వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.4.1
ततः प्रहृष्टो हनुमान् कृत्यवानिति तद्वचः।
श्रुत्वा मधुरभावं च सुग्रीवं मनसा गतः ॥ ४.४.१ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన హనుమంతుడు, 'కృత్యవాన్' అన్న ఆ మాటను విని, సుగ్రీవుని మధురమైన స్వభావాన్ని మనసులో గ్రహించాడు.
4.4.2
भाव्यो राज्यागमस्तस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
यदयं कृत्यवान् प्राप्तः कृत्यं चैतदुपागतम् ॥ ४.४.२ ॥
మహాత్ముడైన సుగ్రీవునికి రాజ్యప్రాప్తి తప్పకుండా కలుగుతుంది; ఎందుకంటే ఇతడు కృత్యవాన్ గా వచ్చాడు, ఈ కార్యమూ ఎదురైంది.
4.4.3
ततः परमसंहृष्टो हनूमान् प्लवगोत्तमः।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं रामं वाक्यविशारदः ॥ ४.४.३ ॥
అప్పుడు అత్యంత సంతోషించిన వానరశ్రేష్ఠుడు హనుమంతుడు, మాటలలో నిపుణుడై, రాముడితో ఈ మాటలు పలికాడు.
4.4.4
किमर्थं त्वं वनं घोरं पम्पाकाननमण्डितम्।
आगतः सानुजो दुर्गं नानाव्यालमृगायुतम् ॥ ४.४.४ ॥
పంపా వనాలతో అలంకృతమై, అనేక క్రూర జంతువులతో నిండిన ఈ భయంకరమైన, దుర్గమమైన అరణ్యానికి మీరు తమ్ముడితో ఏ కారణంగా వచ్చారు?
4.4.5
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणो रामचोदितः।
आचचक्षे महात्मानं रामं दशरथात्मजम् ॥ ४.४.५ ॥
అతని ఆ మాటలు విని, రాముడి ప్రేరణతో లక్ష్మణుడు దశరథుని కుమారుడైన మహాత్ముడు రాముని పరిచయం చేశాడు.
4.4.6
राजा दशरथो नाम द्युतिमान् धर्मवत्सलः।
चातुर्वर्ण्यं स्वधर्मेण नित्यमेवाभिपालयन् ॥ ४.४.६ ॥
దశరథుడు అనే రాజు తేజస్వి, ధర్మప్రియుడు; నాలుగు వర్ణాలను వారివారి ధర్మానుసారం ఎల్లప్పుడూ పాలించేవాడు.
4.4.7
न द्वेष्टा विद्यते तस्य स तु द्वेष्टि न कंचन।
स तु सर्वेषु भूतेषु पितामह इवापरः ॥ ४.४.७ ॥
అతనికి శత్రువు ఎవరూ లేరు; అతడు ఎవరినీ ద్వేషించడు. అతడు సమస్త ప్రాణులపట్ల మరో పితామహునిలా ఉంటాడు.
4.4.8
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्टवानाप्तदक्षिणैः।
तस्यायं पूर्वजः पुत्रो रामो नाम जनैः श्रुतः ॥ ४.४.८ ॥
అగ్నిష్టోమం మొదలైన యజ్ఞాలను, తగిన దక్షిణలతో చేసినవాడి పెద్ద కుమారుడు ఇతడు; ఇతడు రాముడు అనే పేరుతో ప్రజలలో ప్రసిద్ధుడు.
4.4.9
शरण्यः सर्वभूतानां पितुर्निर्देशपारगः।
ज्येष्ठो दशरथस्यायं पुत्राणां गुणवत्तरः ॥ ४.४.९ ॥
ఇతడు సమస్త ప్రాణులకు శరణ్యుడు; తండ్రి ఆజ్ఞను పూర్తిగా నెరవేర్చినవాడు. దశరథుని ఈ పెద్ద కుమారుడు కుమారులందరిలోకీ అత్యధిక గుణవంతుడు.
