વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.58.1
इत्युक्तः करुणं वाक्यं वानरैस्त्यक्तजीवितैः।
सबाष्पो वानरान् गृध्रः प्रत्युवाच महास्वनः ॥ ४.५८.१ ॥
જીવનની આશા છોડી દીધેલા વાનરોએ કરુણાભેર એમ કહ્યું ત્યારે, આંસુ સાથે મહાન સ્વરવાળો એ ગીધ વાનરોને બોલ્યો.
4.58.2
यवीयान् स मम भ्राता जटायुर्नाम वानराः।
यमाख्यात हतं युद्धे रावणेन बलीयसा ॥ ४.५८.२ ॥
હે વાનરો, તમે જેની વાત કરી એ મારો નાનો ભાઈ જટાયુ છે; યુદ્ધમાં બળવાન રાવણે તેને મારી નાખ્યો.
4.58.3
वृद्धभावादपक्षत्वाच्छृण्वंस्तदपि मर्षये।
नहि मे शक्तिरस्त्यद्य भ्रातुर्वैरविमोक्षणे ॥ ४.५८.३ ॥
વૃદ્ધાવસ્થા અને પાંખ ન હોવાને કારણે આ બધું સાંભળીને પણ હું સહન કરું છું; આજે ભાઈના વેરનો બદલો લેવાની મારામાં શક્તિ નથી.
4.58.4
पुरा वृत्रवधे वृत्ते स चाहं च जयैषिणौ।
आदित्यमुपयातौ स्वो ज्वलन्तं रश्मिमालिनम् ॥ ४.५८.४ ॥
પૂર્વે વૃત્રવધ થયો ત્યારે તે અને હું વિજયની ઇચ્છાથી, કિરણમાળા ધારણ કરનાર તેજસ્વી સૂર્ય તરફ ઊડ્યા.
4.58.5
आवृत्याकाशमार्गेण जवेन स्वर्गतौ भृशम्।
मध्यं प्राप्ते तु सूर्ये तु जटायुरवसीदति ॥ ४.५८.५ ॥
આકાશમાર્ગને ઢાંકીને ઝડપથી અમે બંને ખૂબ ઊંચે ગયા; પણ સૂર્ય મધ્યાકાશે પહોંચ્યો ત્યારે જટાયુ થાક્યો.
4.58.6
तमहं भ्रातरं दृष्ट्वा सूर्यरश्मिभिरर्दितम्।
पक्षाभ्यां छादयामास स्नेहात् परमविह्वलम् ॥ ४.५८.६ ॥
સૂર્યકિરણોથી પીડાયેલા અને અત્યંત વિહ્વળ થયેલા તે ભાઈને જોઈને, સ્નેહથી મેં મારી બે પાંખોથી તેને ઢાંકી દીધો.
4.58.7
निर्दग्धपत्रः पतितो विन्ध्येऽहं वानरर्षभाः।
अहमस्मिन् वसन् भ्रातुः प्रवृत्तिं नोपलक्षये ॥ ४.५८.७ ॥
હે વાનરશ્રેષ્ઠો! પાંખો બળી જતાં હું વિંધ્ય પર્વત પર પડ્યો છું. અહીં રહેવાથી મને મારા ભાઈના સમાચાર મળતા નથી.
4.58.8
जटायुषस्त्वेवमुक्तो भ्रात्रा सम्पातिना तदा।
युवराजो महाप्रज्ञः प्रत्युवाचाङ्गदस्तदा ॥ ४.५८.८ ॥
જટાયુના ભાઈ સંપાતિએ આમ કહ્યું ત્યારે, મહાપ્રજ્ઞ યુવરાજ અંગદે ત્યારે ઉત્તર આપ્યો.
4.58.9
जटायुषो यदि भ्राता श्रुतं ते गदितं मया।
आख्याहि यदि जानासि निलयं तस्य रक्षसः ॥ ४.५८.९ ॥
જટાયુના ભાઈ, મેં કહેલું જો તમે સાંભળ્યું હોય, અને જો તે રાક્ષસનું નિવાસસ્થાન તમે જાણતા હો તો કહો.
