ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.49.1
अथाङ्गदस्तदा सर्वान् वानरानिदमब्रवीत्।
परिश्रान्तो महाप्राज्ञः समाश्वास्य शनैर्वचः ॥ ४.४९.१ ॥
ସେତେବେଳେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଅଙ୍ଗଦ କ୍ଳାନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଶ୍ୱାସ ସମ୍ଭାଳି ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ ।
4.49.2
वनानि गिरयो नद्यो दुर्गाणि गहनानि च।
दरी गिरिगुहाश्चैव विचिताः सर्वमन्ततः ॥ ४.४९.२ ॥
ବନ, ପର୍ବତ, ନଦୀ, ଦୁର୍ଗମ ଓ ଘନ ସ୍ଥାନ, ଗୁମ୍ଫା ଓ ପର୍ବତ-କନ୍ଦର—ସବୁ ଚାରିଆଡ଼େ ଖୋଜାଯାଇଛି ।
4.49.3
तत्र तत्र सहास्माभिर्जानकी न च दृश्यते।
तथा रक्षोऽपहर्ता च सीतायाश्चैव दुष्कृती ॥ ४.४९.३ ॥
ଆମେ ସମସ୍ତେ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଖୋଜିଲେ ମଧ୍ୟ ଜାନକୀ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନାହାନ୍ତି; ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରିଥିବା ସେହି ଦୁଷ୍କର୍ମୀ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ମିଳୁନାହିଁ ।
4.49.4
कालश्च नो महान् यातः सुग्रीवश्चोग्रशासनः।
तस्माद् भवन्तः सहिता विचिन्वन्तु समन्ततः ॥ ४.४९.४ ॥
ଆମର ବହୁତ ସମୟ ଗଲାଣି, ଆଉ କଠୋର ଆଜ୍ଞା ଦେଉଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି । ତେଣୁ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଳିମିଶି ଚାରିଆଡ଼େ ଖୋଜନ୍ତୁ ।
4.49.5
विहाय तन्द्रीं शोकं च निद्रां चैव समुत्थिताम्।
विचिनुध्वं तथा सीतां पश्यामो जनकात्मजाम् ॥ ४.४९.५ ॥
ଆଳସ୍ୟ, ଶୋକ ଓ ଉଠିଆସିଥିବା ନିଦ୍ରାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଖୋଜନ୍ତୁ; ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଆମେ ଦେଖିବା ।
4.49.6
अनिर्वेदं च दाक्ष्यं च मनसश्चापराजयम्।
कार्यसिद्धिकराण्याहुस्तस्मादेतद् ब्रवीम्यहम् ॥ ४.४९.६ ॥
ନିରାଶ ନ ହେବା, ଦକ୍ଷତା ଓ ମନର ଅପରାଜେୟ ଦୃଢ଼ତା—ଏଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଗୁଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହା କହୁଛି ।
4.49.7
अद्यापीदं वनं दुर्गं विचिन्वन्तु वनौकसः।
खेदं त्यक्त्वा पुनः सर्वं वनमेव विचिन्वताम् ॥ ४.४९.७ ॥
ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ବନକୁ ବନବାସୀମାନେ ଖୋଜନ୍ତୁ। କ୍ଲାନ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ପୁଣି ସମଗ୍ର ବନକୁ ହିଁ ଖୋଜ।
4.49.8
अवश्यं कुर्वतां तस्य दृश्यते कर्मणः फलम्।
परं निर्वेदमागम्य नहि नोन्मीलनं क्षमम् ॥ ४.४९.८ ॥
କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ତାର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ନିରାଶାରେ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତାହା ଆଖି ଖୋଲେ ନାହିଁ।
4.49.9
सुग्रीवः क्रोधनो राजा तीक्ष्णदण्डश्च वानराः।
भेतव्यं तस्य सततं रामस्य च महात्मनः ॥ ४.४९.९ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ କ୍ରୋଧୀ ରାଜା, ତାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ହେ ବାନରଗଣ। ତାଙ୍କଠାରୁ ସର୍ବଦା ଭୟ କରିବା ଉଚିତ; ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ।
4.49.10
हितार्थमेतदुक्तं वः क्रियतां यदि रोचते।
उच्यतां हि क्षमं यत् तत् सर्वेषामेव वानराः ॥ ४.४९.१० ॥
ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଏହା କୁହାଯାଇଛି। ଯଦି ରୁଚେ ତେବେ କର। ହେ ବାନରଗଣ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ତାହା କୁହାଯାଉ।
4.49.11
अङ्गदस्य वचः श्रुत्वा वचनं गन्धमादनः।
उवाच व्यक्तया वाचा पिपासाश्रमखिन्नया ॥ ४.४९.११ ॥
