વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.4.1
ततः प्रहृष्टो हनुमान् कृत्यवानिति तद्वचः।
श्रुत्वा मधुरभावं च सुग्रीवं मनसा गतः ॥ ४.४.१ ॥
ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા હનુમાને 'કૃત્યવાન' એવું તેમનું વચન સાંભળીને અને સુગ્રીવનો મધુર સ્વભાવ મનમાં સમજીને.
4.4.2
भाव्यो राज्यागमस्तस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
यदयं कृत्यवान् प्राप्तः कृत्यं चैतदुपागतम् ॥ ४.४.२ ॥
મહાત્મા સુગ્રીવને રાજ્યપ્રાપ્તિ નિશ્ચિત થશે; કારણ કે આ કૃત્યવાન આવી પહોંચ્યો છે અને આ કાર્ય પણ સામે આવ્યું છે.
4.4.3
ततः परमसंहृष्टो हनूमान् प्लवगोत्तमः।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं रामं वाक्यविशारदः ॥ ४.४.३ ॥
ત્યારે અત્યંત પ્રસન્ન થયેલા વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાને, વાણીમાં નિપુણ થઈને, રામને આ વચન કહ્યું.
4.4.4
किमर्थं त्वं वनं घोरं पम्पाकाननमण्डितम्।
आगतः सानुजो दुर्गं नानाव्यालमृगायुतम् ॥ ४.४.४ ॥
પંપાના વનોથી શોભતા, અનેક હિંસક પશુઓથી ભરેલા આ ભયંકર દુર્ગમ વનમાં તમે નાના ભાઈ સાથે શા હેતુથી આવ્યા છો?
4.4.5
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणो रामचोदितः।
आचचक्षे महात्मानं रामं दशरथात्मजम् ॥ ४.४.५ ॥
તેમનું તે વચન સાંભળીને, રામની પ્રેરણાથી લક્ષ્મણે દશરથના પુત્ર મહાત્મા રામનો પરિચય આપ્યો.
4.4.6
राजा दशरथो नाम द्युतिमान् धर्मवत्सलः।
चातुर्वर्ण्यं स्वधर्मेण नित्यमेवाभिपालयन् ॥ ४.४.६ ॥
દશરથ નામે રાજા તેજસ્વી અને ધર્મપ્રેમી હતા; ચારેય વર્ણોનું તેઓ પોતપોતાના ધર્મ પ્રમાણે સદા પાલન કરતા.
4.4.7
न द्वेष्टा विद्यते तस्य स तु द्वेष्टि न कंचन।
स तु सर्वेषु भूतेषु पितामह इवापरः ॥ ४.४.७ ॥
તેનો કોઈ શત્રુ નથી, અને તે કોઈને દ્વેષ કરતો નથી. તે સર્વ પ્રાણીઓ માટે બીજા પિતામહ જેવો છે.
4.4.8
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्टवानाप्तदक्षिणैः।
तस्यायं पूर्वजः पुत्रो रामो नाम जनैः श्रुतः ॥ ४.४.८ ॥
અગ્નિષ્ટોમ વગેરે યજ્ઞો અને પર્યાપ્ત દક્ષિણાઓ સાથે યજ્ઞ કરનારનો આ જ્યેષ્ઠ પુત્ર છે; લોકોમાં તે રામ નામે પ્રસિદ્ધ છે.
4.4.9
शरण्यः सर्वभूतानां पितुर्निर्देशपारगः।
ज्येष्ठो दशरथस्यायं पुत्राणां गुणवत्तरः ॥ ४.४.९ ॥
તે સર્વ પ્રાણીઓનો આશ્રય છે, પિતાની આજ્ઞા પૂર્ણપણે પાળનાર છે. દશરથનો આ જ્યેષ્ઠ પુત્ર સર્વ પુત્રોમાં સૌથી વધુ ગુણવાન છે.
4.4.10
राजलक्षणसंयुक्तः संयुक्तो राज्यसम्पदा।
राज्याद् भ्रष्टो मया वस्तुं वने सार्धमिहागतः ॥ ४.४.१० ॥
રાજલક્ષણો અને રાજ્યસંપત્તિથી યુક્ત તે, રાજ્યથી ભ્રષ્ટ થઈને મારી સાથે વનમાં રહેવા અહીં આવ્યા છે.
4.4.11
भार्यया च महाभाग सीतयानुगतो वशी।
दिनक्षये महातेजाः प्रभयेव दिवाकरः ॥ ४.४.११ ॥
હે મહાભાગ, પત્ની સીતા સાથે સંયમી અને મહાતેજસ્વી તે અનુસરી રહ્યા છે; દિવસના અંતે સૂર્ય પોતાની પ્રભા સાથે હોય તેમ.
4.4.12
अहमस्यावरो भ्राता गुणैर्दास्यमुपागतः।
कृतज्ञस्य बहुज्ञस्य लक्ष्मणो नाम नामतः ॥ ४.४.१२ ॥
હું તેનો નાનો ભાઈ છું; તેના ગુણોથી હું તેનો દાસ બન્યો છું. કૃતજ્ઞ અને બહુજ્ઞ એવા તેનું નામ લક્ષ્મણ છે.