4.4.10
राजलक्षणसंयुक्तः संयुक्तो राज्यसम्पदा।
राज्याद् भ्रष्टो मया वस्तुं वने सार्धमिहागतः ॥ ४.४.१० ॥
రాజలక్షణాలతో, రాజ్య సంపదతో కూడినవాడు; రాజ్యం నుండి భ్రష్టుడై, నాతో కలిసి అడవిలో నివసించడానికి ఇక్కడికి వచ్చాడు.
4.4.11
भार्यया च महाभाग सीतयानुगतो वशी।
दिनक्षये महातेजाः प्रभयेव दिवाकरः ॥ ४.४.११ ॥
ఓ మహాభాగా, తన భార్య సీతతో కూడి, ఇంద్రియనిగ్రహం గలవాడు, మహాతేజస్వి అతడు అనుసరించి వస్తున్నాడు; పగలు ముగిసేటప్పుడు సూర్యుడు తన కాంతితో ఉన్నట్టుగా.
4.4.12
अहमस्यावरो भ्राता गुणैर्दास्यमुपागतः।
कृतज्ञस्य बहुज्ञस्य लक्ष्मणो नाम नामतः ॥ ४.४.१२ ॥
నేను అతని తమ్ముడను; అతని గుణాలకు వశుడనై అతనికి సేవకుడనయ్యాను. కృతజ్ఞుడు, బహుజ్ఞుడు అయిన అతని పేరు లక్ష్మణుడు.
4.4.13
सुखार्हस्य महार्हस्य सर्वभूतहितात्मनः।
ऐश्वर्येण विहीनस्य वनवासे रतस्य च ॥ ४.४.१३ ॥
సుఖానికి అర్హుడు, మహా గౌరవానికి అర్హుడు, సర్వప్రాణుల హితమే తన స్వభావమైనవాడు, ఐశ్వర్యం కోల్పోయి వనవాసంలో ఆనందించేవాడు.
4.4.14
रक्षसापहृता भार्या रहिते कामरूपिणा।
तच्च न ज्ञायते रक्षः पत्नी येनास्य वा हृता ॥ ४.४.१४ ॥
ఏకాంతంలో, కోరిన రూపం ధరించగల ఒక రాక్షసుడు ఆయన భార్యను అపహరించాడు. ఆ రాక్షసుడెవడో, ఎవరి భార్యను అతడు తీసుకెళ్లాడో తెలియదు.
4.4.15
दनुर्नाम दितेः पुत्रः शापाद् राक्षसतां गतः।
आख्यातस्तेन सुग्रीवः समर्थो वानराधिपः ॥ ४.४.१५ ॥
దనువు అనే పేరుగల దితి కుమారుడు శాపం వల్ల రాక్షస స్వభావాన్ని పొందాడు. అతడే వానరాధిపతి, సమర్థుడైన సుగ్రీవుని గురించి చెప్పాడు.
4.4.16
स ज्ञास्यति महावीर्यस्तव भार्यापहारिणम्।
एवमुक्त्वा दनुः स्वर्गं भ्राजमानो दिवं गतः ॥ ४.४.१६ ॥
ఆ మహాపరాక్రమశాలి నీ భార్యను అపహరించినవాడిని తెలుసుకుంటాడు. ఇలా చెప్పి, దనువు ప్రకాశిస్తూ స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయాడు.
4.4.17
एतत् ते सर्वमाख्यातं याथातथ्येन पृच्छतः।
अहं चैव च रामश्च सुग्रीवं शरणं गतौ ॥ ४.४.१७ ॥
నువ్వు యథార్థంగా అడిగినందున ఇదంతా నీకు చెప్పాను. నేనూ రాముడూ సుగ్రీవుని శరణు పొందాము.
4.4.18
एष दत्त्वा च वित्तानि प्राप्य चानुत्तमं यशः।
लोकनाथः पुरा भूत्वा सुग्रीवं नाथमिच्छति ॥ ४.४.१८ ॥
ఇతడు పూర్వం లోకనాథుడై, సంపదలను దానం చేసి, అత్యుత్తమ కీర్తిని పొంది, ఇప్పుడు సుగ్రీవుడిని తనకు నాథునిగా కోరుకుంటున్నాడు.
