వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.58.1
इत्युक्तः करुणं वाक्यं वानरैस्त्यक्तजीवितैः।
सबाष्पो वानरान् गृध्रः प्रत्युवाच महास्वनः ॥ ४.५८.१ ॥
ప్రాణాలపై ఆశ వదులుకున్న వానరులు ఇలా కరుణతో పలికినప్పుడు, కన్నీళ్లతో ఆ గొప్ప స్వరంగల గృధ్రం వానరులకు ప్రతిస్పందించింది.
4.58.2
यवीयान् स मम भ्राता जटायुर्नाम वानराः।
यमाख्यात हतं युद्धे रावणेन बलीयसा ॥ ४.५८.२ ॥
వానరులారా, మీరు చెప్పిన వాడు నా తమ్ముడు జటాయువు; యుద్ధంలో బలవంతుడైన రావణుడు అతన్ని చంపాడు.
4.58.3
वृद्धभावादपक्षत्वाच्छृण्वंस्तदपि मर्षये।
नहि मे शक्तिरस्त्यद्य भ्रातुर्वैरविमोक्षणे ॥ ४.५८.३ ॥
వృద్ధాప్యం వల్ల, రెక్కలు లేకపోవడం వల్ల, ఇదంతా విన్నా నేను సహిస్తున్నాను; ఈ రోజు తమ్ముని వైరానికి ప్రతీకారం తీర్చే శక్తి నాకు లేదు.
4.58.4
पुरा वृत्रवधे वृत्ते स चाहं च जयैषिणौ।
आदित्यमुपयातौ स्वो ज्वलन्तं रश्मिमालिनम् ॥ ४.५८.४ ॥
పూర్వం వృత్రవధ జరిగినప్పుడు, అతడు నేనూ విజయాన్ని కోరి, కిరణమాల ధరించి ప్రకాశించే సూర్యుని వైపు ఎగిరాము.
4.58.5
आवृत्याकाशमार्गेण जवेन स्वर्गतौ भृशम्।
मध्यं प्राप्ते तु सूर्ये तु जटायुरवसीदति ॥ ४.५८.५ ॥
ఆకాశమార్గాన్ని కప్పుతూ వేగంగా మేమిద్దరం చాలా ఎత్తుకు ఎగిరాము; కానీ సూర్యుడు మధ్యాకాశానికి చేరినప్పుడు జటాయువు అలసిపోయాడు.
4.58.6
तमहं भ्रातरं दृष्ट्वा सूर्यरश्मिभिरर्दितम्।
पक्षाभ्यां छादयामास स्नेहात् परमविह्वलम् ॥ ४.५८.६ ॥
సూర్యకిరణాలతో బాధపడుతూ అత్యంత వ్యాకులుడైన ఆ తమ్ముడిని చూసి, ప్రేమతో నా రెండు రెక్కలతో అతన్ని కప్పాను.
4.58.7
निर्दग्धपत्रः पतितो विन्ध्येऽहं वानरर्षभाः।
अहमस्मिन् वसन् भ्रातुः प्रवृत्तिं नोपलक्षये ॥ ४.५८.७ ॥
వానర శ్రేష్ఠులారా! రెక్కలు కాలిపోయి నేను వింధ్య పర్వతంపై పడిపోయాను. ఇక్కడ ఉండటం వల్ల నా సోదరుని వార్త నాకు తెలియడం లేదు.
4.58.8
जटायुषस्त्वेवमुक्तो भ्रात्रा सम्पातिना तदा।
युवराजो महाप्रज्ञः प्रत्युवाचाङ्गदस्तदा ॥ ४.५८.८ ॥
జటాయువు సోదరుడు సంపాతి ఈ విధంగా చెప్పగా, మహాప్రాజ్ఞుడైన యువరాజు అంగదుడు అప్పుడు సమాధానం ఇచ్చాడు.
4.58.9
जटायुषो यदि भ्राता श्रुतं ते गदितं मया।
आख्याहि यदि जानासि निलयं तस्य रक्षसः ॥ ४.५८.९ ॥
జటాయువు సోదరా, నేను చెప్పినది మీరు విన్నట్లయితే, ఆ రాక్షసుని నివాసం మీకు తెలిస్తే చెప్పండి.
