વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.54.1
तथा ब्रुवति तारे तु ताराधिपतिवर्चसि।
अथ मेने हृतं राज्यं हनूमानङ्गदेन तत् ॥ ४.५४.१ ॥
તારા આ પ્રમાણે બોલતાં હતાં, ચંદ્ર જેવા તેજવાળાં તે તારાના કહેવાથી હનુમાને માન્યું કે અંગદે તે રાજ્ય છીનવી લીધું છે.
4.54.2
बुद्ध्या ह्यष्टाङ्गया युक्तं चतुर्बलसमन्वितम्।
चतुर्दशगुणं मेने हनूमान् वालिनः सुतम् ॥ ४.५४.२ ॥
આઠ અંગની બુદ્ધિ અને ચાર બળથી યુક્ત વાલીના પુત્ર અંગદને હનુમાને ચૌદ ગણો શ્રેષ્ઠ માન્યો.
4.54.3
आपूर्यमाणं शश्वच्च तेजोबलपराक्रमैः।
शशिनं शुक्लपक्षादौ वर्धमानमिव श्रिया ॥ ४.५४.३ ॥
શુક્લ પક્ષના આરંભે ચંદ્ર શોભાથી વધે તેમ, તેજ, બળ અને પરાક્રમથી સદા ભરાતો વધતો.
4.54.4
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या विक्रमे सदृशं पितुः।
शुश्रूषमाणं तारस्य शुक्रस्येव पुरंदरम् ॥ ४.५४.४ ॥
બુદ્ધિમાં બૃહસ્પતિ સમાન, પરાક્રમમાં પિતા સમાન, શુક્ર ઇન્દ્રની સેવા કરે તેમ તારની સેવા કરતો.
4.54.5
भर्तुरर्थे परिश्रान्तं सर्वशास्त्रविशारदः।
अभिसंधातुमारेभे हनूमानङ्गदं ततः ॥ ४.५४.५ ॥
સ્વામીના કાર્ય માટે થાકેલા અંગદને, સર્વ શાસ્ત્રનિપુણ હનુમાને ત્યારે પોતાના પક્ષમાં લાવવાનો પ્રયત્ન આરંભ્યો.
4.54.6
स चतुर्णामुपायानां तृतीयमुपवर्णयन्।
भेदयामास तान् सर्वान् वानरान् वाक्यसम्पदा ॥ ४.५४.६ ॥
ચાર ઉપાયોમાંના ત્રીજા ભેદોપાયનું વર્ણન કરતાં, વાણીની સંપત્તિથી તેણે તે સર્વ વાનરોમાં ભેદ પાડ્યો.
4.54.7
तेषु सर्वेषु भिन्नेषु ततोऽभीषयदङ्गदम्।
भीषणैर्विविधैर्वाक्यैः कोपोपायसमन्वितैः ॥ ४.५४.७ ॥
તેઓ બધા વિભાજિત થયા પછી, તેણે ક્રોધ અને ઉપાયોથી યુક્ત ભયંકર અને વિવિધ વચનોથી અંગદને ડરાવ્યો.
4.54.8
त्वं समर्थतरः पित्रा युद्धे तारेय वै ध्रुवम्।
दृढं धारयितुं शक्तः कपिराज्यं यथा पिता ॥ ४.५४.८ ॥
હે તારાના પુત્ર! યુદ્ધમાં તું ચોક્કસ તારા પિતા કરતાં વધુ સમર્થ છે; પિતાની જેમ વાનરરાજ્ય દૃઢતાથી ધારણ કરવા તું શક્તિમાન છે.
4.54.9
नित्यमस्थिरचित्ता हि कपयो हरिपुंगव।
नाज्ञाप्यं विषहिष्यन्ति पुत्रदारं विना त्वया ॥ ४.५४.९ ॥
હે હરિશ્રેષ્ઠ! વાનરો હંમેશા અસ્થિર ચિત્તવાળા હોય છે; તારા વિના, પુત્ર અને પત્ની સિવાય, તેઓ તારી આજ્ઞા સહન કરશે નહીં.
4.54.10
त्वां नैते ह्यनुरञ्जेयुः प्रत्यक्षं प्रवदामि ते।
यथायं जाम्बवान् नीलः सुहोत्रश्च महाकपिः ॥ ४.५४.१० ॥
આ લોકો તારા પ્રત્યે અનુરક્ત નહીં રહે; હું તને સ્પષ્ટ કહું છું — જેમ આ જાંબવાન, નીલ અને મહાકપિ સુહોત્ર.
4.54.11
नह्यहं ते इमे सर्वे सामदानादिभिर्गुणैः।
दण्डेन न त्वया शक्याः सुग्रीवादपकर्षितुम् ॥ ४.५४.११ ॥
આ બધાને સામ, દાન વગેરે ગુણોથી કે દંડથી તું સુગ્રીવથી દૂર ખેંચી શકશે નહીં.