4.58.10
अदीर्घदर्शिनं तं वै रावणं राक्षसाधमम्।
अन्तिके यदि वा दूरे यदि जानासि शंस नः ॥ ४.५८.१० ॥
તે અદીર્ઘદર્શી રાક્ષસાધમ રાવણ નજીક હોય કે દૂર, જો તમે જાણતા હો તો અમને કહો.
4.58.11
ततोऽब्रवीन्महातेजा भ्राता ज्येष्ठो जटायुषः।
आत्मानुरूपं वचनं वानरान् सम्प्रहर्षयन् ॥ ४.५८.११ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી જટાયુના મોટા ભાઈએ પોતાને યોગ્ય વચન કહીને વાનરોને અત્યંત હર્ષિત કર્યા.
4.58.12
निर्दग्धपक्षो गृध्रोऽहं गतवीर्यः प्लवङ्गमाः।
वाङ्मात्रेण तु रामस्य करिष्ये साह्यमुत्तमम् ॥ ४.५८.१२ ॥
હે વાનરો! પાંખો બળી ગયેલો અને બળ ગુમાવેલો ગીધ હું છું; છતાં માત્ર વચનથી રામને ઉત્તમ સહાય કરીશ.
4.58.13
जानामि वारुणाँल्लोकान् विष्णोस्त्रैविक्रमानपि।
देवासुरविमर्दांश्च ह्यमृतस्य विमन्थनम् ॥ ४.५८.१३ ॥
હું વરુણના લોકો, વિષ્ણુનાં ત્રણ પગલાં, દેવ-અસુરોના સંઘર્ષો અને અમૃતમંથન પણ જાણું છું.
4.58.14
रामस्य यदिदं कार्यं कर्तव्यं प्रथमं मया।
जरया च हृतं तेजः प्राणाश्च शिथिला मम ॥ ४.५८.१४ ॥
રામનું આ કાર્ય પહેલાં મારે કરવું જોઈતું હતું; પણ ઘડપણે મારું તેજ હરી લીધું છે અને મારા પ્રાણ પણ શિથિલ થઈ ગયા છે.
4.58.15
तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन दुरात्मना ॥ ४.५८.१५ ॥
રૂપસંપન્ન, સર્વ આભૂષણોથી શોભિત એક યુવતીને દુરાત્મા રાવણ હરણ કરીને લઈ જતો મેં જોયો.
4.58.16
क्रोशन्ती रामरामेति लक्ष्मणेति च भामिनी।
भूषणान्यपविध्यन्ती गात्राणि च विधुन्वती ॥ ४.५८.१६ ॥
એ સુંદરી 'રામ રામ!' અને 'લક્ષ્મણ!' એમ પોકારતી, આભૂષણો ફેંકતી અને પોતાનાં અંગો હલાવતી હતી.
4.58.17
सूर्यप्रभेव शैलाग्रे तस्याः कौशेयमुत्तमम्।
असिते राक्षसे भाति यथा वा तडिदम्बुदे ॥ ४.५८.१७ ॥
તેનું ઉત્તમ રેશમી વસ્ત્ર પર્વતશિખર પરના સૂર્યપ્રકાશ જેવું, એ કાળા રાક્ષસ પર વાદળમાં વીજળી જેવું ચમકતું હતું.
4.58.18
तां तु सीतामहं मन्ये रामस्य परिकीर्तनात्।
श्रूयतां मे कथयतो निलयं तस्य रक्षसः ॥ ४.५८.१८ ॥
તે રામનું નામ વારંવાર પોકારતી હોવાથી હું તેને સીતા માનું છું. હવે એ રાક્ષસનું નિવાસસ્થાન હું કહું છું તે સાંભળો.
4.58.19
पुत्रो विश्रवसः साक्षाद् भ्राता वैश्रवणस्य च।
अध्यास्ते नगरीं लङ्कां रावणो नाम राक्षसः ॥ ४.५८.१९ ॥
વિશ્રવસનો પુત્ર, સાક્ષાત વૈશ્રવણ (કુબેર)નો ભાઈ, રાવણ નામનો રાક્ષસ લંકા નગરીમાં રહે છે.
