Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.58.1
इत्युक्तः करुणं वाक्यं वानरैस्त्यक्तजीवितैः।
सबाष्पो वानरान् गृध्रः प्रत्युवाच महास्वनः ॥ ४.५८.१ ॥
Así hablaron con piedad los monos, que habían renunciado a su vida; entonces el buitre, con lágrimas y voz poderosa, respondió a los monos.
4.58.2
यवीयान् स मम भ्राता जटायुर्नाम वानराः।
यमाख्यात हतं युद्धे रावणेन बलीयसा ॥ ४.५८.२ ॥
Monos, aquel de quien habéis hablado es mi hermano menor llamado Jaṭāyu, a quien el más poderoso Rāvaṇa mató en batalla.
4.58.3
वृद्धभावादपक्षत्वाच्छृण्वंस्तदपि मर्षये।
नहि मे शक्तिरस्त्यद्य भ्रातुर्वैरविमोक्षणे ॥ ४.५८.३ ॥
Por mi vejez y por carecer de alas, aunque lo oigo, lo soporto; hoy no tengo fuerza para vengar la enemistad de mi hermano.
4.58.4
पुरा वृत्रवधे वृत्ते स चाहं च जयैषिणौ।
आदित्यमुपयातौ स्वो ज्वलन्तं रश्मिमालिनम् ॥ ४.५८.४ ॥
Antes, cuando Vṛtra fue muerto, él y yo, ambos deseosos de victoria, volamos hacia el sol ardiente, ceñido de rayos.
4.58.5
आवृत्याकाशमार्गेण जवेन स्वर्गतौ भृशम्।
मध्यं प्राप्ते तु सूर्ये तु जटायुरवसीदति ॥ ४.५८.५ ॥
Cubriendo la senda del cielo, subimos ambos rápidamente y muy alto; pero cuando el sol llegó al cenit, Jaṭāyu empezó a flaquear.
4.58.6
तमहं भ्रातरं दृष्ट्वा सूर्यरश्मिभिरर्दितम्।
पक्षाभ्यां छादयामास स्नेहात् परमविह्वलम् ॥ ४.५८.६ ॥
Al ver a aquel hermano afligido por los rayos del sol y profundamente angustiado, lo cubrí con mis dos alas por afecto.
4.58.7
निर्दग्धपत्रः पतितो विन्ध्येऽहं वानरर्षभाः।
अहमस्मिन् वसन् भ्रातुः प्रवृत्तिं नोपलक्षये ॥ ४.५८.७ ॥
¡Oh, toros entre los monos! Con las alas quemadas, he caído en el monte Vindhya. Viviendo aquí, no logro saber las noticias de mi hermano.
4.58.8
जटायुषस्त्वेवमुक्तो भ्रात्रा सम्पातिना तदा।
युवराजो महाप्रज्ञः प्रत्युवाचाङ्गदस्तदा ॥ ४.५८.८ ॥
Cuando su hermano Sampāti le habló así, entonces el príncipe heredero Aṅgada, de gran sabiduría, respondió.
4.58.9
जटायुषो यदि भ्राता श्रुतं ते गदितं मया।
आख्याहि यदि जानासि निलयं तस्य रक्षसः ॥ ४.५८.९ ॥
Hermano de Jaṭāyu, si has oído lo que he dicho, dinos si conoces la morada de aquel rākṣasa.
4.58.10
अदीर्घदर्शिनं तं वै रावणं राक्षसाधमम्।
अन्तिके यदि वा दूरे यदि जानासि शंस नः ॥ ४.५८.१० ॥
Si lo sabes, dinos si aquel Rāvaṇa, miope y el más vil de los rākṣasas, está cerca o lejos.
4.58.11
ततोऽब्रवीन्महातेजा भ्राता ज्येष्ठो जटायुषः।
आत्मानुरूपं वचनं वानरान् सम्प्रहर्षयन् ॥ ४.५८.११ ॥
Entonces el hermano mayor de Jaṭāyu, de gran esplendor, habló palabras acordes a sí mismo, alegrando sobremanera a los monos.
4.58.12
निर्दग्धपक्षो गृध्रोऽहं गतवीर्यः प्लवङ्गमाः।
वाङ्मात्रेण तु रामस्य करिष्ये साह्यमुत्तमम् ॥ ४.५८.१२ ॥
¡Oh saltarines! Soy un buitre con las alas quemadas y las fuerzas perdidas; aun así, sólo con palabras prestaré a Rāma la mejor ayuda.