4.54.12
विगृह्यासनमप्याहुर्दुर्बलेन बलीयसा।
आत्मरक्षाकरस्तस्मान्न विगृह्णीत दुर्बलः ॥ ४.५४.१२ ॥
બળવાન સાથે વિરોધ કરવાથી આસન પણ ગુમાવવું પડે છે એમ કહે છે; તેથી આત્મરક્ષા ઇચ્છતા દુર્બળે વિરોધ ન કરવો.
4.54.13
यां चेमां मन्यसे धात्रीमेतद् बिलमिति श्रुतम्।
एतल्लक्ष्मणबाणानामीषत् कार्यं विदारणम् ॥ ४.५४.१३ ॥
તું આ ધરતીને બિલ માને છે, એવું સાંભળ્યું છે; તે લક્ષ્મણના બાણો થોડી જ ચીરશે.
4.54.14
स्वल्पं हि कृतमिन्द्रेण क्षिपता ह्यशनिं पुरा।
लक्ष्मणो निशितैर्बाणैर्भिन्द्यात् पत्रपुटं यथा ॥ ४.५४.१४ ॥
પૂર્વે ઇન્દ્રે વજ્ર ફેંકીને બહુ થોડું જ કર્યું હતું; લક્ષ્મણ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને પાંદડાના દોનાની જેમ ભેદી નાખશે.
4.54.15
लक्ष्मणस्य च नाराचा बहवः सन्ति तद्विधाः।
वज्राशनिसमस्पर्शा गिरीणामपि दारकाः ॥ ४.५४.१५ ॥
લક્ષ્મણ પાસે વજ્ર અને વીજળી જેવા સ્પર્શવાળા આવા અનેક નારાચ છે; તે પર્વતોને પણ ભેદી નાખે છે.
4.54.16
अवस्थानं यदैव त्वमासिष्यसि परंतप।
तदैव हरयः सर्वे त्यक्ष्यन्ति कृतनिश्चयाः ॥ ४.५४.१६ ॥
હે શત્રુઓને તાપનાર! તું અહીં રહે ત્યારે જ નિશ્ચય કરેલા બધા વાનરો તને છોડી દેશે.
4.54.17
स्मरन्तः पुत्रदाराणां नित्योद्विग्ना बुभुक्षिताः।
खेदिता दुःखशय्याभिस्त्वां करिष्यन्ति पृष्ठतः ॥ ४.५४.१७ ॥
પુત્રો અને પત્નીઓને યાદ કરતાં, સદા વ્યાકુળ, ભૂખ્યા અને દુઃખની પથારીઓથી પીડાઈને તેઓ તને પાછળથી છોડી દેશે.
4.54.18
स त्वं हीनः सुहृद्भिश्च हितकामैश्च बन्धुभिः।
तृणादपि भृशोद्विग्नः स्पन्दमानाद् भविष्यसि ॥ ४.५४.१८ ॥
મિત્રો અને હિતેચ્છુ સ્વજનોથી વિહોણો તું, તણખલાથી પણ અને કંપતી વસ્તુથી પણ અત્યંત ભયભીત રહીશ.
4.54.19
न च जातु न हिंस्युस्त्वां घोरा लक्ष्मणसायकाः।
अपवृत्तं जिघांसन्तो महावेगा दुरासदाः ॥ ४.५४.१९ ॥
ભાગી જઈશ તો પણ લક્ષ્મણના ભયંકર બાણો તને ક્યારેય નહીં છોડે; તે મહાવેગવાળાં અને અજેય છે, પીઠ ફેરવીને ભાગનારને પણ મારવા આતુર રહે છે.
4.54.20
अस्माभिस्तु गतं सार्धं विनीतवदुपस्थितम्।
आनुपूर्व्यात्तु सुग्रीवो राज्ये त्वां स्थापयिष्यति ॥ ४.५४.२० ॥
અમે તને વિનયપૂર્વક તેમની પાસે લઈ જઈશું; પછી સુગ્રીવ ક્રમ પ્રમાણે તને રાજ્યમાં ફરી સ્થાપિત કરશે.
4.54.21
धर्मराजः पितृव्यस्ते प्रीतिकामो दृढव्रतः।
शुचिः सत्यप्रतिज्ञश्च स त्वां जातु न नाशयेत् ॥ ४.५४.२१ ॥
તારો કાકો ધર્મરાજ સ્નેહનો ઇચ્છુક, દૃઢવ્રતી, શુદ્ધ અને સત્યપ્રતિજ્ઞ છે; તે તને કદી નષ્ટ નહીં કરે.
4.54.22
प्रियकामश्च ते मातुस्तदर्थं चास्य जीवितम्।
तस्यापत्यं च नास्त्यन्यत् तस्मादङ्गद गम्यताम् ॥ ४.५४.२२ ॥
તે તારી માતાનું પણ હિત ઇચ્છે છે; તેના માટે જ તેનું જીવન છે; તેને બીજું સંતાન નથી. તેથી હે અંગદ, ચાલ.