4.58.20
इतो द्वीपे समुद्रस्य सम्पूर्णे शतयोजने।
तस्मिँल्लङ्का पुरी रम्या निर्मिता विश्वकर्मणा ॥ ४.५८.२० ॥
સમુદ્રના અહીંથી, સો યોજન વિસ્તારવાળા દ્વીપ પર વિશ્વકર્માએ બનાવેલી રમણીય લંકા નગરી છે.
4.58.21
जाम्बूनदमयैर्द्वारैश्चित्रैः काञ्चनवेदिकैः।
प्रासादैर्हेमवर्णैश्च महद्भिः सुसमाकृता ॥ ४.५८.२१ ॥
જાંબૂનદ સોનાના દરવાજા, સોનાના ઓટલા અને સુવર્ણવર્ણા મોટા મહેલોથી તે સુંદર રીતે શણગારેલી છે.
4.58.22
प्राकारेणार्कवर्णेन महता च समन्विता।
तस्यां वसति वैदेही दीना कौशेयवासिनी ॥ ४.५८.२२ ॥
સૂર્યવર્ણના વિશાળ કિલ્લાથી તે ઘેરાયેલી છે. ત્યાં દીન વૈદેહી રેશમી વસ્ત્ર પહેરીને રહે છે.
4.58.23
रावणान्तःपुरे रुद्धा राक्षसीभिः सुरक्षिता।
जनकस्यात्मजां राज्ञस्तस्यां द्रक्ष्यथ मैथिलीम् ॥ ४.५८.२३ ॥
રાવણના અંતઃપુરમાં, રાક્ષસીઓથી ઘેરાઈને સારી રીતે રક્ષિત, રાજા જનકની પુત્રી મૈથિલીને તમે ત્યાં જોશો.
4.58.24
लङ्कायामथ गुप्तायां सागरेण समन्ततः।
सम्प्राप्य सागरस्यान्तं सम्पूर्णं शतयोजनम् ॥ ४.५८.२४ ॥
લંકા ચારેય બાજુ સમુદ્ર વડે સુરક્ષિત છે. સો યોજન પૂર્ણ એવા તે સમુદ્રના છેડે પહોંચીને (તેને પાર કરવો).
4.58.25
आसाद्य दक्षिणं तीरं ततो द्रक्ष्यथ रावणम्।
तत्रैव त्वरिताः क्षिप्रं विक्रमध्वं प्लवङ्गमाः ॥ ४.५८.२५ ॥
દક્ષિણ કિનારે પહોંચીને ત્યાં તમે રાવણને જોશો. ત્યાં જ ઝડપથી, હે વાનરો, તમારો પરાક્રમ બતાવો.
4.58.26
ज्ञानेन खलु पश्यामि दृष्ट्वा प्रत्यागमिष्यथ।
आद्यः पन्थाः कुलिङ्गानां ये चान्ये धान्यजीविनः ॥ ४.५८.२६ ॥
જ્ઞાનથી હું જોઉં છું; જોઈને તમે પાછા ફરશો. પ્રથમ માર્ગ કુલિંગોનો છે, અને અનાજ ખાનારા બીજાઓનો પણ.
4.58.27
द्वितीयो बलिभोजानां ये च वृक्षफलाशनाः।
भासास्तृतीयं गच्छन्ति क्रौञ्चाश्च कुररैः सह ॥ ४.५८.२७ ॥
બીજો બલિભોજીઓનો, અને વૃક્ષોના ફળ ખાનારાઓનો. ત્રીજા માર્ગે ભાસ પક્ષીઓ જાય છે, ક્રૌંચ કુરરો સાથે જાય છે.
4.58.28
श्येनाश्चतुर्थं गच्छन्ति गृध्रा गच्छन्ति पञ्चमम्।
बलवीर्योपपन्नानां रूपयौवनशालिनाम् ॥ ४.५८.२८ ॥
બાજ ચોથા માર્ગે જાય છે; ગીધ પાંચમા માર્ગે જાય છે. બળ અને વીર્યથી યુક્ત, રૂપ અને યૌવનથી શોભિતોનો.