4.58.13
जानामि वारुणाँल्लोकान् विष्णोस्त्रैविक्रमानपि।
देवासुरविमर्दांश्च ह्यमृतस्य विमन्थनम् ॥ ४.५८.१३ ॥
Conozco los mundos de Varuṇa, los tres pasos de Viṣṇu, las luchas de dioses y demonios, y el batido del néctar.
4.58.14
रामस्य यदिदं कार्यं कर्तव्यं प्रथमं मया।
जरया च हृतं तेजः प्राणाश्च शिथिला मम ॥ ४.५८.१४ ॥
Esta tarea de Rāma debí haberla cumplido yo primero; pero la vejez me ha arrebatado el vigor y mis alientos se han debilitado.
4.58.15
तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन दुरात्मना ॥ ४.५८.१५ ॥
Vi a una joven, hermosa y adornada con todas sus joyas, siendo raptada por el perverso Rāvaṇa.
4.58.16
क्रोशन्ती रामरामेति लक्ष्मणेति च भामिनी।
भूषणान्यपविध्यन्ती गात्राणि च विधुन्वती ॥ ४.५८.१६ ॥
Aquella bella mujer clamaba: '¡Rāma, Rāma!' y '¡Lakṣmaṇa!', arrojando sus adornos y sacudiendo sus miembros.
4.58.17
सूर्यप्रभेव शैलाग्रे तस्याः कौशेयमुत्तमम्।
असिते राक्षसे भाति यथा वा तडिदम्बुदे ॥ ४.५८.१७ ॥
Su excelente seda brillaba como la luz del sol sobre la cima de un monte, sobre aquel rākṣasa oscuro, como un relámpago en una nube.
4.58.18
तां तु सीतामहं मन्ये रामस्य परिकीर्तनात्।
श्रूयतां मे कथयतो निलयं तस्य रक्षसः ॥ ४.५८.१८ ॥
Creo que aquella mujer es Sītā, pues invocaba el nombre de Rāma. Ahora escuchad mientras os digo la morada de ese rākṣasa.
4.58.19
पुत्रो विश्रवसः साक्षाद् भ्राता वैश्रवणस्य च।
अध्यास्ते नगरीं लङ्कां रावणो नाम राक्षसः ॥ ४.५८.१९ ॥
El hijo de Viśravas, en verdad hermano de Vaiśravaṇa (Kubera), el rākṣasa llamado Rāvaṇa, habita en la ciudad de Laṅkā.
4.58.20
इतो द्वीपे समुद्रस्य सम्पूर्णे शतयोजने।
तस्मिँल्लङ्का पुरी रम्या निर्मिता विश्वकर्मणा ॥ ४.५८.२० ॥
En una isla de cien yojanas de extensión, más allá de este mar, se alza la hermosa ciudad de Laṅkā, construida por Viśvakarman.
4.58.21
जाम्बूनदमयैर्द्वारैश्चित्रैः काञ्चनवेदिकैः।
प्रासादैर्हेमवर्णैश्च महद्भिः सुसमाकृता ॥ ४.५८.२१ ॥
Está bien adornada con puertas de oro de Jāmbūnada, brillantes plataformas de oro y grandes palacios de color dorado.
4.58.22
प्राकारेणार्कवर्णेन महता च समन्विता।
तस्यां वसति वैदेही दीना कौशेयवासिनी ॥ ४.५८.२२ ॥
Está rodeada por una gran muralla del color del sol. En ella habita Vaidehī, afligida, vestida con ropas de seda.
4.58.23
रावणान्तःपुरे रुद्धा राक्षसीभिः सुरक्षिता।
जनकस्यात्मजां राज्ञस्तस्यां द्रक्ष्यथ मैथिलीम् ॥ ४.५८.२३ ॥
En el palacio interior de Rāvaṇa, confinada y bien vigilada por mujeres rākṣasī, verás allí a Maithilī, hija del rey Janaka.
4.58.24
लङ्कायामथ गुप्तायां सागरेण समन्ततः।
सम्प्राप्य सागरस्यान्तं सम्पूर्णं शतयोजनम् ॥ ४.५८.२४ ॥
Laṅkā está protegida por todos lados por el océano. Habiendo llegado a la orilla opuesta de ese océano, de cien yojanas de extensión, hay que cruzarlo.
4.58.25
आसाद्य दक्षिणं तीरं ततो द्रक्ष्यथ रावणम्।
तत्रैव त्वरिताः क्षिप्रं विक्रमध्वं प्लवङ्गमाः ॥ ४.५८.२५ ॥
Al llegar a la orilla sur, veréis a Rāvaṇa. Allí mismo, con prontitud, mostrad vuestro valor, oh saltarines.
