વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.49.1
अथाङ्गदस्तदा सर्वान् वानरानिदमब्रवीत्।
परिश्रान्तो महाप्राज्ञः समाश्वास्य शनैर्वचः ॥ ४.४९.१ ॥
ત્યારે મહાપ્રાજ્ઞ અંગદ થાકેલા હોવા છતાં ધીમે ધીમે શ્વાસ સંભાળીને બધા વાનરોને આમ બોલ્યા.
4.49.2
वनानि गिरयो नद्यो दुर्गाणि गहनानि च।
दरी गिरिगुहाश्चैव विचिताः सर्वमन्ततः ॥ ४.४९.२ ॥
વન, પર્વતો, નદીઓ, દુર્ગમ અને ગાઢ સ્થાનો, ગુફાઓ અને પર્વતની કંદરાઓ—બધું ચારેબાજુ શોધી લેવાયું છે.
4.49.3
तत्र तत्र सहास्माभिर्जानकी न च दृश्यते।
तथा रक्षोऽपहर्ता च सीतायाश्चैव दुष्कृती ॥ ४.४९.३ ॥
અમે સૌ સાથે જગ્યાએ જગ્યાએ શોધ્યું પણ જાનકી દેખાતી નથી; સીતાનું હરણ કરનાર તે દુષ્ટ રાક્ષસ પણ મળતો નથી.
4.49.4
कालश्च नो महान् यातः सुग्रीवश्चोग्रशासनः।
तस्माद् भवन्तः सहिता विचिन्वन्तु समन्ततः ॥ ४.४९.४ ॥
અમારો ઘણો સમય વીતી ગયો છે, અને કડક આજ્ઞા આપનાર સુગ્રીવ પણ છે. તેથી તમે સૌ સાથે મળીને ચારે બાજુ શોધો.
4.49.5
विहाय तन्द्रीं शोकं च निद्रां चैव समुत्थिताम्।
विचिनुध्वं तथा सीतां पश्यामो जनकात्मजाम् ॥ ४.४९.५ ॥
આળસ, શોક અને ઊઠી આવેલી ઊંઘ છોડીને શોધો; જનકની પુત્રી સીતાને આપણે જોઈશું.
4.49.6
अनिर्वेदं च दाक्ष्यं च मनसश्चापराजयम्।
कार्यसिद्धिकराण्याहुस्तस्मादेतद् ब्रवीम्यहम् ॥ ४.४९.६ ॥
નિરાશ ન થવું, કુશળતા અને મનની અપરાજિત દૃઢતા—આ જ કાર્ય સિદ્ધ કરનારા ગુણો કહેવાય છે; તેથી હું આ જ કહું છું.
4.49.7
अद्यापीदं वनं दुर्गं विचिन्वन्तु वनौकसः।
खेदं त्यक्त्वा पुनः सर्वं वनमेव विचिन्वताम् ॥ ४.४९.७ ॥
હજી પણ આ દુર્ગમ વનને વનવાસીઓ શોધે. થાક છોડીને ફરી સમગ્ર વન જ શોધો.
4.49.8
अवश्यं कुर्वतां तस्य दृश्यते कर्मणः फलम्।
परं निर्वेदमागम्य नहि नोन्मीलनं क्षमम् ॥ ४.४९.८ ॥
કર્મ કરનારાઓને તેનું ફળ અવશ્ય દેખાય છે. પણ નિરાશામાં પડવું યોગ્ય નથી; તેથી આંખો ખૂલતી નથી.
4.49.9
सुग्रीवः क्रोधनो राजा तीक्ष्णदण्डश्च वानराः।
भेतव्यं तस्य सततं रामस्य च महात्मनः ॥ ४.४९.९ ॥
સુગ્રીવ ક્રોધી રાજા છે, તેનો દંડ તીક્ષ્ણ છે, હે વાનરો. તેનાથી સતત ડરવું જોઈએ; અને મહાત્મા રામથી પણ ડરવું જોઈએ.
4.49.10
हितार्थमेतदुक्तं वः क्रियतां यदि रोचते।
उच्यतां हि क्षमं यत् तत् सर्वेषामेव वानराः ॥ ४.४९.१० ॥
તમારા હિત માટે જ આ કહેવામાં આવ્યું છે. ગમે તો કરો. હે વાનરો, જે સર્વને યોગ્ય હોય તે જ કહેવાય.
4.49.11
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा वचनं गन्धमादनः।
उवाच व्यक्तया वाचा पिपासाश्रमखिन्नया ॥ ४.४९.११ ॥
અંગદનાં વચન સાંભળીને ગંધમાદન તરસ અને થાકથી ખિન્ન સ્પષ્ટ વાણીમાં બોલ્યો.
