বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 4.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.54.1
तथा ब्रुवति तारे तु ताराधिपतिवर्चसि।
अथ मेने हृतं राज्यं हनूमानङ्गदेन तत् ॥ ४.५४.१ ॥
তারা এইভাবে বলছিলেন, চন্দ্রের মতো দীপ্তিময়ী সেই তারা; তখন হনুমান মনে করলেন যে অঙ্গদ রাজ্য হরণ করেছেন।
4.54.2
बुद्ध्या ह्यष्टाङ्गया युक्तं चतुर्बलसमन्वितम्।
चतुर्दशगुणं मेने हनूमान् वालिनः सुतम् ॥ ४.५४.२ ॥
অষ্টাঙ্গ বুদ্ধিযুক্ত ও চতুর্বলসম্পন্ন বালীপুত্র অঙ্গদকে হনুমান চৌদ্দগুণ শ্রেষ্ঠ বলে মনে করলেন।
4.54.3
आपूर्यमाणं शश्वच्च तेजोबलपराक्रमैः।
शशिनं शुक्लपक्षादौ वर्धमानमिव श्रिया ॥ ४.५४.३ ॥
শুক্লপক্ষের শুরুতে চন্দ্র যেমন শোভায় বাড়ে, তেমনই তেজ, বল ও পরাক্রমে সর্বদা পূর্ণ হয়ে বেড়ে ওঠা।
4.54.4
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या विक्रमे सदृशं पितुः।
शुश्रूषमाणं तारस्य शुक्रस्येव पुरंदरम् ॥ ४.५४.४ ॥
বুদ্ধিতে বৃহস্পতির সমান, বিক্রমে পিতার সমতুল্য, শুক্র যেমন ইন্দ্রের সেবা করেন তেমনই তারের সেবাকারী।
4.54.5
भर्तुरर्थे परिश्रान्तं सर्वशास्त्रविशारदः।
अभिसंधातुमारेभे हनूमानङ्गदं ततः ॥ ४.५४.५ ॥
প্রভুর কাজে ক্লান্ত অঙ্গদকে সর্বশাস্ত্রবিশারদ হনুমান তখন নিজের দিকে টানার চেষ্টা শুরু করলেন।
4.54.6
स चतुर्णामुपायानां तृतीयमुपवर्णयन्।
भेदयामास तान् सर्वान् वानरान् वाक्यसम्पदा ॥ ४.५४.६ ॥
চারটি উপায়ের মধ্যে তৃতীয় ভেদ-উপায়ের বর্ণনা করে, বাক্যের ঐশ্বর্যে তিনি সেই সব বানরকে বিভক্ত করলেন।
4.54.7
तेषु सर्वेषु भिन्नेषु ततोऽभीषयदङ्गदम्।
भीषणैर्विविधैर्वाक्यैः कोपोपायसमन्वितैः ॥ ४.५४.७ ॥
তাদের সবাই বিভক্ত হলে, সে ক্রোধ ও কৌশলপূর্ণ ভয়ংকর ও নানাবিধ বাক্যে অঙ্গদকে ভীত করল।
4.54.8
त्वं समर्थतरः पित्रा युद्धे तारेय वै ध्रुवम्।
दृढं धारयितुं शक्तः कपिराज्यं यथा पिता ॥ ४.५४.८ ॥
হে তারাপুত্র! যুদ্ধে তুমি নিশ্চয়ই তোমার পিতার চেয়ে অধিক সমর্থ; পিতার মতোই বানররাজ্যকে দৃঢ়ভাবে ধারণ করতে তুমি সক্ষম।
4.54.9
नित्यमस्थिरचित्ता हि कपयो हरिपुंगव।
नाज्ञाप्यं विषहिष्यन्ति पुत्रदारं विना त्वया ॥ ४.५४.९ ॥
হে হরিশ্রেষ্ঠ! বানররা সর্বদা চঞ্চলচিত্ত; তোমাকে ছাড়া, পুত্র ও পত্নী ব্যতীত, তারা তোমার আদেশ সহ্য করবে না।
4.54.10
त्वां नैते ह्यनुरञ्जेयुः प्रत्यक्षं प्रवदामि ते।
यथायं जाम्बवान् नीलः सुहोत्रश्च महाकपिः ॥ ४.५४.१० ॥
এরা তোমার প্রতি অনুরক্ত হবে না; তোমাকে প্রকাশ্যেই বলছি — যেমন এই জাম্ববান, নীল এবং মহাকপি সুহোত্র।
4.54.11
नह्यहं ते इमे सर्वे सामदानादिभिर्गुणैः।
दण्डेन न त्वया शक्याः सुग्रीवादपकर्षितुम् ॥ ४.५४.११ ॥
এদের সবাইকে সাম, দান প্রভৃতি গুণে বা দণ্ডে তুমি সুগ্রীবের কাছ থেকে সরিয়ে নিতে পারবে না।