4.58.29
षष्ठस्तु पन्था हंसानां वैनतेयगतिः परा।
वैनतेयाच्च नो जन्म सर्वेषां वानरर्षभाः ॥ ४.५८.२९ ॥
છઠ્ઠો માર્ગ હંસોનો છે; તે વૈનતેય (ગરુડ)ની શ્રેષ્ઠ ગતિ છે. વૈનતેયથી જ આપણો જન્મ છે, હે વાનરર્ષભો, સૌનો.
4.58.30
गर्हितं तु कृतं कर्म येन स्म पिशिताशिनः।
प्रतिकार्यं च मे तस्य वैरं भ्रातृकृतं भवेत् ॥ ४.५८.३० ॥
આ નિંદનીય કર્મ જેણે કર્યું, તે માંસભક્ષક છે. તેની પાસેથી મારે બદલો લેવાનો છે; આ વૈર ભાઈએ ઊભું કર્યું છે.
4.58.31
इहस्थोऽहं प्रपश्यामि रावणं जानकीं तथा।
अस्माकमपि सौपर्णं दिव्यं चक्षुर्बलं तथा ॥ ४.५८.३१ ॥
અહીં ઊભા રહીને હું રાવણ અને જાનકીને જોઈ રહ્યો છું. અમારી ગરુડજાતિની દિવ્ય દૃષ્ટિશક્તિ પણ છે.
4.58.32
तस्मादाहारवीर्येण निसर्गेण च वानराः।
आयोजनशतात् साग्राद् वयं पश्याम नित्यशः ॥ ४.५८.३२ ॥
તેથી, હે વાનરો, આહારના બળથી અને સ્વભાવથી અમે સો યોજનથી પણ વધુ દૂર સુધી નિત્ય જોઈ શકીએ છીએ.
4.58.33
अस्माकं विहिता वृत्तिर्निसर्गेण च दूरतः।
विहिता वृक्षमूले तु वृत्तिश्चरणयोधिनाम् ॥ ४.५८.३३ ॥
અમારી આજીવિકા સ્વભાવથી દૂરથી (શિકાર પકડવો) નક્કી છે; અને પગે લડનારાઓની આજીવિકા વૃક્ષના મૂળમાં નક્કી છે.
4.58.34
उपायो दृश्यतां कश्चिल्लङ्घने लवणाम्भसः।
अभिगम्य तु वैदेहीं समृद्धार्था गमिष्यथ ॥ ४.५८.३४ ॥
ખારા સમુદ્રને ઓળંગવાનો કોઈ ઉપાય શોધો; પછી વૈદેહી પાસે જઈને કાર્ય સિદ્ધ કરીને તમે જશો.
4.58.35
समुद्रं नेतुमिच्छामि भवद्भिर्वरुणालयम्।
प्रदास्याम्युदकं भ्रातुः स्वर्गतस्य महात्मनः ॥ ४.५८.३५ ॥
વરુણના નિવાસ સમુદ્ર સુધી તમે મને લઈ જાઓ એવી મારી ઇચ્છા છે; ત્યાં સ્વર્ગગત મહાત્મા ભાઈને જળતર્પણ આપીશ.
4.58.36
ततो नीत्वा तु तं देशं तीरे नदनदीपतेः।
निर्दग्धपक्षं सम्पातिं वानराः सुमहौजसः ॥ ४.५८.३६ ॥
પછી અત્યંત તેજસ્વી વાનરોએ બળેલી પાંખોવાળા સંપાતિને તે સ્થાને લઈ જઈ નદીઓ અને નદોના સ્વામી (સમુદ્ર)ના કિનારે મૂક્યો.
4.58.37
तं पुनः प्रापयित्वा च तं देशं पतगेश्वरम्।
बभूवुर्वानरा हृष्टाः प्रवृत्तिमुपलभ्य ते ॥ ४.५८.३७ ॥
તે પક્ષીરાજને ફરી તે સ્થાને પહોંચાડીને વાનરો સમાચાર મેળવી હર્ષિત થયા.