4.58.26
ज्ञानेन खलु पश्यामि दृष्ट्वा प्रत्यागमिष्यथ।
आद्यः पन्थाः कुलिङ्गानां ये चान्ये धान्यजीविनः ॥ ४.५८.२६ ॥
Por conocimiento lo veo; habiendo visto, regresaréis. El primer camino es el de los kuliṅgas, y el de los otros que viven de grano.
4.58.27
द्वितीयो बलिभोजानां ये च वृक्षफलाशनाः।
भासास्तृतीयं गच्छन्ति क्रौञ्चाश्च कुररैः सह ॥ ४.५८.२७ ॥
El segundo es de los que comen ofrendas y de los que comen fruta de árboles. Por el tercero van los pájaros bhāsa, y los krauñca van junto con los kurara.
4.58.28
श्येनाश्चतुर्थं गच्छन्ति गृध्रा गच्छन्ति पञ्चमम्।
बलवीर्योपपन्नानां रूपयौवनशालिनाम् ॥ ४.५८.२८ ॥
Los halcones van por el cuarto camino, los buitres van por el quinto, para los dotados de fuerza y vigor, poseedores de belleza y juventud.
4.58.29
षष्ठस्तु पन्था हंसानां वैनतेयगतिः परा।
वैनतेयाच्च नो जन्म सर्वेषां वानरर्षभाः ॥ ४.५८.२९ ॥
El sexto camino es de los cisnes, la marcha suprema de Vainateya (Garuḍa). De Vainateya proviene nuestro nacimiento, oh toros entre monos, el de todos nosotros.
4.58.30
गर्हितं तु कृतं कर्म येन स्म पिशिताशिनः।
प्रतिकार्यं च मे तस्य वैरं भ्रातृकृतं भवेत् ॥ ४.५८.३० ॥
Aquel que cometió esta acción condenable es un devorador de carne. Debo tomar venganza de él; esta enemistad fue causada por un hermano.
4.58.31
इहस्थोऽहं प्रपश्यामि रावणं जानकीं तथा।
अस्माकमपि सौपर्णं दिव्यं चक्षुर्बलं तथा ॥ ४.५८.३१ ॥
Desde aquí de pie, veo a Rāvaṇa y a Jānakī. Nosotros, de la estirpe del águila, también poseemos un poder de visión divino.
4.58.32
तस्मादाहारवीर्येण निसर्गेण च वानराः।
आयोजनशतात् साग्राद् वयं पश्याम नित्यशः ॥ ४.५८.३२ ॥
Por tanto, oh vānaras, por la fuerza de nuestro alimento y por nuestra naturaleza, vemos cada día desde cien yojanas y más.
4.58.33
अस्माकं विहिता वृत्तिर्निसर्गेण च दूरतः।
विहिता वृक्षमूले तु वृत्तिश्चरणयोधिनाम् ॥ ४.५८.३३ ॥
Nuestro sustento está dispuesto por naturaleza desde lejos, mientras que para los que luchan con los pies, el sustento está dispuesto al pie de un árbol.
4.58.34
उपायो दृश्यतां कश्चिल्लङ्घने लवणाम्भसः।
अभिगम्य तु वैदेहीं समृद्धार्था गमिष्यथ ॥ ४.५८.३४ ॥
Que se busque algún medio para cruzar el océano salado; entonces, acercándoos a Vaidehī, partiréis con vuestro propósito cumplido.
4.58.35
समुद्रं नेतुमिच्छामि भवद्भिर्वरुणालयम्।
प्रदास्याम्युदकं भ्रातुः स्वर्गतस्य महात्मनः ॥ ४.५८.३५ ॥
Deseo que me llevéis al océano, morada de Varuṇa; allí ofreceré agua a mi hermano, el de gran alma, que ha ido al cielo.
4.58.36
ततो नीत्वा तु तं देशं तीरे नदनदीपतेः।
निर्दग्धपक्षं सम्पातिं वानराः सुमहौजसः ॥ ४.५८.३६ ॥
Entonces los vānaras, muy poderosos, llevaron a Sampāti, de alas quemadas, a aquel lugar y lo colocaron en la orilla del señor de los ríos y arroyos, el océano.
4.58.37
तं पुनः प्रापयित्वा च तं देशं पतगेश्वरम्।
बभूवुर्वानरा हृष्टाः प्रवृत्तिमुपलभ्य ते ॥ ४.५८.३७ ॥
Habiendo llevado de nuevo al señor de las aves a aquel lugar, los monos, al recibir la noticia, se alegraron.