Vedyatra वेदयात्रा
ਖੋਜੋ

ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.38

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ

4.38.1

प्रतिगृह्य च तत् सर्वमुपायनमुपाहृतम्।
वानरान् सान्त्वयित्वा च सर्वानेव व्यसर्जयत् ॥ ४.३८.१ ॥

ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

4.38.2

विसर्जयित्वा स हरीन् सहस्रान् कृतकर्मणः।
मेने कृतार्थमात्मानं राघवं च महाबलम् ॥ ४.३८.२ ॥

ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਮੰਨਿਆ।

4.38.3

स लक्ष्मणो भीमबलं सर्ववानरसत्तमम्।
अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवं सम्प्रहर्षयन् ॥ ४.३८.३ ॥

ਭੀਮਬਲ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਨਿਮਰ ਬਚਨ ਕਹੇ।

4.38.4

किष्किन्धाया विनिष्क्राम यदि ते सौम्य रोचते।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य सुभाषितम् ॥ ४.३८.४ ॥

ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ! ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚੱਲ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਉਸ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ—

4.38.5

सुग्रीवः परमप्रीतो वाक्यमेतदुवाच ह।
एवं भवतु गच्छाम स्थेयं त्वच्छासने मया ॥ ४.३८.५ ॥

ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਚੱਲੋ ਚੱਲੀਏ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ।"

4.38.6

तमेवमुक्त्वा सुग्रीवो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्।
विसर्जयामास तदा ताराद्याश्चैव योषितः ॥ ४.३८.६ ॥

ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਸ਼ੁਭ-ਲੱਛਣ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਆਦਿ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

4.38.7

एहीत्युच्चैर्हरिवरान् सुग्रीवः समुदाहरत्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा हरयः शीघ्रमाययुः ॥ ४.३८.७ ॥

"ਆਓ" ਕਹਿ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਨਰ ਤੁਰੰਤ ਆ ਗਏ।

4.38.8

बद्धाञ्जलिपुटाः सर्वे ये स्युः स्त्रीदर्शनक्षमाः।
तानुवाच ततः प्राप्तान् राजार्कसदृशप्रभः ॥ ४.३८.८ ॥

ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਸਨ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਤਦ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਏ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

4.38.9

उपस्थापयत क्षिप्रं शिबिकां मम वानराः।
श्रुत्वा तु वचनं तस्य हरयः शीघ्रविक्रमाः ॥ ४.३८.९ ॥

"ਹੇ ਵਾਨਰੋ, ਮੇਰੀ ਪਾਲਕੀ ਛੇਤੀ ਲਿਆਓ।" ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਵਾਨਰ।

4.38.10

समुपस्थापयामासुः शिबिकां प्रियदर्शनाम्।
तामुपस्थापितां दृष्ट्वा शिबिकां वानराधिपः ॥ ४.३८.१० ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਉਹ ਪਾਲਕੀ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਉਸ ਪਾਲਕੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਨਰਰਾਜ ਨੇ।

4.38.11

लक्ष्मणारुह्यतां शीघ्रमिति सौमित्रिमब्रवीत्।
इत्युक्त्वा काञ्चनं यानं सुग्रीवः सूर्यसंनिभम् ॥ ४.३८.११ ॥

"ਲਕਸ਼ਮਣ, ਛੇਤੀ ਚੜ੍ਹੋ।" ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਯਾਨ ਵਿੱਚ।

4.38.12

बहुभिर्हरिभिर्युक्तमारुरोह सलक्ष्मणः।
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ॥ ४.३८.१२ ॥

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਸ ਯਾਨ ਉੱਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਉਹ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰ ਫੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

4.38.13

शुक्लैश्च वालव्यजनैर्धूयमानैः समन्ततः।
शंखभेरीनिनादैश्च बन्दिभिश्चाभिनन्दितः ॥ ४.३८.१३ ॥

ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਝੁਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਖ ਅਤੇ ਭੇਰੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬੰਦੀਜਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਭਿਨੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ।

4.38.14

निर्ययौ प्राप्य सुग्रीवो राज्यश्रियमनुत्तमाम्।
स वानरशतैस्तीक्ष्णैर्बहुभिः शस्त्रपाणिभिः ॥ ४.३८.१४ ॥

ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਾਜ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਚੱਲਿਆ; ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰ ਧਾਰੀ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇਜ਼ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ।

4.38.15

परिकीर्णो ययौ तत्र यत्र रामो व्यवस्थितः।
स तं देशमनुप्राप्य श्रेष्ठं रामनिषेवितम् ॥ ४.३८.१५ ॥

ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ; ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਏ ਉਸ ਉੱਤਮ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ।

4.38.16

अवातरन्महातेजाः शिबिकायाः सलक्ष्मणः।
आसाद्य च ततो रामं कृताञ्जलिपुटोऽभवत् ॥ ४.३८.१६ ॥

ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਪਾਲਕੀ ਤੋਂ ਉਤਰੇ; ਫਿਰ ਰਾਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।

4.38.17

कृताञ्जलौ स्थिते तस्मिन् वानराश्चाभवंस्तथा।
तटाकमिव तं दृष्ट्वा रामः कुड्मलपङ्कजम् ॥ ४.३८.१७ ॥

ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਬਾਂਦਰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਏ; ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤਲਾਬ ਦੇ ਬੰਦ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ।

4.38.18

वानराणां महत् सैन्यं सुग्रीवे प्रीतिमानभूत्।
पादयोः पतितं मूर्ध्ना तमुत्थाप्य हरीश्वरम् ॥ ४.३८.१८ ॥

ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ; ਸਿਰ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਉਸ ਵਾਨਰਰਾਜ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਠਾਇਆ।

4.38.19

प्रेम्णा च बहुमानाच्च राघवः परिषस्वजे।
परिष्वज्य च धर्मात्मा निषीदेति ततोऽब्रवीत् ॥ ४.३८.१९ ॥

ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਬੈਠ ਜਾਓ।"

4.38.20

निषण्णं तं ततो दृष्ट्वा क्षितौ रामोऽब्रवीत् ततः।
धर्ममर्थं च कामं च काले यस्तु निषेवते ॥ ४.३८.२० ॥

ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—"

4.38.21

विभज्य सततं वीर स राजा हरिसत्तम।
हित्वा धर्मं तथार्थं च कामं यस्तु निषेवते ॥ ४.३८.२१ ॥

ਹੇ ਵੀਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਸਦਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਕਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—

4.38.22

स वृक्षाग्रे यथा सुप्तः पतितः प्रतिबुध्यते।
अमित्राणां वधे युक्तो मित्राणां संग्रहे रतः ॥ ४.३८.२२ ॥

ਰੁੱਖ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗ ਕੇ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੈ—

4.38.23

त्रिवर्गफलभोक्ता च राजा धर्मेण युज्यते।
उद्योगसमयस्त्वेष प्राप्तः शत्रुनिषूदन ॥ ४.३८.२३ ॥

ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਹੀ ਯਤਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।

4.38.24

संचिन्त्यतां हि पिङ्गेश हरिभिः सह मन्त्रिभिः।
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामं वचनमब्रवीत् ॥ ४.३८.२४ ॥

ਹੇ ਪਿੰਗਲਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

4.38.25

प्रणष्टा श्रीश्च कीर्तिश्च कपिराज्यं च शाश्वतम्।
त्वत्प्रसादान्महाबाहो पुनः प्राप्तमिदं मया ॥ ४.३८.२५ ॥

ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਸ਼੍ਰੀ, ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਰਾਜ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

4.38.26

तव देव प्रसादाच्च भ्रातुश्च जयतां वर।
कृतं न प्रतिकुर्याद् यः पुरुषाणां हि दूषकः ॥ ४.३८.२६ ॥

ਹੇ ਦੇਵ, ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਡੀ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਜੋ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਚੁਕਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ।

4.38.27

एते वानरमुख्याश्च शतशः शत्रुसूदन।
प्राप्ताश्चादाय बलिनः पृथिव्यां सर्ववानरान् ॥ ४.३८.२७ ॥

ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਸੂਦਨ, ਇਹ ਵਾਨਰ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਨਾਲ ਲੈ ਆਏ ਹਨ।

4.38.28

ऋक्षाश्च वानराः शूरा गोलाङ्गूलाश्च राघव।
कान्तारवनदुर्गाणामभिज्ञा घोरदर्शनाः ॥ ४.३८.२८ ॥

ਹੇ ਰਾਘਵ, ਰਿੱਛ, ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਸੂਰਮੇ ਗੋਲਾਂਗੂਲ ਵੀ ਆਏ ਹਨ; ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਔਖੇ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹਨ।

4.38.29

देवगन्धर्वपुत्राश्च वानराः कामरूपिणः।
स्वैः स्वैः परिवृताः सैन्यैर्वर्तन्ते पथि राघव ॥ ४.३८.२९ ॥

ਹੇ ਰਾਘਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

4.38.30

शतैः शतसहस्रैश्च वर्तन्ते कोटिभिस्तथा।
अयुतैश्चावृता वीर शङ्कुभिश्च परंतप ॥ ४.३८.३० ॥

ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਸੈਂਕੜੇ, ਲੱਖਾਂ, ਕਰੋੜਾਂ, ਅਯੁਤ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕੂ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਉਹ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

4.38.31

अर्बुदैरर्बुदशतैर्मध्यैश्चान्त्यैश्च वानराः।
समुद्राश्च परार्धाश्च हरयो हरियूथपाः ॥ ४.३८.३१ ॥

ਅਰਬੁਦ, ਸੌ ਅਰਬੁਦ, ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਵਾਨਰ; ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਰਗੇ ਪਰਾਰਧ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰ-ਯੂਥਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਵੀ।

4.38.32

आगमिष्यन्ति ते राजन् महेन्द्रसमविक्रमाः।
मेघपर्वतसंकाशा मेरुविन्ध्यकृतालयाः ॥ ४.३८.३२ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਉਹ ਆਉਣਗੇ; ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ, ਮੇਰੂ ਤੇ ਵਿੰਧਿਆ ਉੱਤੇ ਵਸੇਰਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ।

4.38.33

ते त्वामभिगमिष्यन्ति राक्षसं योद्धुमाहवे।
निहत्य रावणं युद्धे ह्यानयिष्यन्ति मैथिलीम् ॥ ४.३८.३३ ॥

ਉਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਣਗੇ।

4.38.34

ततः समुद्योगमवेक्ष्य वीर्यवान्
हरिप्रवीरस्य निदेशवर्तिनः।
बभूव हर्षाद् वसुधाधिपात्मजः
प्रबुद्धनीलोत्पलतुल्यदर्शनः ॥ ४.३८.३४ ॥

ਫਿਰ ਹਰੀ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵੇਖ ਕੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਉੱਠੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਖਿੜੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।