ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.49.1
अथाङ्गदस्तदा सर्वान् वानरानिदमब्रवीत्।
परिश्रान्तो महाप्राज्ञः समाश्वास्य शनैर्वचः ॥ ४.४९.१ ॥
ਤਦ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਅੰਗਦ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲੇ।
4.49.2
वनानि गिरयो नद्यो दुर्गाणि गहनानि च।
दरी गिरिगुहाश्चैव विचिताः सर्वमन्ततः ॥ ४.४९.२ ॥
ਜੰਗਲ, ਪਰਬਤ, ਨਦੀਆਂ, ਦੁਰਗਮ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇ ਥਾਂ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤੀ ਖੱਡਾਂ—ਸਭ ਕੁਝ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਖੋਜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
4.49.3
तत्र तत्र सहास्माभिर्जानकी न च दृश्यते।
तथा रक्षोऽपहर्ता च सीतायाश्चैव दुष्कृती ॥ ४.४९.३ ॥
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਾਨਕੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ; ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
4.49.4
कालश्च नो महान् यातः सुग्रीवश्चोग्रशासनः।
तस्माद् भवन्तः सहिता विचिन्वन्तु समन्ततः ॥ ४.४९.४ ॥
ਸਾਡਾ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖੋਜੋ।
4.49.5
विहाय तन्द्रीं शोकं च निद्रां चैव समुत्थिताम्।
विचिनुध्वं तथा सीतां पश्यामो जनकात्मजाम् ॥ ४.४९.५ ॥
ਆਲਸ, ਸੋਗ ਅਤੇ ਉੱਠ ਆਈ ਨੀਂਦ ਛੱਡ ਕੇ ਖੋਜੋ; ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵੇਖੀਏ।
4.49.6
अनिर्वेदं च दाक्ष्यं च मनसश्चापराजयम्।
कार्यसिद्धिकराण्याहुस्तस्मादेतद् ब्रवीम्यहम् ॥ ४.४९.६ ॥
ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਅਜੇਤੂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ—ਇਹੀ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਆਖੇ ਗਏ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹੀ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
4.49.7
अद्यापीदं वनं दुर्गं विचिन्वन्तु वनौकसः।
खेदं त्यक्त्वा पुनः सर्वं वनमेव विचिन्वताम् ॥ ४.४९.७ ॥
ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਦੁਰਗਮ ਵਨ ਵਨਵਾਸੀ ਲੱਭਣ। ਥਕਾਵਟ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਸਾਰਾ ਵਨ ਹੀ ਲੱਭੋ।
4.49.8
अवश्यं कुर्वतां तस्य दृश्यते कर्मणः फलम्।
परं निर्वेदमागम्य नहि नोन्मीलनं क्षमम् ॥ ४.४९.८ ॥
ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੈਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦੀ।
4.49.9
सुग्रीवः क्रोधनो राजा तीक्ष्णदण्डश्च वानराः।
भेतव्यं तस्य सततं रामस्य च महात्मनः ॥ ४.४९.९ ॥
ਸੁਗਰੀਵ ਕ੍ਰੋਧੀ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤਿੱਖੀ ਹੈ, ਹੇ ਵਾਨਰੋ। ਉਸ ਤੋਂ ਸਦਾ ਡਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੀ।
4.49.10
हितार्थमेतदुक्तं वः क्रियतां यदि रोचते।
उच्यतां हि क्षमं यत् तत् सर्वेषामेव वानराः ॥ ४.४९.१० ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੀ ਇਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਕਰੋ। ਹੇ ਵਾਨਰੋ, ਜੋ ਸਭ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ।
4.49.11
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा वचनं गन्धमादनः।
उवाच व्यक्तया वाचा पिपासाश्रमखिन्नया ॥ ४.४९.११ ॥
ਅੰਗਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਿਆਸ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਸਪਸ਼ਟ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।
4.49.12
सदृशं खलु वो वाक्यमङ्गदो यदुवाच ह।
हितं चैवानुकूलं च क्रियतामस्य भाषितम् ॥ ४.४९.१२ ॥
ਅੰਗਦ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਢੁੱਕਵਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਥਨ ਹਿਤਕਾਰੀ ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ; ਉਹੀ ਕਰੋ।
4.49.13
पुनर्मार्गामहे शैलान् कन्दरांश्च शिलांस्तथा।
काननानि च शून्यानि गिरिप्रस्रवणानि च ॥ ४.४९.१३ ॥
ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਪਰਬਤਾਂ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ, ਚੱਟਾਨਾਂ, ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤੀ ਝਰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭੀਏ।
4.49.14
यथोद्दिष्टानि सर्वाणि सुग्रीवेण महात्मना।
विचिन्वन्तु वनं सर्वे गिरिदुर्गाणि संगताः ॥ ४.४९.१४ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਦੱਸੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਪਰਬਤੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੱਭੋ।
4.49.15
ततः समुत्थाय पुनर्वानरास्ते महाबलाः।
विन्ध्यकाननसंकीर्णां विचेरुर्दक्षिणां दिशम् ॥ ४.४९.१५ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਨਰ ਮੁੜ ਉੱਠ ਕੇ ਵਿੰਧਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
4.49.16
ते शारदाभ्रप्रतिमं श्रीमद्रजतपर्वतम्।
शृङ्गवन्तं दरीवन्तमधिरुह्य च वानराः ॥ ४.४९.१६ ॥
ਉਹ ਵਾਨਰ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ, ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸੋਭਾਯਮਾਨ ਚਾਂਦੀ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
4.49.17
तत्र लोध्रवनं रम्यं सप्तपर्णवनानि च।
विचिन्वन्तो हरिवराः सीतादर्शनकांक्षिणः ॥ ४.४९.१७ ॥
ਉੱਥੇ ਲੋਧ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਮਣੀਕ ਬਣ ਅਤੇ ਸਪਤਪਰਣ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਣ ਸਨ; ਸੀਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ।
4.49.18
तस्याग्रमधिरूढास्ते श्रान्ता विपुलविक्रमाः।
न पश्यन्ति स्म वैदेहीं रामस्य महिषीं प्रियाम् ॥ ४.४९.१८ ॥
ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਵਾਨਰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਟਰਾਣੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ।
4.49.19
ते तु दृष्टिगतं दृष्ट्वा तं शैलं बहुकन्दरम्।
अध्यारोहन्त हरयो वीक्षमाणाः समन्ततः ॥ ४.४९.१९ ॥
ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਉਸ ਬਹੁਤ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ ਵਾਨਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
4.49.20
अवरुह्य ततो भूमिं श्रान्ता विगतचेतसः।
स्थिता मुहूर्तं तत्राथ वृक्षमूलमुपाश्रिताः ॥ ४.४९.२० ॥
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਕੇ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਨੋਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਉਹ ਉੱਥੇ ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।
4.49.21
ते मुहूर्तं समाश्वस्ताः किंचिद्भग्नपरिश्रमाः।
पुनरेवोद्यताः कृत्स्नां मार्गितुं दक्षिणां दिशम् ॥ ४.४९.२१ ॥
ਉਹ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੌਸਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਥਕਾਵਟ ਕੁਝ ਦੂਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਫਿਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
4.49.22
हनुमत्प्रमुखास्तावत् प्रस्थिताः प्लवगर्षभाः।
विन्ध्यमेवादितः कृत्वा विचेरुश्च समन्ततः ॥ ४.४९.२२ ॥
ਹਨੂਮਾਨ ਜਿਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਨ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰ ਤੁਰ ਪਏ; ਵਿੰਧਿਆ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭਟਕਣ ਲੱਗੇ।