ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.54.1
तथा ब्रुवति तारे तु ताराधिपतिवर्चसि।
अथ मेने हृतं राज्यं हनूमानङ्गदेन तत् ॥ ४.५४.१ ॥
ਤਾਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੀ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਉਹ, ਤਦ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਅੰਗਦ ਨੇ ਉਹ ਰਾਜ ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ।
4.54.2
बुद्ध्या ह्यष्टाङ्गया युक्तं चतुर्बलसमन्वितम्।
चतुर्दशगुणं मेने हनूमान् वालिनः सुतम् ॥ ४.५४.२ ॥
ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਸਮਝਿਆ।
4.54.3
आपूर्यमाणं शश्वच्च तेजोबलपराक्रमैः।
शशिनं शुक्लपक्षादौ वर्धमानमिव श्रिया ॥ ४.५४.३ ॥
ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਵਧਦਾ, ਤੇਜ, ਬਲ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਦਾ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ।
4.54.4
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या विक्रमे सदृशं पितुः।
शुश्रूषमाणं तारस्य शुक्रस्येव पुरंदरम् ॥ ४.५४.४ ॥
ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਵਰਗਾ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ, ਤਿਵੇਂ ਤਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
4.54.5
भर्तुरर्थे परिश्रान्तं सर्वशास्त्रविशारदः।
अभिसंधातुमारेभे हनूमानङ्गदं ततः ॥ ४.५४.५ ॥
ਮਾਲਕ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅੰਗਦ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਤਦ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
4.54.6
स चतुर्णामुपायानां तृतीयमुपवर्णयन्।
भेदयामास तान् सर्वान् वानरान् वाक्यसम्पदा ॥ ४.५४.६ ॥
ਚਾਰ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜੇ ਭੇਦ-ਉਪਾਅ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੋਲ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਪਾਈ।
4.54.7
तेषु सर्वेषु भिन्नेषु ततोऽभीषयदङ्गदम्।
भीषणैर्विविधैर्वाक्यैः कोपोपायसमन्वितैः ॥ ४.५४.७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵੰਡੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਉਸਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ।
4.54.8
त्वं समर्थतरः पित्रा युद्धे तारेय वै ध्रुवम्।
दृढं धारयितुं शक्तः कपिराज्यं यथा पिता ॥ ४.५४.८ ॥
ਹੇ ਤਾਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ! ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ; ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ।
4.54.9
नित्यमस्थिरचित्ता हि कपयो हरिपुंगव।
नाज्ञाप्यं विषहिष्यन्ति पुत्रदारं विना त्वया ॥ ४.५४.९ ॥
ਹੇ ਹਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਵਾਨਰ ਸਦਾ ਹੀ ਚੰਚਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਸਹਿਣਗੇ।
4.54.10
त्वां नैते ह्यनुरञ्जेयुः प्रत्यक्षं प्रवदामि ते।
यथायं जाम्बवान् नीलः सुहोत्रश्च महाकपिः ॥ ४.५४.१० ॥
ਇਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ; ਤੈਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ — ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਜਾਂਬਵਾਨ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਮਹਾਕਪੀ ਸੁਹੋਤਰ।
4.54.11
नह्यहं ते इमे सर्वे सामदानादिभिर्गुणैः।
दण्डेन न त्वया शक्याः सुग्रीवादपकर्षितुम् ॥ ४.५४.११ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਮ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਦੰਡ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚ ਸਕੇਂਗਾ।
4.54.12
विगृह्यासनमप्याहुर्दुर्बलेन बलीयसा।
आत्मरक्षाकरस्तस्मान्न विगृह्णीत दुर्बलः ॥ ४.५४.१२ ॥
ਬਲਵਾਨ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਸਨ ਵੀ ਗੁਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
4.54.13
यां चेमां मन्यसे धात्रीमेतद् बिलमिति श्रुतम्।
एतल्लक्ष्मणबाणानामीषत् कार्यं विदारणम् ॥ ४.५४.१३ ॥
ਤੂੰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੱਡ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਪਾੜੀ ਜਾਣੀ ਹੈ।
4.54.14
स्वल्पं हि कृतमिन्द्रेण क्षिपता ह्यशनिं पुरा।
लक्ष्मणो निशितैर्बाणैर्भिन्द्यात् पत्रपुटं यथा ॥ ४.५४.१४ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਦੋਨੇ ਵਾਂਗ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦੇਵੇਗਾ।
4.54.15
लक्ष्मणस्य च नाराचा बहवः सन्ति तद्विधाः।
वज्राशनिसमस्पर्शा गिरीणामपि दारकाः ॥ ४.५४.१५ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਵਜਰ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਛੂਹ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਰਾਚ ਹਨ; ਉਹ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
4.54.16
अवस्थानं यदैव त्वमासिष्यसि परंतप।
तदैव हरयः सर्वे त्यक्ष्यन्ति कृतनिश्चयाः ॥ ४.५४.१६ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਂਗਾ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।
4.54.17
स्मरन्तः पुत्रदाराणां नित्योद्विग्ना बुभुक्षिताः।
खेदिता दुःखशय्याभिस्त्वां करिष्यन्ति पृष्ठतः ॥ ४.५४.१७ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਦਾ ਬੇਚੈਨ, ਭੁੱਖੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸੇਜਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪਿੱਛੋਂ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।
4.54.18
स त्वं हीनः सुहृद्भिश्च हितकामैश्च बन्धुभिः।
तृणादपि भृशोद्विग्नः स्पन्दमानाद् भविष्यसि ॥ ४.५४.१८ ॥
ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜਿਆ ਤੂੰ, ਇੱਕ ਤੀਲੇ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤੇ ਕੰਬਦੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।
4.54.19
न च जातु न हिंस्युस्त्वां घोरा लक्ष्मणसायकाः।
अपवृत्तं जिघांसन्तो महावेगा दुरासदाः ॥ ४.५४.१९ ॥
ਭੱਜ ਜਾਵੇਂ ਤਾਂ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਗੇ; ਉਹ ਮਹਾਂ-ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਜਿੱਤ ਹਨ, ਪਿੱਠ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
4.54.20
अस्माभिस्तु गतं सार्धं विनीतवदुपस्थितम्।
आनुपूर्व्यात्तु सुग्रीवो राज्ये त्वां स्थापयिष्यति ॥ ४.५४.२० ॥
ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਯੋਗ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗਾ।
4.54.21
धर्मराजः पितृव्यस्ते प्रीतिकामो दृढव्रतः।
शुचिः सत्यप्रतिज्ञश्च स त्वां जातु न नाशयेत् ॥ ४.५४.२१ ॥
ਤੇਰਾ ਚਾਚਾ ਧਰਮਰਾਜ ਪਿਆਰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
4.54.22
प्रियकामश्च ते मातुस्तदर्थं चास्य जीवितम्।
तस्यापत्यं च नास्त्यन्यत् तस्मादङ्गद गम्यताम् ॥ ४.५४.२२ ॥
ਉਹ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਵੀ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਅੰਗਦ, ਚੱਲ।