4.4.13
सुखार्हस्य महार्हस्य सर्वभूतहितात्मनः।
ऐश्वर्येण विहीनस्य वनवासे रतस्य च ॥ ४.४.१३ ॥
જે સુખને યોગ્ય, મહાન સન્માનને યોગ્ય, સર્વ પ્રાણીઓના હિતમાં સ્વભાવ ધરાવનાર, ઐશ્વર્યથી વંચિત છતાં વનવાસમાં રમતા છે.
4.4.14
रक्षसापहृता भार्या रहिते कामरूपिणा।
तच्च न ज्ञायते रक्षः पत्नी येनास्य वा हृता ॥ ४.४.१४ ॥
એકાંતમાં, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધરનાર એક રાક્ષસે તેમની પત્નીનું હરણ કર્યું. તે રાક્ષસ કોણ છે, તેણે કોની પત્ની હરી તે જાણાતું નથી.
4.4.15
दनुर्नाम दितेः पुत्रः शापाद् राक्षसतां गतः।
आख्यातस्तेन सुग्रीवः समर्थो वानराधिपः ॥ ४.४.१५ ॥
દનુ નામનો દિતિનો પુત્ર શાપથી રાક્ષસભાવ પામ્યો હતો. તેણે જ સમર્થ વાનરાધિપતિ સુગ્રીવનું નામ કહ્યું હતું.
4.4.16
स ज्ञास्यति महावीर्यस्तव भार्यापहारिणम्।
एवमुक्त्वा दनुः स्वर्गं भ्राजमानो दिवं गतः ॥ ४.४.१६ ॥
તે મહાપરાક્રમી તારી પત્નીનું હરણ કરનારને જાણશે. એમ કહીને દનુ ઝળહળતો સ્વર્ગે ગયો.
4.4.17
एतत् ते सर्वमाख्यातं याथातथ्येन पृच्छतः।
अहं चैव च रामश्च सुग्रीवं शरणं गतौ ॥ ४.४.१७ ॥
તેં સાચે સાચું પૂછ્યું તેથી આ બધું તને કહ્યું. હું અને રામ બંને સુગ્રીવને શરણે ગયા છીએ.
4.4.18
एष दत्त्वा च वित्तानि प्राप्य चानुत्तमं यशः।
लोकनाथः पुरा भूत्वा सुग्रीवं नाथमिच्छति ॥ ४.४.१८ ॥
પૂર્વે લોકનાથ થયેલા આ, ધન આપીને અને સર્વોત્તમ યશ મેળવીને, હવે સુગ્રીવને નાથ તરીકે ઇચ્છે છે.
4.4.19
सीता यस्य स्नुषा चासीच्छरण्यो धर्मवत्सलः।
तस्य पुत्रः शरण्यश्च सुग्रीवं शरणं गतः ॥ ४.४.१९ ॥
જેમની પુત્રવધૂ સીતા હતી, જે શરણ આપનારા અને ધર્મપ્રિય હતા; તેમનો પુત્ર, જે પોતે પણ શરણ આપનારો છે, સુગ્રીવની શરણે આવ્યો છે.
4.4.20
सर्वलोकस्य धर्मात्मा शरण्यः शरणं पुरा।
गुरुर्मे राघवः सोऽयं सुग्रीवं शरणं गतः ॥ ४.४.२० ॥
સર્વ લોકના ધર્માત્મા, પૂર્વે શરણ આપનારા, મારા ગુરુ રાઘવ તેઓ જ અહીં સુગ્રીવની શરણે આવ્યા છે.
4.4.21
यस्य प्रसादे सततं प्रसीदेयुरिमाः प्रजाः।
स रामो वानरेन्द्रस्य प्रसादमभिकांक्षते ॥ ४.४.२१ ॥
જેની કૃપાથી આ પ્રજા સદા પ્રસન્ન રહેશે, તે રામ વાનરેન્દ્રની કૃપાની અભિલાષા રાખે છે.
4.4.22
येन सर्वगुणोपेताः पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः।
मानिताः सततं राज्ञा सदा दशरथेन वै ॥ ४.४.२२ ॥
જેમના દ્વારા પૃથ્વીના સર્વ ગુણસંપન્ન રાજાઓ સદા સન્માનિત થયા, તે દશરથ રાજાએ જ તેમને નિરંતર માન આપ્યું.
4.4.23
तस्यायं पूर्वजः पुत्रस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः।
सुग्रीवं वानरेन्द्रं तु रामः शरणमागतः ॥ ४.४.२३ ॥
તેમનો આ જ્યેષ્ઠ પુત્ર ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત છે; તે રામ વાનરેન્દ્ર સુગ્રીવની શરણે આવ્યા છે.
4.4.24
शोकाभिभूते रामे तु शोकार्ते शरणं गते।
कर्तुमर्हति सुग्रीवः प्रसादं सह यूथपैः ॥ ४.४.२४ ॥
શોકથી અભિભૂત રામ, શોકાર્ત થઈને શરણે આવ્યા છે; સુગ્રીવે પોતાના યૂથપતિઓ સાથે તેમના પર કૃપા કરવી જોઈએ.