4.4.19
सीता यस्य स्नुषा चासीच्छरण्यो धर्मवत्सलः।
तस्य पुत्रः शरण्यश्च सुग्रीवं शरणं गतः ॥ ४.४.१९ ॥
ఎవరి కోడలు సీత, శరణు ఇచ్చేవాడు, ధర్మప్రియుడు ఆయన కుమారుడు, శరణు ఇచ్చేవాడూ అయిన అతడు, సుగ్రీవుని శరణు పొందాడు.
4.4.20
सर्वलोकस्य धर्मात्मा शरण्यः शरणं पुरा।
गुरुर्मे राघवः सोऽयं सुग्रीवं शरणं गतः ॥ ४.४.२० ॥
సర్వలోకాలకు ధర్మాత్ముడు, పూర్వం శరణు ఇచ్చినవాడు, నా గురువు రాఘవుడు, ఆయనే ఇక్కడ సుగ్రీవుని శరణు పొందాడు.
4.4.21
यस्य प्रसादे सततं प्रसीदेयुरिमाः प्रजाः।
स रामो वानरेन्द्रस्य प्रसादमभिकांक्षते ॥ ४.४.२१ ॥
ఎవరి అనుగ్రహం వల్ల ఈ ప్రజలు ఎల్లప్పుడూ సంతోషంగా ఉంటారో, ఆ రాముడు వానరేంద్రుని అనుగ్రహాన్ని కోరుతున్నాడు.
4.4.22
येन सर्वगुणोपेताः पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः।
मानिताः सततं राज्ञा सदा दशरथेन वै ॥ ४.४.२२ ॥
ఎవరి చేత భూమిపై సర్వ గుణ సంపన్నులైన రాజులందరూ ఎల్లప్పుడూ గౌరవింపబడ్డారో, ఆ దశరథుడే వారిని నిరంతరం గౌరవించాడు.
4.4.23
तस्यायं पूर्वजः पुत्रस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः।
सुग्रीवं वानरेन्द्रं तु रामः शरणमागतः ॥ ४.४.२३ ॥
ఆయన ఈ జ్యేష్ఠ కుమారుడు మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు; ఆ రాముడే వానరేంద్రుడైన సుగ్రీవుని శరణు పొందాడు.
4.4.24
शोकाभिभूते रामे तु शोकार्ते शरणं गते।
कर्तुमर्हति सुग्रीवः प्रसादं सह यूथपैः ॥ ४.४.२४ ॥
శోకంతో అభిభూతుడైన రాముడు, దుఃఖార్తుడై శరణు కోరి వచ్చాడు; సుగ్రీవుడు తన యూథపతులతో కలిసి ఆయనపై అనుగ్రహం చూపాలి.
4.4.25
एवं ब्रुवाणं सौमित्रिं करुणं साश्रुपातनम्।
हनूमान् प्रत्युवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ४.४.२५ ॥
ఇలా కరుణతో కన్నీరు కారుస్తూ మాట్లాడుతున్న సౌమిత్రితో, వాక్చాతుర్యం గల హనుమంతుడు ఈ మాటలు పలికాడు.
4.4.26
ईदृशा बुद्धिसम्पन्ना जितक्रोधा जितेन्द्रियाः।
द्रष्टव्या वानरेन्द्रेण दिष्ट्या दर्शनमागताः ॥ ४.४.२६ ॥
మీ వంటి బుద్ధిమంతులు, కోపాన్ని జయించి ఇంద్రియాలను నిగ్రహించినవారు, వానరరాజు చూడదగినవారు; అదృష్టవశాత్తు మీరు ఆయన దర్శనానికి వచ్చారు.
4.4.27
स हि राज्याश्च विभ्रष्टः कृतवैरश्च वालिना।
हृतदारो वने त्रस्तो भ्रात्रा विनिकृतो भृशम् ॥ ४.४.२७ ॥
ఆయన రాజ్యాన్ని కోల్పోయినవాడు, వాలితో వైరం పెంచుకున్నవాడు, భార్యను అపహరింపబడినవాడు, అడవిలో భయపడుతూ ఉన్నవాడు, సోదరుని వల్ల తీవ్రంగా అవమానించబడినవాడు.