4.58.10
अदीर्घदर्शिनं तं वै रावणं राक्षसाधमम्।
अन्तिके यदि वा दूरे यदि जानासि शंस नः ॥ ४.५८.१० ॥
ఆ దూరదృష్టి లేని రాక్షసాధముడైన రావణుడు దగ్గరలో ఉన్నా దూరంలో ఉన్నా, మీకు తెలిస్తే మాకు చెప్పండి.
4.58.11
ततोऽब्रवीन्महातेजा भ्राता ज्येष्ठो जटायुषः।
आत्मानुरूपं वचनं वानरान् सम्प्रहर्षयन् ॥ ४.५८.११ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి అయిన జటాయువు అన్న తన తగిన మాటలు చెప్పి వానరులను ఎంతగానో సంతోషపెట్టాడు.
4.58.12
निर्दग्धपक्षो गृध्रोऽहं गतवीर्यः प्लवङ्गमाः।
वाङ्मात्रेण तु रामस्य करिष्ये साह्यमुत्तमम् ॥ ४.५८.१२ ॥
వానరులారా! రెక్కలు కాలి, బలం పోయిన గద్దను నేను; అయినా మాటమాత్రం ద్వారా రాముడికి ఉత్తమ సహాయం చేస్తాను.
4.58.13
जानामि वारुणाँल्लोकान् विष्णोस्त्रैविक्रमानपि।
देवासुरविमर्दांश्च ह्यमृतस्य विमन्थनम् ॥ ४.५८.१३ ॥
వరుణ లోకాలను, విష్ణువు మూడు అడుగులను కూడా నేను ఎరుగుదును; దేవాసురుల ఘర్షణలను, అమృత మథనాన్ని కూడా ఎరుగుదును.
4.58.14
रामस्य यदिदं कार्यं कर्तव्यं प्रथमं मया।
जरया च हृतं तेजः प्राणाश्च शिथिला मम ॥ ४.५८.१४ ॥
రాముని ఈ కార్యం మొదట నేనే చేయవలసింది; కానీ ముసలితనం నా తేజస్సును హరించింది, నా ప్రాణాలు కూడా శిథిలమయ్యాయి.
4.58.15
तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन दुरात्मना ॥ ४.५८.१५ ॥
రూపసంపన్నురాలైన, సర్వాభరణాలతో అలంకరించబడిన ఒక యువతిని, దురాత్ముడైన రావణుడు అపహరిస్తుండగా నేను చూశాను.
4.58.16
क्रोशन्ती रामरामेति लक्ष्मणेति च भामिनी।
भूषणान्यपविध्यन्ती गात्राणि च विधुन्वती ॥ ४.५८.१६ ॥
ఆ సుందరి 'రామా, రామా!' అని, 'లక్ష్మణా!' అని అరుస్తూ, ఆభరణాలను విసిరివేస్తూ, తన అవయవాలను విదిలిస్తూ ఉంది.
4.58.17
सूर्यप्रभेव शैलाग्रे तस्याः कौशेयमुत्तमम्।
असिते राक्षसे भाति यथा वा तडिदम्बुदे ॥ ४.५८.१७ ॥
ఆమె ఉత్తమమైన పట్టువస్త్రం, పర్వత శిఖరంపై సూర్యకాంతిలా, ఆ నల్లని రాక్షసునిపై మేఘంలో మెరుపులా ప్రకాశించింది.
4.58.18
तां तु सीतामहं मन्ये रामस्य परिकीर्तनात्।
श्रूयतां मे कथयतो निलयं तस्य रक्षसः ॥ ४.५८.१८ ॥
ఆమె రాముని నామాన్ని పదే పదే స్మరించినందున ఆమెను నేను సీతగా భావిస్తాను. ఇప్పుడు ఆ రాక్షసుని నివాసం గురించి నేను చెప్పేది వినండి.
4.58.19
पुत्रो विश्रवसः साक्षाद् भ्राता वैश्रवणस्य च।
अध्यास्ते नगरीं लङ्कां रावणो नाम राक्षसः ॥ ४.५८.१९ ॥
విశ్రవసుని కుమారుడు, సాక్షాత్తు వైశ్రవణుని (కుబేరుని) సోదరుడు, రాక్షసుడు రావణుడు అనే వాడు లంకా నగరంలో నివసిస్తున్నాడు.