4.54.12
विगृह्यासनमप्याहुर्दुर्बलेन बलीयसा।
आत्मरक्षाकरस्तस्मान्न विगृह्णीत दुर्बलः ॥ ४.५४.१२ ॥
শক্তিমানের সঙ্গে বিরোধ করলে আসনও হারাতে হয় বলা হয়; তাই আত্মরক্ষাকামী দুর্বল ব্যক্তি বিরোধ করবে না।
4.54.13
यां चेमां मन्यसे धात्रीमेतद् बिलमिति श्रुतम्।
एतल्लक्ष्मणबाणानामीषत् कार्यं विदारणम् ॥ ४.५४.१३ ॥
তুমি এই ভূমিকে যে একটি গর্ত মনে করছ, এমনটাই শুনেছি; তা লক্ষ্মণের বাণ সামান্যই বিদীর্ণ করবে।
4.54.14
स्वल्पं हि कृतमिन्द्रेण क्षिपता ह्यशनिं पुरा।
लक्ष्मणो निशितैर्बाणैर्भिन्द्यात् पत्रपुटं यथा ॥ ४.५४.१४ ॥
পূর্বে ইন্দ্র বজ্র নিক্ষেপ করে অতি সামান্যই করেছিলেন; লক্ষ্মণ তীক্ষ্ণ বাণে তা পাতার ঠোঙার মতো বিদীর্ণ করবেন।
4.54.15
लक्ष्मणस्य च नाराचा बहवः सन्ति तद्विधाः।
वज्राशनिसमस्पर्शा गिरीणामपि दारकाः ॥ ४.५४.१५ ॥
লক্ষ্মণের কাছে বজ্র ও অশনির মতো স্পর্শের এমন বহু নারাচ আছে; সেগুলি পর্বতও বিদীর্ণ করে।
4.54.16
अवस्थानं यदैव त्वमासिष्यसि परंतप।
तदैव हरयः सर्वे त्यक्ष्यन्ति कृतनिश्चयाः ॥ ४.५४.१६ ॥
হে শত্রুতাপন! তুমি যখন এখানে অবস্থান করবে, তখনই দৃঢ়সংকল্প বানরেরা সবাই তোমাকে ত্যাগ করবে।
4.54.17
स्मरन्तः पुत्रदाराणां नित्योद्विग्ना बुभुक्षिताः।
खेदिता दुःखशय्याभिस्त्वां करिष्यन्ति पृष्ठतः ॥ ४.५४.१७ ॥
পুত্র ও পত্নীদের স্মরণ করে, সর্বদা উদ্বিগ্ন, ক্ষুধার্ত ও দুঃখশয্যায় ক্লান্ত হয়ে তারা তোমাকে পিছন থেকে ত্যাগ করবে।
4.54.18
स त्वं हीनः सुहृद्भिश्च हितकामैश्च बन्धुभिः।
तृणादपि भृशोद्विग्नः स्पन्दमानाद् भविष्यसि ॥ ४.५४.१८ ॥
সুহৃদ ও হিতৈষী স্বজনদের ত্যাগে তুমি হীন হয়ে, তৃণ থেকেও, কম্পমান বস্তু থেকেও অত্যন্ত ভীত হবে।
4.54.19
न च जातु न हिंस्युस्त्वां घोरा लक्ष्मणसायकाः।
अपवृत्तं जिघांसन्तो महावेगा दुरासदाः ॥ ४.५४.१९ ॥
পালিয়ে গেলেও লক্ষ্মণের ভয়ংকর বাণ তোমাকে কখনো ছাড়বে না; সেগুলি মহাবেগবান, দুর্বার, এবং পৃষ্ঠ প্রদর্শনকারীকেও হত্যা করতে উদ্যত।
4.54.20
अस्माभिस्तु गतं सार्धं विनीतवदुपस्थितम्।
आनुपूर्व्यात्तु सुग्रीवो राज्ये त्वां स्थापयिष्यति ॥ ४.५४.२० ॥
আমরা তোমাকে বিনীতভাবে তাঁর কাছে নিয়ে যাব; তখন সুগ্রীব যথাক্রমে তোমাকে রাজ্যে পুনঃপ্রতিষ্ঠিত করবেন।
4.54.21
धर्मराजः पितृव्यस्ते प्रीतिकामो दृढव्रतः।
शुचिः सत्यप्रतिज्ञश्च स त्वां जातु न नाशयेत् ॥ ४.५४.२१ ॥
তোমার পিতৃব্য ধর্মরাজ স্নেহপ্রার্থী, দৃঢ়ব্রত, শুচি ও সত্যপ্রতিজ্ঞ; তিনি তোমাকে কখনো বিনষ্ট করবেন না।
4.54.22
प्रियकामश्च ते मातुस्तदर्थं चास्य जीवितम्।
तस्यापत्यं च नास्त्यन्यत् तस्मादङ्गद गम्यताम् ॥ ४.५४.२२ ॥
সে তোমার মায়ের মঙ্গলকামী; তাঁরই জন্য তার জীবন; তার অন্য কোনো সন্তান নেই। অতএব হে অঙ্গদ, চলো।