4.49.12
सदृशं खलु वो वाक्यमङ्गदो यदुवाच ह।
हितं चैवानुकूलं च क्रियतामस्य भाषितम् ॥ ४.४९.१२ ॥
અંગદે જે કહ્યું તે તમને ખરેખર યોગ્ય છે. તેનું કથન હિતકર અને અનુકૂળ છે; તે જ કરો.
4.49.13
पुनर्मार्गामहे शैलान् कन्दरांश्च शिलांस्तथा।
काननानि च शून्यानि गिरिप्रस्रवणानि च ॥ ४.४९.१३ ॥
ફરીથી આપણે પર્વતો, ગુફાઓ, શિલાઓ, નિર્જન વનો અને પર્વતીય ઝરણાંઓ શોધીએ.
4.49.14
यथोद्दिष्टानि सर्वाणि सुग्रीवेण महात्मना।
विचिन्वन्तु वनं सर्वे गिरिदुर्गाणि संगताः ॥ ४.४९.१४ ॥
મહાત્મા સુગ્રીવે બતાવેલાં સર્વ સ્થાનોમાં, વનમાં અને પર્વતોના દુર્ગમ સ્થળોમાં તમે સૌ સાથે મળીને શોધો.
4.49.15
ततः समुत्थाय पुनर्वानरास्ते महाबलाः।
विन्ध्यकाननसंकीर्णां विचेरुर्दक्षिणां दिशम् ॥ ४.४९.१५ ॥
પછી તે મહાબળવાન વાનરો ફરીથી ઊઠીને, વિંધ્યના વનોથી ભરેલી દક્ષિણ દિશામાં વિચરવા લાગ્યા.
4.49.16
ते शारदाभ्रप्रतिमं श्रीमद्रजतपर्वतम्।
शृङ्गवन्तं दरीवन्तमधिरुह्य च वानराः ॥ ४.४९.१६ ॥
તે વાનરો શરદ ઋતુના મેઘ જેવા, શિખરો અને ગુફાઓ ધરાવતા શોભાયમાન રજતપર્વત પર ચડ્યા.
4.49.17
तत्र लोध्रवनं रम्यं सप्तपर्णवनानि च।
विचिन्वन्तो हरिवराः सीतादर्शनकांक्षिणः ॥ ४.४९.१७ ॥
ત્યાં લોધ્રવૃક્ષોનું રમણીય વન અને સપ્તપર્ણ વૃક્ષોનાં વનો હતાં; સીતાનાં દર્શનની ઇચ્છાવાળા શ્રેષ્ઠ વાનરો શોધ કરતા રહ્યા.
4.49.18
तस्याग्रमधिरूढास्ते श्रान्ता विपुलविक्रमाः।
न पश्यन्ति स्म वैदेहीं रामस्य महिषीं प्रियाम् ॥ ४.४९.१८ ॥
તેના શિખર પર ચડેલા, થાકેલા, મહાપરાક્રમી વાનરો રામની પ્રિય પટરાણી વૈદેહીને જોઈ શક્યા નહીં.
4.49.19
ते तु दृष्टिगतं दृष्ट्वा तं शैलं बहुकन्दरम्।
अध्यारोहन्त हरयो वीक्षमाणाः समन्ततः ॥ ४.४९.१९ ॥
દૃષ્ટિમાં દેખાતા તે ઘણી ગુફાઓવાળા પર્વતને જોઈને, ચારેબાજુ જોતા વાનરો તેના પર ચઢ્યા.
4.49.20
अवरुह्य ततो भूमिं श्रान्ता विगतचेतसः।
स्थिता मुहूर्तं तत्राथ वृक्षमूलमुपाश्रिताः ॥ ४.४९.२० ॥
પછી ભૂમિ પર ઊતરીને, થાકેલા અને નિરાશ મનના તેઓ ત્યાં ક્ષણભર એક વૃક્ષના મૂળનો આશ્રય લઈને ઊભા રહ્યા.
4.49.21
ते मुहूर्तं समाश्वस्ताः किंचिद्भग्नपरिश्रमाः।
पुनरेवोद्यताः कृत्स्नां मार्गितुं दक्षिणां दिशम् ॥ ४.४९.२१ ॥
તેઓ ક્ષણભરમાં થોડા આશ્વસ્ત થયા, થાક કંઈક ઓછો થયો, અને દક્ષિણ દિશાનો આખો પ્રદેશ શોધવા ફરી તૈયાર થયા.
4.49.22
हनुमत्प्रमुखास्तावत् प्रस्थिताः प्लवगर्षभाः।
विन्ध्यमेवादितः कृत्वा विचेरुश्च समन्ततः ॥ ४.४९.२२ ॥
હનુમાન જેમાં મુખ્ય હતા એવા તે શ્રેષ્ઠ વાનરો ચાલ્યા; વિંધ્ય પર્વતને જ આરંભ બનાવીને તેઓ ચારેબાજુ ફરવા લાગ્યા.