ମଧ୍ୟ।
4.38.32
आगमिष्यन्ति ते राजन् महेन्द्रसमविक्रमाः।
मेघपर्वतसंकाशा मेरुविन्ध्यकृतालयाः ॥ ४.३८.३२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଇନ୍ଦ୍ରସମ ପରାକ୍ରମୀ ସେମାନେ ଆସିବେ; ମେଘ ଓ ପର୍ବତ ସଦୃଶ, ମେରୁ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବାସ।
4.38.33
ते त्वामभिगमिष्यन्ति राक्षसं योद्धुमाहवे।
निहत्य रावणं युद्धे ह्यानयिष्यन्ति मैथिलीम् ॥ ४.३८.३३ ॥
ସେମାନେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିବେ, ରଣରେ ରାକ୍ଷସ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣକୁ ବଧ କରି ସେମାନେ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବେ।
4.38.34
ततः समुद्योगमवेक्ष्य वीर्यवान्
हरिप्रवीरस्य निदेशवर्तिनः।
बभूव हर्षाद् वसुधाधिपात्मजः
प्रबुद्धनीलोत्पलतुल्यदर्शनः ॥ ४.३८.३४ ॥
ତେବେ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନକାରୀ ସେନାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦେଖି ପରାକ୍ରମୀ ରାଜପୁତ୍ର ହର୍ଷରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ରୂପ ପ୍ରଫୁଟିତ ନୀଳପଦ୍ମ ପରି ହେଲା।