4.58.20
इतो द्वीपे समुद्रस्य सम्पूर्णे शतयोजने।
तस्मिँल्लङ्का पुरी रम्या निर्मिता विश्वकर्मणा ॥ ४.५८.२० ॥
సముద్రంలో ఇక్కడికి నూరు యోజనాల విస్తీర్ణం గల ద్వీపంలో, విశ్వకర్మ నిర్మించిన రమణీయమైన లంకా నగరం ఉంది.
4.58.21
जाम्बूनदमयैर्द्वारैश्चित्रैः काञ्चनवेदिकैः।
प्रासादैर्हेमवर्णैश्च महद्भिः सुसमाकृता ॥ ४.५८.२१ ॥
జాంబూనద బంగారంతో చేసిన ద్వారాలు, బంగారు వేదికలు, బంగారు వర్ణపు గొప్ప భవనాలతో అది చక్కగా అలంకరించబడి ఉంది.
4.58.22
प्राकारेणार्कवर्णेन महता च समन्विता।
तस्यां वसति वैदेही दीना कौशेयवासिनी ॥ ४.५८.२२ ॥
సూర్యవర్ణం గల గొప్ప ప్రాకారంతో అది చుట్టబడి ఉంది. అందులో వైదేహి దీనురాలై, పట్టు వస్త్రాలు ధరించి నివసిస్తోంది.
4.58.23
रावणान्तःपुरे रुद्धा राक्षसीभिः सुरक्षिता।
जनकस्यात्मजां राज्ञस्तस्यां द्रक्ष्यथ मैथिलीम् ॥ ४.५८.२३ ॥
రావణుని అంతఃపురంలో, రాక్షసస్త్రీలచే బంధించబడి చక్కగా కాపాడబడుతున్న జనక రాజు కుమార్తె మైథిలిని మీరు అక్కడ చూస్తారు.
4.58.24
लङ्कायामथ गुप्तायां सागरेण समन्ततः।
सम्प्राप्य सागरस्यान्तं सम्पूर्णं शतयोजनम् ॥ ४.५८.२४ ॥
లంక నాలుగు వైపులా సముద్రంచే రక్షించబడి ఉంది. నూరు యోజనాల ఆ సముద్రపు ఆవలి తీరాన్ని చేరి (దాటాలి).
4.58.25
आसाद्य दक्षिणं तीरं ततो द्रक्ष्यथ रावणम्।
तत्रैव त्वरिताः क्षिप्रं विक्रमध्वं प्लवङ्गमाः ॥ ४.५८.२५ ॥
దక్షిణ తీరానికి చేరినప్పుడు అక్కడ రావణుడిని చూస్తారు. అక్కడే త్వరగా, ఓ వానరులారా, మీ పరాక్రమం చూపండి.
4.58.26
ज्ञानेन खलु पश्यामि दृष्ट्वा प्रत्यागमिष्यथ।
आद्यः पन्थाः कुलिङ्गानां ये चान्ये धान्यजीविनः ॥ ४.५८.२६ ॥
జ్ఞానంతో నేను చూస్తున్నాను; చూసి మీరు తిరిగి వస్తారు. మొదటి మార్గం కులింగుల (పక్షుల) మార్గం, ధాన్యం తినే ఇతరులదీ.
4.58.27
द्वितीयो बलिभोजानां ये च वृक्षफलाशनाः।
भासास्तृतीयं गच्छन्ति क्रौञ्चाश्च कुररैः सह ॥ ४.५८.२७ ॥
రెండవది బలి భోజనం చేసేవారిది, చెట్ల పండ్లు తినేవారిది కూడా. మూడవ మార్గంలో భాస పక్షులు వెళ్తాయి, క్రౌంచాలు కురరాలతో కలిసి వెళ్తాయి.
4.58.28
श्येनाश्चतुर्थं गच्छन्ति गृध्रा गच्छन्ति पञ्चमम्।
बलवीर्योपपन्नानां रूपयौवनशालिनाम् ॥ ४.५८.२८ ॥
గద్దలు నాలుగవ మార్గంలో వెళ్తాయి; రాబందులు ఐదవ మార్గంలో వెళ్తాయి. బలం, వీర్యం కలిగిన, రూపయౌవనాలు గల వారి మార్గం.