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଗନ୍ଧମାଦନ ପିପାସା ଓ ଶ୍ରମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାଣୀରେ କହିଲା।
4.49.12
सदृशं खलु वो वाक्यमङ्गदो यदुवाच ह।
हितं चैवानुकूलं च क्रियतामस्य भाषितम् ॥ ४.४९.१२ ॥
ଅଙ୍ଗଦ ଯାହା କହିଲେ ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ଉଚିତ। ତାଙ୍କ କଥା ହିତକର ଓ ଅନୁକୂଳ; ତାହା ହିଁ କର।
4.49.13
पुनर्मार्गामहे शैलान् कन्दरांश्च शिलांस्तथा।
काननानि च शून्यानि गिरिप्रस्रवणानि च ॥ ४.४९.१३ ॥
ପୁଣି ଆମେ ପର୍ବତ, ଗୁମ୍ଫା, ଶିଳା, ନିର୍ଜନ ବନ ଏବଂ ପର୍ବତୀୟ ଝରଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜିବା।
4.49.14
यथोद्दिष्टानि सर्वाणि सुग्रीवेण महात्मना।
विचिन्वन्तु वनं सर्वे गिरिदुर्गाणि संगताः ॥ ४.४९.१४ ॥
ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବ ଯେପରି ନିର୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ, ବନ ଓ ପର୍ବତୀୟ ଦୁର୍ଗରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ଖୋଜ।
4.49.15
ततः समुत्थाय पुनर्वानरास्ते महाबलाः।
विन्ध्यकाननसंकीर्णां विचेरुर्दक्षिणां दिशम् ॥ ४.४९.१५ ॥
ତା'ପରେ ସେଇ ମହାବଳୀ ବାନରମାନେ ପୁଣି ଉଠି ବିନ୍ଧ୍ୟ ବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବିଚରଣ କଲେ।
4.49.16
ते शारदाभ्रप्रतिमं श्रीमद्रजतपर्वतम्।
शृङ्गवन्तं दरीवन्तमधिरुह्य च वानराः ॥ ४.४९.१६ ॥
ସେହି ବାନରମାନେ ଶରତ ଋତୁର ମେଘ ପରି, ଶିଖର ଓ ଗୁମ୍ଫାଯୁକ୍ତ ଶୋଭାମୟ ରୂପା ପର୍ବତରେ ଚଢ଼ିଲେ।
4.49.17
तत्र लोध्रवनं रम्यं सप्तपर्णवनानि च।
विचिन्वन्तो हरिवराः सीतादर्शनकांक्षिणः ॥ ४.४९.१७ ॥
ସେଠାରେ ଲୋଧ୍ର ଗଛର ରମଣୀୟ ବନ ଓ ସପ୍ତପର୍ଣ ଗଛର ବନ ଥିଲା; ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଖୋଜିଲେ।
4.49.18
तस्याग्रमधिरूढास्ते श्रान्ता विपुलविक्रमाः।
न पश्यन्ति स्म वैदेहीं रामस्य महिषीं प्रियाम् ॥ ४.४९.१८ ॥
ତା'ର ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିଥିବା, କ୍ଳାନ୍ତ, ମହାପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପଟ୍ଟମହିଷୀ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
4.49.19
ते तु दृष्टिगतं दृष्ट्वा तं शैलं बहुकन्दरम्।
अध्यारोहन्त हरयो वीक्षमाणाः समन्ततः ॥ ४.४९.१९ ॥
ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ସେହି ବହୁ ଗୁମ୍ଫାବିଶିଷ୍ଟ ପର୍ବତକୁ ଦେଖି, ଚାରିପାଶେ ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ବାନରମାନେ ତା' ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
4.49.20
अवरुह्य ततो भूमिं श्रान्ता विगतचेतसः।
स्थिता मुहूर्तं तत्राथ वृक्षमूलमुपाश्रिताः ॥ ४.४९.२० ॥
ତା'ପରେ ଭୂମିକୁ ଓହ୍ଲାଇ, କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଉତ୍ସାହହୀନ ହୋଇ ସେମାନେ ସେଠାରେ କ୍ଷଣେ ଏକ ଗଛ ମୂଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଠିଆ ହେଲେ।
4.49.21
ते मुहूर्तं समाश्वस्ताः किंचिद्भग्नपरिश्रमाः।
पुनरेवोद्यताः कृत्स्नां मार्गितुं दक्षिणां दिशम् ॥ ४.४९.२१ ॥
ସେମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, କ୍ଳାନ୍ତି କିଛି ଦୂର ହେଲେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ସମଗ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଖୋଜିବାକୁ ପୁନର୍ବାର ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
4.49.22
हनुमत्प्रमुखास्तावत् प्रस्थिताः प्लवगर्षभाः।
विन्ध्यमेवादितः कृत्वा विचेरुश्च समन्ततः ॥ ४.४९.२२ ॥
ହନୁମାନ୍ ପ୍ରମୁଖ ଥିବା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ; ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେମାନେ ଚାରିପାଶେ ବୁଲିଲେ।