4.4.25
एवं ब्रुवाणं सौमित्रिं करुणं साश्रुपातनम्।
हनूमान् प्रत्युवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ४.४.२५ ॥
આ રીતે કરુણાથી આંસુ સારતા બોલતા સૌમિત્રિને, વાણીમાં નિપુણ હનુમાને આ વચનો કહ્યાં.
4.4.26
ईदृशा बुद्धिसम्पन्ना जितक्रोधा जितेन्द्रियाः।
द्रष्टव्या वानरेन्द्रेण दिष्ट्या दर्शनमागताः ॥ ४.४.२६ ॥
તમારા જેવા બુદ્ધિમાન, ક્રોધ જીતેલા અને ઇન્દ્રિયોને વશ રાખનારા વાનરેન્દ્રને મળવા યોગ્ય છે; સદ્ભાગ્યે તમે તેમના દર્શને આવ્યા છો.
4.4.27
स हि राज्याश्च विभ्रष्टः कृतवैरश्च वालिना।
हृतदारो वने त्रस्तो भ्रात्रा विनिकृतो भृशम् ॥ ४.४.२७ ॥
તેઓ રાજ્યથી ભ્રષ્ટ થયેલા છે, વાલી સાથે વેર બાંધી ચૂક્યા છે, પત્ની હરાયેલી છે, વનમાં ભયભીત રહે છે અને ભાઈ દ્વારા અત્યંત પીડિત થયા છે.
4.4.28
करिष्यति स साहाय्यं युवयोर्भास्करात्मजः।
सुग्रीवः सह चास्माभिः सीतायाः परिमार्गणे ॥ ४.४.२८ ॥
સૂર્યપુત્ર સુગ્રીવ તમે બંનેને સહાય કરશે; અમે પણ તેમની સાથે સીતાની શોધમાં જોડાઈશું.
4.4.29
इत्येवमुक्त्वा हनुमान् श्लक्ष्णं मधुरया गिरा।
बभाषे साधु गच्छामः सुग्रीवमिति राघवम् ॥ ४.४.२९ ॥
આ રીતે કહીને હનુમાન કોમળ અને મધુર વાણીમાં બોલ્યા, "સારું, રાઘવને લઈને આપણે સુગ્રીવ પાસે જઈએ."
4.4.30
एवं ब्रुवन्तं धर्मात्मा हनूमन्तं स लक्ष्मणः।
प्रतिपूज्य यथान्यायमिदं प्रोवाच राघवम् ॥ ४.४.३० ॥
આ રીતે બોલતા હનુમાનનું ધર્માત્મા લક્ષ્મણે યથોચિત સન્માન કરીને રાઘવને આ કહ્યું.
4.4.31
कपिः कथयते हृष्टो यथायं मारुतात्मजः।
कृत्यवान् सोऽपि सम्प्राप्तः कृतकृत्योऽसि राघव ॥ ४.४.३१ ॥
હર્ષિત થયેલો વાનર બોલ્યો, "વાયુપુત્ર આ પોતાનું કાર્ય લઈને આવી પહોંચ્યા છે. હે રાઘવ, આપ કૃતકૃત્ય થયા છો."
4.4.32
प्रसन्नमुखवर्णश्च व्यक्तं हृष्टश्च भाषते।
नानृतं वक्ष्यते वीरो हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ४.४.३२ ॥
તેમનું મુખ અને વર્ણ પ્રસન્ન છે; તેઓ સ્પષ્ટ હર્ષથી બોલે છે. વીર વાયુપુત્ર હનુમાન અસત્ય નહીં કહે.
4.4.33
ततः स सुमहाप्राज्ञो हनूमान् मारुतात्मजः।
जगामादाय तौ वीरौ हरिराजाय राघवौ ॥ ४.४.३३ ॥
પછી અતિ બુદ્ધિમાન વાયુપુત્ર હનુમાન તે બંને વીર રાઘવોને લઈને વાનરરાજ પાસે ગયા.
4.4.34
भिक्षुरूपं परित्यज्य वानरं रूपमास्थितः।
पृष्ठमारोप्य तौ वीरौ जगाम कपिकुञ्जरः ॥ ४.४.३४ ॥
ભિક્ષુનું રૂપ છોડીને વાનરનું રૂપ ધારણ કરીને, તે બે વીરોને પીઠ પર બેસાડીને તે કપિકુંજર ચાલ્યો.
4.4.35
स तु विपुलयशाः कपिप्रवीरः
पवनसुतः कृतकृत्यवत् प्रहृष्टः।
गिरिवरमुरुविक्रमः प्रयातः
स शुभमतिः सह रामलक्ष्मणाभ्याम् ॥ ४.४.३५ ॥
વિશાળ કીર્તિવાળો, વાનરવીરોમાં શ્રેષ્ઠ, વાયુપુત્ર કૃતકૃત્યની જેમ અતિ હર્ષિત થઈને, મહાપરાક્રમી શુભબુદ્ધિવાળો તે રામ-લક્ષ્મણ સાથે શ્રેષ્ઠ પર્વત તરફ ચાલ્યો.