4.4.28
करिष्यति स साहाय्यं युवयोर्भास्करात्मजः।
सुग्रीवः सह चास्माभिः सीतायाः परिमार्गणे ॥ ४.४.२८ ॥
సూర్యపుత్రుడు సుగ్రీవుడు మీ ఇద్దరికీ సహాయం చేస్తాడు; మేమందరం ఆయనతో కలిసి సీతను వెతకడంలో పాల్గొంటాము.
4.4.29
इत्येवमुक्त्वा हनुमान् श्लक्ष्णं मधुरया गिरा।
बभाषे साधु गच्छामः सुग्रीवमिति राघवम् ॥ ४.४.२९ ॥
ఇలా చెప్పి హనుమంతుడు మృదువైన, మధురమైన స్వరంతో, "మంచిది, రాఘవుని వెంట తీసుకుని సుగ్రీవుని వద్దకు వెళ్దాం" అని పలికాడు.
4.4.30
एवं ब्रुवन्तं धर्मात्मा हनूमन्तं स लक्ष्मणः।
प्रतिपूज्य यथान्यायमिदं प्रोवाच राघवम् ॥ ४.४.३० ॥
ఇలా పలికిన హనుమంతుణ్ణి ధర్మాత్ముడైన లక్ష్మణుడు యథోచితంగా గౌరవించి, రాఘవునితో ఇలా అన్నాడు.
4.4.31
कपिः कथयते हृष्टो यथायं मारुतात्मजः।
कृत्यवान् सोऽपि सम्प्राप्तः कृतकृत्योऽसि राघव ॥ ४.४.३१ ॥
హర్షించిన వానరుడు ఇలా పలికాడు: "వాయుపుత్రుడు ఈ హనుమంతుడు తన కార్యంతో తిరిగి వచ్చాడు. ఓ రాఘవా, మీరు కృతకృత్యులయ్యారు."
4.4.32
प्रसन्नमुखवर्णश्च व्यक्तं हृष्टश्च भाषते।
नानृतं वक्ष्यते वीरो हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ४.४.३२ ॥
ఆయన ముఖం, వర్ణం ప్రసన్నంగా ఉన్నాయి; స్పష్టంగా ఆనందంతో మాట్లాడుతున్నాడు. వీరుడైన వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు అసత్యం పలకడు.
4.4.33
ततः स सुमहाप्राज्ञो हनूमान् मारुतात्मजः।
जगामादाय तौ वीरौ हरिराजाय राघवौ ॥ ४.४.३३ ॥
అప్పుడు అతిగొప్ప ప్రజ్ఞావంతుడైన వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు ఆ ఇద్దరు వీర రాఘవులను తీసుకుని వానరరాజు వద్దకు వెళ్లాడు.
4.4.34
भिक्षुरूपं परित्यज्य वानरं रूपमास्थितः।
पृष्ठमारोप्य तौ वीरौ जगाम कपिकुञ्जरः ॥ ४.४.३४ ॥
భిక్షువు రూపాన్ని విడిచి వానర రూపాన్ని ధరించి, ఆ ఇద్దరు వీరులను వీపుపై ఎక్కించుకుని ఆ కపికుంజరుడు వెళ్లాడు.
4.4.35
स तु विपुलयशाः कपिप्रवीरः
पवनसुतः कृतकृत्यवत् प्रहृष्टः।
गिरिवरमुरुविक्रमः प्रयातः
स शुभमतिः सह रामलक्ष्मणाभ्याम् ॥ ४.४.३५ ॥
విపులమైన కీర్తి కలిగిన, వానర వీరులలో ప్రముఖుడైన, వాయుపుత్రుడు, కృతకృత్యుడిలా ఎంతో సంతోషించి, గొప్ప పరాక్రమశాలి శుభబుద్ధి గల ఆయన రామ లక్ష్మణులతో కలిసి శ్రేష్ఠ పర్వతం వైపు వెళ్లాడు.