4.58.29
षष्ठस्तु पन्था हंसानां वैनतेयगतिः परा।
वैनतेयाच्च नो जन्म सर्वेषां वानरर्षभाः ॥ ४.५८.२९ ॥
ఆరవ మార్గం హంసలది; అది వైనతేయుడి (గరుడుడి) శ్రేష్ఠ గమనం. వైనతేయుడి నుండే మనందరి జననం, ఓ వానర వృషభాలారా.
4.58.30
गर्हितं तु कृतं कर्म येन स्म पिशिताशिनः।
प्रतिकार्यं च मे तस्य वैरं भ्रातृकृतं भवेत् ॥ ४.५८.३० ॥
ఈ నిందితమైన పనిని ఎవరు చేశాడో, ఆ మాంసభక్షకుడు. అతని మీద నేను ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలి; ఈ వైరం నా సోదరుడి వల్ల కలిగింది.
4.58.31
इहस्थोऽहं प्रपश्यामि रावणं जानकीं तथा।
अस्माकमपि सौपर्णं दिव्यं चक्षुर्बलं तथा ॥ ४.५८.३१ ॥
ఇక్కడ నిలబడే నేను రావణుడిని, జానకిని స్పష్టంగా చూస్తున్నాను. మాకు కూడా గరుడజాతికి చెందిన దివ్యమైన దృష్టిశక్తి ఉంది.
4.58.32
तस्मादाहारवीर्येण निसर्गेण च वानराः।
आयोजनशतात् साग्राद् वयं पश्याम नित्यशः ॥ ४.५८.३२ ॥
కాబట్టి, వానరులారా, ఆహారబలం వల్ల, సహజ స్వభావం వల్ల, మేము నూరు యోజనాలకంటే ఎక్కువ దూరం కూడా నిత్యం చూడగలుగుతాం.
4.58.33
अस्माकं विहिता वृत्तिर्निसर्गेण च दूरतः।
विहिता वृक्षमूले तु वृत्तिश्चरणयोधिनाम् ॥ ४.५८.३३ ॥
మా జీవనోపాధి సహజంగా దూరం నుండే (వేటాడటం) విధించబడింది; కాళ్లతో పోరాడేవారి జీవనం చెట్టు మొదట్లోనే విధించబడింది.
4.58.34
उपायो दृश्यतां कश्चिल्लङ्घने लवणाम्भसः।
अभिगम्य तु वैदेहीं समृद्धार्था गमिष्यथ ॥ ४.५८.३४ ॥
ఉప్పు సముద్రాన్ని దాటే ఏదైనా ఉపాయం ఆలోచించండి; అప్పుడు వైదేహిని సమీపించి, కార్యసిద్ధితో మీరు వెళ్తారు.
4.58.35
समुद्रं नेतुमिच्छामि भवद्भिर्वरुणालयम्।
प्रदास्याम्युदकं भ्रातुः स्वर्गतस्य महात्मनः ॥ ४.५८.३५ ॥
వరుణుని నివాసమైన సముద్రానికి మిమ్మల్ని తీసుకెళ్లాలనుకుంటున్నాను; స్వర్గగతుడైన మహాత్ముడైన సోదరునికి అక్కడ జలతర్పణం ఇస్తాను.
4.58.36
ततो नीत्वा तु तं देशं तीरे नदनदीपतेः।
निर्दग्धपक्षं सम्पातिं वानराः सुमहौजसः ॥ ४.५८.३६ ॥
అప్పుడు అత్యంత తేజస్వులైన వానరులు, కాలిన రెక్కలున్న సంపాతిని ఆ ప్రదేశానికి తీసుకెళ్లి, నదీనదాలకు అధిపతియైన సముద్రతీరంలో ఉంచారు.
4.58.37
तं पुनः प्रापयित्वा च तं देशं पतगेश्वरम्।
बभूवुर्वानरा हृष्टाः प्रवृत्तिमुपलभ्य ते ॥ ४.५८.३७ ॥
ఆ పక్షిరాజును మళ్లీ ఆ ప్రదేశానికి చేర్చి, వానరులు ఆ వార్తను పొంది సంతోషించారు.